134
CHUYNĐỔISỐTRONGĐÀOTẠOTHIẾTKẾ
MỸTHUẬTỨNGDỤNGTẠICÁCTRƯỜNGĐIHỌC
TƯTHỤCVITNAM:CƠHIVÀTHÁCHTHC
ChuThịKimĐịnh
Email:ctkdinh@daihochoabinh.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:29/09/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:15/10/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:24/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.865
Tómtắt:Chuyểnđổisốđangtrởthànhxungtấtyếutronggiáodụcđạihọc,tạo
ranhữngthayđổicănbảntrongcáchthứctổchứcgiảngdạy,quảnlýđàotạovàtiếpcậntri
thức.TronglĩnhvựcThiếtkếmỹthuậtứngdụng,tácđộngnàycàngmạnhmẽkhicôngnghệ
kỹthuậtsốmởrộngkhảngsángtạo,hỗtrợmôphỏng,trựcquanhóaýởngvànângcao
trảinghiệmhọctập.Bàibáonàytậptrungphântíchcơhộivàtháchthứccủachuyểnđổi
sốtrongđàotạoThiếtkếmỹthuậtứngdụngtạicáctrườngđạihọctưthụcởViệtNam.Kết
quảnghiêncứuchỉrabacơhộinổibật,gồmđổimớiphươngphápgiảngdạy,mởrộnghợp
tácliênngành,vànângcaonănglựcsốchosinhviên.Songsongvớiđó,cáctháchthứclớn
cũngđượcnhậndiện,baogồmsựchênhlệchhạtầngsốgiữacáccơsởtưthục,thiếuchuẩn
hóatrongchươngtrìnhđàotạo,vàhạnchếvềnănglựcsốcủađộingũgiảngviên.Bàibáo
đónggópcảvềlýluậnvàthựctiễnkhixâydựngkhungphântíchvềchuyểnđổisốtronggiáo
dụcmỹthuậtứngdụng,đồngthờiđềxuấtcácgiảiphápchínhsáchvàđịnhhướngứngdụng
nhằmgiúpcáctrườngđạihọcthụctậndụngcơhộivàđốiphóhiệuquảvớitháchthức
củathờiđạisố.
Từkhóa:chuyểnđổisố,giáodụcđạihọcthục,thiếtkếmỹthuậtngdụng,cơhộivà
tháchthức
1
KhoaTruyềnthôngvàThiếtkếTrườngĐạihọcHòaBình
I.Đặtvấnđề
Chuyểnđổisốđangtrởthànhxuthế
toàncầu,tácđộngmạnhmẽđếnnhiềulĩnh
vực,trong đó có giáodụcđại học.Theo
UNESCO (2021),giáodụctrongthờikỳ
chuyển đổi số cần được định hình như
mộthợpđồngxãhộimới”(anewsocial
contract),vớingnghệđóngvaitròkhông
chỉlàcôngcụnlàmôitrườnghọc
tập,tạorasthayđổicănbảntrongdạyvà
học.Điềunàyđặtranhữngyêucầumớiđối
vớicáccơsởgiáodục,đặcbiệttronglĩnh
vựcnghệthuậtthiếtkế,nơicôngnghệ
vàsángtạođanghòaquyệnsâusắc.
135
Tại ViệtNam, sự phát triển nhanh
chóngcủacácngànhcôngnghiệpvănhóa
công nghiệp sáng tạo, đặc biệt trong
bốicảnhcáchmạngcôngnghiệp4.0,đã
thúcđẩycáctrườngđạihọc,cảcônglập
tư thục, phải nhanh chóng thích ứng
vớiyêucầuchuyểnđổisố.Trongsốđó,
khốiđạihọctưthụcngàycànggiữvaitrò
quantrọng,chiếmgần25%tổngsốcơsở
giáodụcđạihọccảnước(MOET,2022).
ctrườngtưthụcđàotạomỹthuậtứng
dụng như ĐH Nguyễn Tất Thành, ĐH
HoaSen,ĐHVănLang,…đãkhẳngđịnh
thươnghiệuthôngquatínhlinhhoạttrong
chươngtrình,khảnăngkếtnốivớidoanh
nghiệpvàđịnhhướngthựchành.
Tuynhiên,chuyểnđổisốtrongđào
tạo Thiết kế mỹ thuật ứng dụng tại các
trườngtưthụckhôngchỉmanglạicơhội,
màcònkèmtheonhiềutháchthức:từhạn
chếvềcơsởhạtầngcôngnghệ,độingũ
giảngviênchưađồngđềuvềnănglựcsố,
chođếnnhữngvấnđềdàihạnvềbảotồn
bản sắc văn hóa trong môi trường công
nghệhóa.Thựctếchothấy,dùcónhững
bước đi đáng ghi nhận, các công trình
nghiêncứutạiViệtNamvẫncònhạnchế
trong việctập trung phân tích riêngcho
bốicảnhkhốithục,vốncónhữngđặc
thùkhácbiệtsovớikhốicônglậpcảvề
ichính,tổchứclẫnchiếnlượcpháttriển.
Một số tham luận gần đây đã góp
phầnkhơimởvấnđềnày.Tại Hộithảo
khoa học quốc gia “Sáng tạo trong đào
tạo mỹ thuật ứng dụng” (ĐH Nguyễn
Tất Thành, 2023), Nguyễn Tri Phương
Đông phântích támđiểm yếu trongđào
tạo thiết kế ở Việt Nam và đề xuất ứng
dụngcôngnghệsốđểkhắcphục.Hoàng
MinhTuyến(2024),trong hội thảo toàn
quốcdoCLBKhốiTrườngMỹthuậtứng
dụng & ĐH Kiến trúc Hà Nội tổ chức,
nhấnmạnhchuyểnđổisốvừalàcơhộiđổi
mới,vừatiềmẩnnguycơđánhmấtbản
sắc nếu thiếu định hướng vănhóa. Gần
đâynhất,tạiHộithảotoànquốc“Sángtạo
không giới hạn: Nghệ thuật, Công nghệ
Đổimới”(ĐHCNTT&Truyềnthông
TháiNguyên,2025),LênThái&Trần
Nguyễn Duy Trung cho thấy tiềm năng
ứngdụngAItrongthiếtkếnhânvậtgame
minhhọatruyệntranhsố,mởratriển
vọnghợptácliênngành.
Khoảngtrốngnghiêncứuđặtralà:
chưacócôngtrìnhnàotổnghợpmộtcách
hệthốngcơhộivàtháchthứccủachuyển
đổisốtrongđàotạothiếtkếmỹthuậtứng
dụngtạicáctrườngđạihọcthụcViệt
Nam.Bàibáonàynhằmlấpđầykhoảng
trốngđó,vớicáccâuhỏinghiêncuchính:
(1)Chuyểnđổisốmanglạicơhộigì
chocáctrườngđạihọctưthụcđàotạomỹ
thuậtứngdụng?
(2) Những thách thức chủ yếu mà
cáctrườngnàyđangđốidiệnlàgì?
(3)Cầncónhữnggiảiphápnàođể
nângcaohiệuquvàtínhbềnvữngcủatiến
trìnhchuyểnđổisốtronglĩnhvựcnày?
II.Cơslýthuyết
Chuyển đổi số (digital
transformation)tronggiáodụcđượchiểu
quátrìnhtíchhợpcôngnghệsốvàotoàn
bộ hoạt động đào tạo, từquản lý, giảng
dạy, học tập đến nghiên cứu khoa học.
Mụctiêukhôngchỉlàsốatàiliệuhay
triểnkhailớphọctrựctuyến,màlàtáicấu
trúclạiphươngthứcgiáodụcnhằmnâng
caochấtlượng,tínhlinhhoạtvàkhảnăng
hộinhập(UNESCO,2021;MOET,2022).
Nếu trong giáo dục đại học nói
chung, chuyểnđổi số chủ yếu tập trung
oquảntrịvàphươngphápdạyhọc,thì
trong lĩnh vựcmỹ thuậtứng dụng,công
136
nghệcònđóngvaitròđặcbiệtnhưcông
cụsángtạovàthửnghiệm.
Đốivớilĩnhvựcmỹthuậtứngdụng,
chuyểnđổisốcóýnghĩađặcbiệtkhicông
nghệ trở thành công cụ hỗ trợ sángtạo.
VR/AR,phầnmềm3D,AI,cùngvớithư
việnsố,đãtạoranhữngkhônggianhọc
tậpmới,nơisinhviêncóthểthửnghiệm
sángtácvượtrangoàigiớihạnvậtchất
truyềnthống.
Trênbìnhdiệnquốctế,nhiềunghiên
cứu đã tập trung vào mối liên hệ giữa
côngnghệvàđàotạonghệthuật-thiếtkế.
Chẳnghạn,Serna-Mendiburuetal.(2024)
nhấn mạnh vai trò của thực tế ảo (VR)
trong việc biến đổi trải nghiệm học tập
tronglĩnhvựcnghệthuậtvàthiếtkế,giúp
ngườihọcpháttriểncảkỹnăngkỹthuật
lẫntưduysángtạo.Trongkhiđó,Leevà
Hwang(2022)chothấyviệcứngdụngVR
metaversetrong giáodụccó thểthúc
đẩysựsẵnsàngcủagiảngviên,đồngthời
tạomôitrườnghọctậpbềnvữngchosinh
viên.
ỞViệtNam,mộtsốbáocáovàtham
luận tạicáchộithảo khoahọc quốcgia
giai đoạn 2020-2024 đã đề cập đến tác
độngcủacôngnghệsốđốivớigiáodục
mỹthuậtngdụng.Cácnghiêncứunày
chothấycôngnghệsốkhôngchỉmởrộng
khônggiansưphạmmàcònthayđổicách
tiếp cận củagiảng viên và sinh viên, từ
phương pháp truyền thống sang các mô
hìnhkếthợp(blendedlearning).
Về mặt lý thuyết, bài báo này
vận dụng ba khung tham chiếu chính.
Thứ nhất, giáo dục sáng tạo (creative
pedagogy), theo Craft (2005), khuyến
khíchđổimớiphươngphápgiảngdạyvà
pháttriểnnănglựcsángtạocủangườihọc.
Thứhai,nănglựcsố(digitalcompetence),
dựatrênkhungDigCompcủaVuorikariet
al.(2016),xácđịnhcácnănglựccầnthiết
trongbốicảnhsốnhưkỹnăngxửlýthông
tin,antoànsốsángtạonộidung.Thứ
ba, phạm số (digital pedagogy), theo
Salmon (2013), nhấn mnh vai trò của
công nghệtrong việctáiđịnhnghĩa mối
quanhệgiữagiảngviênvàsinhviên,từ
đó thúc đẩy tính chủ động và tương tác
tronghọctập.Batrụcộtlýthuyếtnàykhi
kếthợpsẽtạonênkhunglýthuyếtphân
tíchchuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkế
mỹthuậtứngdụng,thểhiệnmốiquanhệ
tươnghỗgiữasángtạo-côngnghệ-sư
phạmtrongmôitrườnggiáodụcđạihọc
tưthụchiệnnay.
Sơđồ1.Khunglýthuyếtnghiêncứuvề
chuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkếmỹ
thuậtứngdụng.
III.Phươngphápnghiêncứu
3.1.Cáchtiếpcậnnghiêncứu
ibáođượcthựchiệntheohướng
nghiêncứuđịnhtính(qualitativeresearch)
với phương pháp phân tích và tổng hợp
iliệuthứcấp(secondarydataanalysis)
kếthợpvớiphântíchnộidungchuyênsâu
(contentanalysis).
chtiếpcậnnàyphùhợpvớiđặc
thù của lĩnh vực Thiết kế mỹ thuật ng
dụng,nơicácyếutốsángtạo,môhìnhđào
tạovàchínhsáchpháttriểnthườngđược
137
phảnánhthôngquacácbáocáo,kỷyếu,
côngtrìnhnghiêncứuvàtưliệuhọcthuật
hơnlàdữliệuđịnhlượng.
3.2.Đốitượngphmvinghiêncu
Đốitượng nghiêncứu làquá trình
chuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkếmỹ
thuậtứngdụngtạicáctrườngđạihọctư
thụcViệtNam.
Phạm vi nghiêncứu tập trungvào
mộtsốtrườngtiêubiểucó chươngtrình
đàotạothiếtkếmỹthuậtứngdụnghoặc
thiếtkếđồhọađangtriểnkhaichuyểnđổi
số,baogồm:ĐạihọcHoaSen;Đạihọc
Văn Lang; Đại học Nguyễn Tất Thành;
ĐạihọcĐôngÁ;ĐạihọcHòaBình.
n cạnh đó, bài viết cũng tham
chiếuđếnbáocáovàdữliệucủaBộGiáo
dục&Đàotạo(MOET),UNESCO,cùng
cáccôngtrìnhquốctếtiêubiểutronggiai
đoạn2020-2024,nhằmđảmbảotínhđối
chiếuvàkháiquát.
3.3.Quytrìnhnghiêncứu
Quá trình nghiên cứu được triển
khaiquabagiaiđoạnchính:
(1)Thuthậpdữliệuthứcấp:Tácgiả
tổnghợphơn30nguồntàiliệuhọcthuật
gồmbáocáocủaUNESCO,WorldBank,
cácbàibáoquốctế(Serna-Mendiburuet
al.,2024;Lee&Hwang,2022),cùngvới
kỷyếuhộithảotrongnước(NguyễnTri
PhươngĐông,2023;HoàngMinhTuyến,
2024;LêSơnThái&TrầnNguyễnDuy
Trung,2025).
(2) Phânloạivà mã hóanộidung:
ctàiliệuđượcmãhóatheochủđềgồm:
Cơhội-Tháchthức-Giảipháp-Môhình
thựchànhtốt.Việcphânloạidựatrêntiêu
chíxuấthiệncủacáckháiniệmtrọngtâm
như chuyển đổi số, mỹ thuật ng dụng,
nglựcsố,phạmsángtạovàgiáodục
tưthục.
(3) Phântíchvàtổnghợpkếtquả:
Sửdụngphươngphápphântíchnộidung
(contentanalysis)đểrútracácnhómchủ
đề lặp lại, đối chiếu giữa kinh nghiệm
quốctếvàthựctiễnViệtNam.Quátrình
y cho phép xác định ba cơ hội chính
(đổimớiphươngpháp,hợptácliênngành,
pháttriểnnănglựcsố)vàbanhómthách
thứclớn(hạtầng,chuẩnhóachươngtrình,
nglựcgiảngviên).
3.4.Côngcụvàtiêuchíphântích
Nghiên cứu sử dụng khung phân
tíchba chiều, kết hợptừ ba nềntảng lý
thuyết:
•
Giáo dục sáng tạo (Creative
Pedagogy)-Craft(2005);
•
Nănglựcsố(DigitalCompetence
Framework-DigComp)-Vuorikarietal.
(2016);
•
Sưphạm số(DigitalPedagogy)-
Salmon(2013).
c tiêu chí phân tích chính bao
gồm:
(1) Mức độ ng dụng công nghệ
trongđàotạo;
(2) Năng lựcsốcủa giảng viênvà
sinhviên;
(3)Tácđộngcủachuyểnđổisốđến
chấtlượngđàotạovàbảnsắcnghệthuật.
3.5.Giớihạnnghiêncứu
Do chưa tiến hành khảo t thực
nghiệmđịnhlượngquylớn,kếtquả
mangtínhmôt-kháiquátvàchủyếu
phảnánhtừnguồndữliệuthứcấp.Tuy
nhiên,cáckếtquảnàycungcấpnềntảng
đángtincậy để định ớng cho nghiên
cứu tiếp theo, đặc biệt khảo sát thực
tếphỏngvấnuvớigiảngviên,sinh
viênvànhàquảntạicáctrườngđạihọc
tưthục.
138
IV.Kếtquảnghiêncứuthảoluận
Kếtquảphântíchchothấy,chuyển
đổisốđangtạoranhữngtácđộngđachiều
đếnđàotạomỹthuậtứngdụngtrongkhối
đại học tư thục. Một mặt, nó mang lại
nhiều cơ hộimới,nhưng mặt kháccũng
đặtrakhôngíttháchthứccầnđượcnhận
diệnvàxửlýmộtcáchchiếnlược.
Bảng1.TổnghợpcơhộivàtháchthứccủachuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkếmỹthuật
ứngdụngtạicáctrưngđạihọctưthụcViệtNam.
Nhómnộidung
Môtả Tácđộngchính
Giáodụcsángtạo Ứngdụngcôngnghệkhuyếnkhíchtư
duyvàhọctậpsángtạo.
Đổimớiphươngphápgiảngdạy,tăng
tínhtrựcquan.
Sưphạmsố Tíchhợpnềntảngsố(LMS,VR/AR)
oquátrìnhdạyhọc.
Nângcaotươngtácvàtrảinghiệm
họctập.
Nănglựcsố Pháttriểnkỹnăngsửdụngphầnmềm
côngcụthiếtkế.
Củngcnănglựcnghềnghiệpsinh
viên.
Hạtầng-nguồnlực Thiếuthiếtbị,phầnmềmvàhỗtrợkỹ
thuậtsốchogiảngviên.
Giớihạnhiệuquảtriểnkhaichuyển
đổisố.
Bảnsắcnghệthuật Ứngdụngcôngnghệdễlàmphaiyếutố
truyềnthống.
Cầncânbằnggiữađổimớivàbảnsắc
ntộc.
NđượckháiquáttrongBảng1,quá
tnhchuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkế
mỹthuậtứngdụngticáctrườngđạihọctư
thụcViệtNamvừamởranhiềuhộiđổi
mớisâurộng,vừađặtranhữngtchthức
cầnđượcnhndiệnvàgiảiquyết.Cáccơhội
thểhiệnrõởkhảnănghiệnđạihóapơng
ppgiảngdạy,mởrộngkhônggianhctập
sángtovànângcaonănglựcsốcanời
học,quađógópphầnthúcđẩyquátrìnhhi
nhậpvàgắnkếtđàotạomỹthuậtứngdụng
vớixuthếpháttriểngiáodụchiệnđại.
Từ những kết quả khái quát trong
Bảng1,phầntiếptheocủabàiviếtsẽtập
trungphântíchcụthểcáccơhộinổibật
chuyểnđổisốmanglạicholĩnhvực
đàotạoThiếtkếmỹthuậtứngdụng.
4.1.Cơhộicủachuyểnđổisố
Cơ hi đầu tiên là sự hiện đại hóa
pơng pháp giảng dạy. Việc trin khai
e-learning, lớp học đảo ngược, cũng như
ứngdụngVR/ARđãmởrộngkhônggian
học tập,giúp sinhviên tiếp cậnkiếnthức
mộtcáchlinhhoạtvàngtohơn.Tham
luậntạiHộithảokhoahọcquốcgia“Đàoto
Mỹthuậtứngdụngtrongbốicnhpháttriển
côngnghiệpvăna”(CLBKhốiTrường
Mỹthuậtứngdụng&ĐạihọcKiếntrúcHà
Nội,2024)nhấnmnhrằngccôngcụVR/
ARvàphầnmềmmôphỏng3Dkngchỉ
nângcaotrảinghiệmhọctậpcònphát
triểnnănglựcsángtocasinhviên.
Thứhai,chuyểnđổisốtạođiềukiện
mở rộng hợp tác liên ngành. Trong môi
trường số, các trường có thể kết nối dễ
nghơnvớilĩnhvựctruyềnthông,công
nghệ,vàkinhdoanh.Xuớngnàyđược
UNESCO(2021)ghinhậnnhưmộttrong
nhữngđộnglựcchínhgiúpgiáodụcnghệ
thuậttiếpcậnthịtrườngsángtạotoàncầu.
Sựhợptácnàygópphầnnângcaogiátrị
ứngdụng thựctiễnchosinhviênvàgia
ngtínhcạnhtranhcủakhốitưthục.
Mộtcơhộiquantrọngkháclàviệc
ngcaonănglựcsốcủasinhviên.Việc
tiếpcậntàinguyênhọctậptrựctuyếnvà
thamgiacácdựánthựctếtrênnềntảngsố
đãgiúpsinhviênchủđộnghơntrongrèn
luyệnkỹnăngnghềnghiệp.Báocáocủa
BộGiáo dục và Đào tạo (MOET, 2022)
cũngchỉrarằngviệctíchhợpcôngnghệ
số trong giảng dạy giúp sinh viên phát
triển tư duy sáng tạo và tăng khả năng