
134
CHUYỂNĐỔISỐTRONGĐÀOTẠOTHIẾTKẾ
MỸTHUẬTỨNGDỤNGTẠICÁCTRƯỜNGĐẠIHỌC
TƯTHỤCVIỆTNAM:CƠHỘIVÀTHÁCHTHỨC
ChuThịKimĐịnh
Email:ctkdinh@daihochoabinh.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:29/09/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:15/10/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:24/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.865
Tómtắt:Chuyểnđổisốđangtrởthànhxuhướngtấtyếutronggiáodụcđạihọc,tạo
ranhữngthayđổicănbảntrongcáchthứctổchứcgiảngdạy,quảnlýđàotạovàtiếpcậntri
thức.TronglĩnhvựcThiếtkếmỹthuậtứngdụng,tácđộngnàycàngmạnhmẽkhicôngnghệ
kỹthuậtsốmởrộngkhảnăngsángtạo,hỗtrợmôphỏng,trựcquanhóaýtưởngvànângcao
trảinghiệmhọctập.Bàibáonàytậptrungphântíchcơhộivàtháchthứccủachuyểnđổi
sốtrongđàotạoThiếtkếmỹthuậtứngdụngtạicáctrườngđạihọctưthụcởViệtNam.Kết
quảnghiêncứuchỉrabacơhộinổibật,gồmđổimớiphươngphápgiảngdạy,mởrộnghợp
tácliênngành,vànângcaonănglựcsốchosinhviên.Songsongvớiđó,cáctháchthứclớn
cũngđượcnhậndiện,baogồmsựchênhlệchhạtầngsốgiữacáccơsởtưthục,thiếuchuẩn
hóatrongchươngtrìnhđàotạo,vàhạnchếvềnănglựcsốcủađộingũgiảngviên.Bàibáo
đónggópcảvềlýluậnvàthựctiễnkhixâydựngkhungphântíchvềchuyểnđổisốtronggiáo
dụcmỹthuậtứngdụng,đồngthờiđềxuấtcácgiảiphápchínhsáchvàđịnhhướngứngdụng
nhằmgiúpcáctrườngđạihọctưthụctậndụngcơhộivàđốiphóhiệuquảvớitháchthức
củathờiđạisố.
Từkhóa:chuyểnđổisố,giáodụcđạihọctưthục,thiếtkếmỹthuậtứngdụng,cơhộivà
tháchthức
1
KhoaTruyềnthôngvàThiếtkếTrườngĐạihọcHòaBình
I.Đặtvấnđề
Chuyểnđổisốđangtrởthànhxuthế
toàncầu,tácđộngmạnhmẽđếnnhiềulĩnh
vực,trong đó có giáodụcđại học.Theo
UNESCO (2021),giáodụctrongthờikỳ
chuyển đổi số cần được định hình như
một“hợpđồngxãhộimới”(anewsocial
contract),vớicôngnghệđóngvaitròkhông
chỉlàcôngcụmàcònlàmôitrườnghọc
tập,tạorasựthayđổicănbảntrongdạyvà
học.Điềunàyđặtranhữngyêucầumớiđối
vớicáccơsởgiáodục,đặcbiệttronglĩnh
vựcnghệthuậtvàthiếtkế,nơicôngnghệ
vàsángtạođanghòaquyệnsâusắc.

135
Tại ViệtNam, sự phát triển nhanh
chóngcủacácngànhcôngnghiệpvănhóa
và công nghiệp sáng tạo, đặc biệt trong
bốicảnhcáchmạngcôngnghiệp4.0,đã
thúcđẩycáctrườngđạihọc,cảcônglập
và tư thục, phải nhanh chóng thích ứng
vớiyêucầuchuyểnđổisố.Trongsốđó,
khốiđạihọctưthụcngàycànggiữvaitrò
quantrọng,chiếmgần25%tổngsốcơsở
giáodụcđạihọccảnước(MOET,2022).
Cáctrườngtưthụcđàotạomỹthuậtứng
dụng như ĐH Nguyễn Tất Thành, ĐH
HoaSen,ĐHVănLang,…đãkhẳngđịnh
thươnghiệuthôngquatínhlinhhoạttrong
chươngtrình,khảnăngkếtnốivớidoanh
nghiệpvàđịnhhướngthựchành.
Tuynhiên,chuyểnđổisốtrongđào
tạo Thiết kế mỹ thuật ứng dụng tại các
trườngtưthụckhôngchỉmanglạicơhội,
màcònkèmtheonhiềutháchthức:từhạn
chếvềcơsởhạtầngcôngnghệ,độingũ
giảngviênchưađồngđềuvềnănglựcsố,
chođếnnhữngvấnđềdàihạnvềbảotồn
bản sắc văn hóa trong môi trường công
nghệhóa.Thựctếchothấy,dùcónhững
bước đi đáng ghi nhận, các công trình
nghiêncứutạiViệtNamvẫncònhạnchế
trong việctập trung phân tích riêngcho
bốicảnhkhốitưthục,vốncónhữngđặc
thùkhácbiệtsovớikhốicônglậpcảvề
tàichính,tổchứclẫnchiếnlượcpháttriển.
Một số tham luận gần đây đã góp
phầnkhơimởvấnđềnày.Tại Hộithảo
khoa học quốc gia “Sáng tạo trong đào
tạo mỹ thuật ứng dụng” (ĐH Nguyễn
Tất Thành, 2023), Nguyễn Tri Phương
Đông phântích támđiểm yếu trongđào
tạo thiết kế ở Việt Nam và đề xuất ứng
dụngcôngnghệsốđểkhắcphục.Hoàng
MinhTuyến(2024),trong hội thảo toàn
quốcdoCLBKhốiTrườngMỹthuậtứng
dụng & ĐH Kiến trúc Hà Nội tổ chức,
nhấnmạnhchuyểnđổisốvừalàcơhộiđổi
mới,vừatiềmẩnnguycơđánhmấtbản
sắc nếu thiếu định hướng vănhóa. Gần
đâynhất,tạiHộithảotoànquốc“Sángtạo
không giới hạn: Nghệ thuật, Công nghệ
vàĐổimới”(ĐHCNTT&Truyềnthông
TháiNguyên,2025),LêSơnThái&Trần
Nguyễn Duy Trung cho thấy tiềm năng
ứngdụngAItrongthiếtkếnhânvậtgame
vàminhhọatruyệntranhsố,mởratriển
vọnghợptácliênngành.
Khoảngtrốngnghiêncứuđặtralà:
chưacócôngtrìnhnàotổnghợpmộtcách
hệthốngcơhộivàtháchthứccủachuyển
đổisốtrongđàotạothiếtkếmỹthuậtứng
dụngtạicáctrườngđạihọctưthụcViệt
Nam.Bàibáonàynhằmlấpđầykhoảng
trốngđó,vớicáccâuhỏinghiêncứuchính:
(1)Chuyểnđổisốmanglạicơhộigì
chocáctrườngđạihọctưthụcđàotạomỹ
thuậtứngdụng?
(2) Những thách thức chủ yếu mà
cáctrườngnàyđangđốidiệnlàgì?
(3)Cầncónhữnggiảiphápnàođể
nângcaohiệuquảvàtínhbềnvữngcủatiến
trìnhchuyểnđổisốtronglĩnhvựcnày?
II.Cơsởlýthuyết
Chuyển đổi số (digital
transformation)tronggiáodụcđượchiểu
làquátrìnhtíchhợpcôngnghệsốvàotoàn
bộ hoạt động đào tạo, từquản lý, giảng
dạy, học tập đến nghiên cứu khoa học.
Mụctiêukhôngchỉlàsốhóatàiliệuhay
triểnkhailớphọctrựctuyến,màlàtáicấu
trúclạiphươngthứcgiáodụcnhằmnâng
caochấtlượng,tínhlinhhoạtvàkhảnăng
hộinhập(UNESCO,2021;MOET,2022).
Nếu trong giáo dục đại học nói
chung, chuyểnđổi số chủ yếu tập trung
vàoquảntrịvàphươngphápdạyhọc,thì
trong lĩnh vựcmỹ thuậtứng dụng,công

136
nghệcònđóngvaitròđặcbiệtnhưcông
cụsángtạovàthửnghiệm.
Đốivớilĩnhvựcmỹthuậtứngdụng,
chuyểnđổisốcóýnghĩađặcbiệtkhicông
nghệ trở thành công cụ hỗ trợ sángtạo.
VR/AR,phầnmềm3D,AI,cùngvớithư
việnsố,đãtạoranhữngkhônggianhọc
tậpmới,nơisinhviêncóthểthửnghiệm
vàsángtácvượtrangoàigiớihạnvậtchất
truyềnthống.
Trênbìnhdiệnquốctế,nhiềunghiên
cứu đã tập trung vào mối liên hệ giữa
côngnghệvàđàotạonghệthuật-thiếtkế.
Chẳnghạn,Serna-Mendiburuetal.(2024)
nhấn mạnh vai trò của thực tế ảo (VR)
trong việc biến đổi trải nghiệm học tập
tronglĩnhvựcnghệthuậtvàthiếtkế,giúp
ngườihọcpháttriểncảkỹnăngkỹthuật
lẫntưduysángtạo.Trongkhiđó,Leevà
Hwang(2022)chothấyviệcứngdụngVR
và metaversetrong giáodụccó thểthúc
đẩysựsẵnsàngcủagiảngviên,đồngthời
tạomôitrườnghọctậpbềnvữngchosinh
viên.
ỞViệtNam,mộtsốbáocáovàtham
luận tạicáchộithảo khoahọc quốcgia
giai đoạn 2020-2024 đã đề cập đến tác
độngcủacôngnghệsốđốivớigiáodục
mỹthuậtứngdụng.Cácnghiêncứunày
chothấycôngnghệsốkhôngchỉmởrộng
khônggiansưphạmmàcònthayđổicách
tiếp cận củagiảng viên và sinh viên, từ
phương pháp truyền thống sang các mô
hìnhkếthợp(blendedlearning).
Về mặt lý thuyết, bài báo này
vận dụng ba khung tham chiếu chính.
Thứ nhất, giáo dục sáng tạo (creative
pedagogy), theo Craft (2005), khuyến
khíchđổimớiphươngphápgiảngdạyvà
pháttriểnnănglựcsángtạocủangườihọc.
Thứhai,nănglựcsố(digitalcompetence),
dựatrênkhungDigCompcủaVuorikariet
al.(2016),xácđịnhcácnănglựccầnthiết
trongbốicảnhsốnhưkỹnăngxửlýthông
tin,antoànsốvàsángtạonộidung.Thứ
ba, sư phạm số (digital pedagogy), theo
Salmon (2013), nhấn mạnh vai trò của
công nghệtrong việctáiđịnhnghĩa mối
quanhệgiữagiảngviênvàsinhviên,từ
đó thúc đẩy tính chủ động và tương tác
tronghọctập.Batrụcộtlýthuyếtnàykhi
kếthợpsẽtạonênkhunglýthuyếtphân
tíchchuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkế
mỹthuậtứngdụng,thểhiệnmốiquanhệ
tươnghỗgiữasángtạo-côngnghệ-sư
phạmtrongmôitrườnggiáodụcđạihọc
tưthụchiệnnay.
Sơđồ1.Khunglýthuyếtnghiêncứuvề
chuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkếmỹ
thuậtứngdụng.
III.Phươngphápnghiêncứu
3.1.Cáchtiếpcậnnghiêncứu
Bàibáođượcthựchiệntheohướng
nghiêncứuđịnhtính(qualitativeresearch)
với phương pháp phân tích và tổng hợp
tàiliệuthứcấp(secondarydataanalysis)
kếthợpvớiphântíchnộidungchuyênsâu
(contentanalysis).
Cáchtiếpcậnnàyphùhợpvớiđặc
thù của lĩnh vực Thiết kế mỹ thuật ứng
dụng,nơicácyếutốsángtạo,môhìnhđào
tạovàchínhsáchpháttriểnthườngđược

137
phảnánhthôngquacácbáocáo,kỷyếu,
côngtrìnhnghiêncứuvàtưliệuhọcthuật
hơnlàdữliệuđịnhlượng.
3.2.Đốitượngvàphạmvinghiêncứu
Đốitượng nghiêncứu làquá trình
chuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkếmỹ
thuậtứngdụngtạicáctrườngđạihọctư
thụcViệtNam.
Phạm vi nghiêncứu tập trungvào
mộtsốtrườngtiêubiểucó chươngtrình
đàotạothiếtkếmỹthuậtứngdụnghoặc
thiếtkếđồhọađangtriểnkhaichuyểnđổi
số,baogồm:ĐạihọcHoaSen;Đạihọc
Văn Lang; Đại học Nguyễn Tất Thành;
ĐạihọcĐôngÁ;ĐạihọcHòaBình.
Bên cạnh đó, bài viết cũng tham
chiếuđếnbáocáovàdữliệucủaBộGiáo
dục&Đàotạo(MOET),UNESCO,cùng
cáccôngtrìnhquốctếtiêubiểutronggiai
đoạn2020-2024,nhằmđảmbảotínhđối
chiếuvàkháiquát.
3.3.Quytrìnhnghiêncứu
Quá trình nghiên cứu được triển
khaiquabagiaiđoạnchính:
(1)Thuthậpdữliệuthứcấp:Tácgiả
tổnghợphơn30nguồntàiliệuhọcthuật
gồmbáocáocủaUNESCO,WorldBank,
cácbàibáoquốctế(Serna-Mendiburuet
al.,2024;Lee&Hwang,2022),cùngvới
kỷyếuhộithảotrongnước(NguyễnTri
PhươngĐông,2023;HoàngMinhTuyến,
2024;LêSơnThái&TrầnNguyễnDuy
Trung,2025).
(2) Phânloạivà mã hóanộidung:
Cáctàiliệuđượcmãhóatheochủđềgồm:
Cơhội-Tháchthức-Giảipháp-Môhình
thựchànhtốt.Việcphânloạidựatrêntiêu
chíxuấthiệncủacáckháiniệmtrọngtâm
như chuyển đổi số, mỹ thuật ứng dụng,
nănglựcsố,sưphạmsángtạovàgiáodục
tưthục.
(3) Phântíchvàtổnghợpkếtquả:
Sửdụngphươngphápphântíchnộidung
(contentanalysis)đểrútracácnhómchủ
đề lặp lại, đối chiếu giữa kinh nghiệm
quốctếvàthựctiễnViệtNam.Quátrình
này cho phép xác định ba cơ hội chính
(đổimớiphươngpháp,hợptácliênngành,
pháttriểnnănglựcsố)vàbanhómthách
thứclớn(hạtầng,chuẩnhóachươngtrình,
nănglựcgiảngviên).
3.4.Côngcụvàtiêuchíphântích
Nghiên cứu sử dụng khung phân
tíchba chiều, kết hợptừ ba nềntảng lý
thuyết:
•
Giáo dục sáng tạo (Creative
Pedagogy)-Craft(2005);
•
Nănglựcsố(DigitalCompetence
Framework-DigComp)-Vuorikarietal.
(2016);
•
Sưphạm số(DigitalPedagogy)-
Salmon(2013).
Các tiêu chí phân tích chính bao
gồm:
(1) Mức độ ứng dụng công nghệ
trongđàotạo;
(2) Năng lựcsốcủa giảng viênvà
sinhviên;
(3)Tácđộngcủachuyểnđổisốđến
chấtlượngđàotạovàbảnsắcnghệthuật.
3.5.Giớihạnnghiêncứu
Do chưa tiến hành khảo sát thực
nghiệmđịnhlượngquymôlớn,kếtquả
mangtínhmôtả-kháiquátvàchủyếu
phảnánhtừnguồndữliệuthứcấp.Tuy
nhiên,cáckếtquảnàycungcấpnềntảng
đángtincậy để định hướng cho nghiên
cứu tiếp theo, đặc biệt là khảo sát thực
tếvàphỏngvấnsâuvớigiảngviên,sinh
viênvànhàquảnlýtạicáctrườngđạihọc
tưthục.

138
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận
Kếtquảphântíchchothấy,chuyển
đổisốđangtạoranhữngtácđộngđachiều
đếnđàotạomỹthuậtứngdụngtrongkhối
đại học tư thục. Một mặt, nó mang lại
nhiều cơ hộimới,nhưng mặt kháccũng
đặtrakhôngíttháchthứccầnđượcnhận
diệnvàxửlýmộtcáchchiếnlược.
Bảng1.TổnghợpcơhộivàtháchthứccủachuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkếmỹthuật
ứngdụngtạicáctrườngđạihọctưthụcViệtNam.
Nhómnộidung
Môtả Tácđộngchính
Giáodụcsángtạo Ứngdụngcôngnghệkhuyếnkhíchtư
duyvàhọctậpsángtạo.
Đổimớiphươngphápgiảngdạy,tăng
tínhtrựcquan.
Sưphạmsố Tíchhợpnềntảngsố(LMS,VR/AR)
vàoquátrìnhdạyhọc.
Nângcaotươngtácvàtrảinghiệm
họctập.
Nănglựcsố Pháttriểnkỹnăngsửdụngphầnmềm
vàcôngcụthiếtkế.
Củngcốnănglựcnghềnghiệpsinh
viên.
Hạtầng-nguồnlực Thiếuthiếtbị,phầnmềmvàhỗtrợkỹ
thuậtsốchogiảngviên.
Giớihạnhiệuquảtriểnkhaichuyển
đổisố.
Bảnsắcnghệthuật Ứngdụngcôngnghệdễlàmphaiyếutố
truyềnthống.
Cầncânbằnggiữađổimớivàbảnsắc
dântộc.
NhưđượckháiquáttrongBảng1,quá
trìnhchuyểnđổisốtrongđàotạoThiếtkế
mỹthuậtứngdụngtạicáctrườngđạihọctư
thụcViệtNamvừamởranhiềucơhộiđổi
mớisâurộng,vừađặtranhữngtháchthức
cầnđượcnhậndiệnvàgiảiquyết.Cáccơhội
thểhiệnrõởkhảnănghiệnđạihóaphương
phápgiảngdạy,mởrộngkhônggianhọctập
sángtạovànângcaonănglựcsốcủangười
học,quađógópphầnthúcđẩyquátrìnhhội
nhậpvàgắnkếtđàotạomỹthuậtứngdụng
vớixuthếpháttriểngiáodụchiệnđại.
Từ những kết quả khái quát trong
Bảng1,phầntiếptheocủabàiviếtsẽtập
trungphântíchcụthểcáccơhộinổibật
màchuyểnđổisốmanglạicholĩnhvực
đàotạoThiếtkếmỹthuậtứngdụng.
4.1.Cơhộicủachuyểnđổisố
Cơ hội đầu tiên là sự hiện đại hóa
phương pháp giảng dạy. Việc triển khai
e-learning, lớp học đảo ngược, cũng như
ứngdụngVR/ARđãmởrộngkhônggian
học tập,giúp sinhviên tiếp cậnkiếnthức
mộtcáchlinhhoạtvàsángtạohơn.Tham
luậntạiHộithảokhoahọcquốcgia“Đàotạo
Mỹthuậtứngdụngtrongbốicảnhpháttriển
côngnghiệpvănhóa”(CLBKhốiTrường
Mỹthuậtứngdụng&ĐạihọcKiếntrúcHà
Nội,2024)nhấnmạnhrằngcáccôngcụVR/
ARvàphầnmềmmôphỏng3Dkhôngchỉ
nângcaotrảinghiệmhọctậpmàcònphát
triểnnănglựcsángtạocủasinhviên.
Thứhai,chuyểnđổisốtạođiềukiện
mở rộng hợp tác liên ngành. Trong môi
trường số, các trường có thể kết nối dễ
dànghơnvớilĩnhvựctruyềnthông,công
nghệ,vàkinhdoanh.Xuhướngnàyđược
UNESCO(2021)ghinhậnnhưmộttrong
nhữngđộnglựcchínhgiúpgiáodụcnghệ
thuậttiếpcậnthịtrườngsángtạotoàncầu.
Sựhợptácnàygópphầnnângcaogiátrị
ứngdụng thựctiễnchosinhviênvàgia
tăngtínhcạnhtranhcủakhốitưthục.
Mộtcơhộiquantrọngkháclàviệc
nângcaonănglựcsốcủasinhviên.Việc
tiếpcậntàinguyênhọctậptrựctuyếnvà
thamgiacácdựánthựctếtrênnềntảngsố
đãgiúpsinhviênchủđộnghơntrongrèn
luyệnkỹnăngnghềnghiệp.Báocáocủa
BộGiáo dục và Đào tạo (MOET, 2022)
cũngchỉrarằngviệctíchhợpcôngnghệ
số trong giảng dạy giúp sinh viên phát
triển tư duy sáng tạo và tăng khả năng

