186
CHUYỂNĐỔISỐTRONGGIẢNGDẠYLÝLUẬNÂM
NHẠCTẠICÁCTRƯỜNGSƯPHMNGHỆTHUẬT:CƠ
HIVÀĐỊNHNGPHÁTTRIỂN
NguyễnThànhVinh
,NguyễnHảiYến
,PhanThùyNhung
Email:thanhvinhspnttw@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:29/09/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:15/10/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:22/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.870
Tómtắt:Trongbốicảnhchuyểnđổisốlantỏamạnhmẽ,giáodụcnghệthuậttạicác
trườngsưphạmnghệthuậtđangđốidiệnvớicảcơhộivàtháchthứcmới.Bàiviếttậptrung
vàogiảngdạyLýluậnâmnhạc,mộtlĩnhvựcmangtínhnlâmvàgắnvớiphươngpháp
truyềnthống,nhằmphântíchtácđộngcủangnghệsốtrongquátrìnhdạyvàhọc.Nghiên
cứuđượcthựchiệnthôngquaphântíchtàiliệu,khảosátthựctiễnsosánhmôhìnhtrong
nướcvớiquốctế.Kếtquảchothấychuyểnđổisốpphầnnângcaotínhtrựcquan,tăng
cườngkhảnăngtiếpcận,đồngthờimởrahướngtiếpcậnliênngànhgiữaâmnhạc,mỹthuật
vàkiếntrúcthôngquahọcliệusốvàmôitrườnghọctậpđaphươngtiện.Tuynhiên,những
hạnchếvềhạtầngcôngnghệ,kỹnăngsốcủagiảngviênvàsinhviên,cùngtháchthứctrong
việcbảotồngiátrịtruyềnthốngvẫntồntại.Trêncơsởđó,iviếtđềxuấtpháttriểnhệ
thốnghọcliệusố,nângcaonănglựcsốvàthúcđẩyhợptácliênngành,gópphầnđổimới
hoạtđộnggiảngdạyLýluậnâmnhạctrongthờiđạisố.
Từkhóa:chuyểnđổisố,giảngdạyâmnhạc,giáodụcliênngành,lýluậnâmnhạc,phạm
nghệthuật.
1
TrườngĐạihọcSưphạmNghệthuậtTrungương
I.Đặtvấnđề
Trongbốicảnhtoàncầuhóavàsự
pháttriểnmạnhmẽcủacôngnghệsố,giáo
dụcnghệthuậtcũngđứngtrướcyêucầu
đổimớitoàndiện.Chuyểnđổisốkhông
chỉlàxuthế,màcònlàđộnglựcthúcđẩy
thay đổi phương pháp giảng dạy, cách
thứchọctập vàquảnlýđàotạo. ỞViệt
Nam,đặcbiệttrongcáctrườngđàotạosư
phạmnghệthuật,chuyểnđổisốngàycàng
đượcnhìnnhậnnhưmộtgiảiphápkhảthi
đểkhắcphụcnhữnggiớihạncủaphương
pháptruyềnthống.Giảngdạylýluậnâm
nhạcvốnmangtínhhànlâm,trừutượng
thường gắn với phương pháp thuyết
giảng.Điềunàykhiếnsinhviêngặpkhó
187
khăn trong việc tiếp cận kiến thức, đặc
biệt khi thiếu các công cụ trực quan hỗ
trợ.Đồngthời,phươngpháptruyềnthống
cũnghạnchếsựtươngtác,sángtạovàkết
nốiliênngành,nhữngyếutốquantrọng
trongmôitrườnghọctậphiệnđại.
Côngnghệsốmởrakhảnăngtích
hợpcácyếutốnghe,nhìn,tạodựngmôi
trường học tập đa giác quan, đồng thời
kếtnốiâmnhạcvớicngànhnghệthuật
khácnhưmỹthuật,kiếntrúc.Nhữngphần
mềm mô phỏng, nền tảng trực tuyến và
họcliệusốđãchứngminhtínhhiệuquả
trongviệcnângcaotrảinghiệmhọctậpvà
khảnăngtiếpcậntrithức.Tuynhiên,việc
triểnkhaichuyểnđổisốtronggiảngdạy
lýluậnâm nhạctạicáctrườngsưphạm
nghệthuậtvẫngặpnhiềutrởngại.Từhạ
tầngcôngnghệhạnchế,chênhlệchvềkỹ
ngsốgiữagiảngviênvàsinhviên,đến
vấnđềbảotồngiátrịtruyềnthốngkhiđưa
âmnhạcvàomôitrườngsốhóa.Ngoàira,
sựthiếuhụthọcliệuphùhợpcũnglàrào
cảnlớn.
Trongbốicảnhđó,việcnghiêncứu
hội và thách thức của chuyển đổi số
trong giảng dạy lý luận âm nhạc làcần
thiết.Bàiviếtnàytậptrungphântíchthực
trạng,đồngthờiđềxuấtnhữngđịnhhướng
pháttriểnkhảthi,đặcbiệtchútrọngtớimô
hìnhliênngànhgiữaâmnhạc,mỹthuậtvà
kiếntrúc.Mụctiêulàđónggópvềlýluận
chogiáodụcnghệthuật,đồngthờimang
lạigiátrịứngdụngthựctiễntrongđổimới
phươngphápgiảngdạy.
II.Cơsởlýluận
Chuyểnđổisốtronggodụclàquá
trình tích hợp toàn diện công nghệ vào
giảngdạy,quảnlývàhọctậpnhằmthay
đổi hình truyền thống theo hướng
linhhoạt,hiệnđạilấynờihọclàm
trung tâm. Điều này không chỉ dừng ở
việcsửdụngthiếtbịkỹthuậtsố,còn
baogồmđổimớichươngtrình,phương
pháp và học liệu theo ớng tương tác
vàđaphươngtiện.Tronggodụcnghệ
thuật,đặcbiệtlàmônlý luận âmnhạc,
mộtlĩnhvựcmangtínhhànlâmvàtrừu
tượng,chuyểnđổisốđóngvaitròquan
trọng.ccôngcụsốnhưphầnmềmký
âm, thư viện trực tuyến và môi trường
học tập đa phương tiện giúp ng tính
trựcquan,nângcaokhảnăngơngtác
vàhỗtrợsinhviêntiếpcậnkháiniệmâm
nhạcmộtcáchsinhđộngn.
Lý luận âm nhạc tờng gắn liền
vớiviệcphânchcấutrúc,tiếttấu,hòa
âm,nhngyếutốkhóhìnhdungnếuchỉ
truyền đạt bằng lời. Khi tích hợp công
nghệ, người học thể quan sát, mô
phỏngvàthcnhthôngquacácphần
mềmnhhóaâmthanh,hỗtrợquá
trình tiếp thu kiến thức một cách hiệu
quảhơn.Tiếpcậnliênngànhcũnglàmột
địnhớngquantrọngtrongchuyểnđổi
số. Âm nhạc, nghệ thuật của thời gian,
khi đưc kết nối với mỹ thuật kiến
trúc, nghệ thuật không gian, sẽ tạo nên
trảinghiệmhọctậptoàndiệnhơn.Sựkết
hợp này khuyến khích người học phát
triểntưduyphảnbiệnvàkhảnăngcảm
thụnghệthuậtđagiácquan.
Từnềntảngthuyếtđó,iviếtđề
xuấtkhungphântíchtậptrungvàobốn
yếu tố chính: hạ tầng ng nghệ, năng
lựcsốcủagingviênvàsinhvn,cùng
nguồnhọcliệusố;phảnánhđếnhiệuquả
giảng dạy luận âm nhc về mặt trực
quan,tínhchủđộngvàkhảngkếtnối
liênngành.
188
Sơđồ1:Khungphântíchlýthuyếtvềtácđộngcủachuyểnđổisốtronggiảngdạylýluận
âmnhạc
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghiên cứu được triển khai theo
hướng kết hợp định tính và định lượng,
nhằmđảmbảotínhtoàndiện,kháchquan
độtincậycủakếtquả.
Thứnhất,vềphươngphápphântích
iliệu.Tácgiảtiếnhànhtổnghợpvàphân
tíchhơn40côngtrìnhkhoahọctrongvà
ngoàinướccôngbốgiaiđoạn2015-2025,
liênquanđếnchuyểnđổisốtronggiáodục
nghệthuật,giảngdạyâmnhạcvàđàotạo
giáo viên nghệthuật. Cácnguồntàiliệu
baogồmsáchchuyênkhảo,bàibáokhoa
học,báocáochínhsáchvàcácnghiêncứu
ứng dụng. Kết quả phân tích giúp hình
thành cơ sở lý luận, xác định xu hướng
chủđạovànhậndiệnkhoảngtrốngnghiên
cứu,làmnềntảngxâydựngkhungphân
tíchtrongbài.
Thứhai,vềkhảosátthựctiễnđược
tiếnhànhtừtháng5đếntháng8năm2024
tạiTrườngĐạihọcSưphạmNghệthuật
Trungương,tậptrungởhaiKhoa,Khoa
PianovàThanhnhạc,KhoaSưphạmâm
nhạc.Đốitượngkhảosátgồmhainhóm:
120sinhviênchuyênngànhSưphạmÂm
nhạc(từnămthứnhấtđếnnămthứtư)và
15giảngviêngiảngdạycáchọcphầnLý
luậnvàPhươngphápÂmnhạc.
Phương phápchọn mẫu được thực
hiện theo kỹ thuật chọn mẫuthuận tiện,
bảođảmtínhđadạngvềgiớitính,độtuổi
kinhnghiệmgiảngdạy.Bảnghỏiđược
thiếtkếdựatrênthangđoLikert5mứcđộ
(HoàntoànkhôngđồngýđếnHoàntoàn
đồngý),gồm18mụchỏi,chiathànhba
nhómnộidung:Mứcđộứngdụngcông
nghệsốtrongdạyhọcLýluậnÂmnhạc.
Cảm nhận, khó khăn và kỳ vọng của
ngườihọc.Nănglựcsốcủagiảngviênvà
sinhviên.Bảnghỏiđượckiểmđịnhsơbộ
trên10sinhviênvà3giảngviêntrướckhi
trinkhaichínhthứcnhằmbảođảmtính
rõràngvàđộtincậycủacôngcụ.
Quy trình thu thập dữ liệu. Phiếu
khảosátđượcpháthànhtrựctiếptrênlớp
họcvàquabiểumẫuGoogleForm,thuvề
145phiếuhợplệ(tỷlệ97%).Songsong,
nhóm nghiên cứu tiến hành phỏng vấn
ncấutrúcvới10giảngviênvà15sinh
viên nhằmkhaithác sâucácquanđiểm,
trải nghiệm vàđềxuất giảipháp.Tất cả
189
dữliệuđịnhtínhđượcghiâm,mãhóavà
xửlýbằngphươngphápphântíchchủđề.
Xửlývàphântíchdữliệuđượcxử
lý bằng phần mềm SPSS26.0, theo các
bước:Kiểmđịnhđộtincậythangđobằng
Cronbach’s Alpha 0,7). Phân tích
nhântốkhámphá(EFA)đểxácđịnhcấu
trúcthangđo.Thốngkêmôtả(tầnsuất,
trungbình,độlệchchuẩn)nhằmphảnánh
thực trạng ứng dụng công nghệ. Kiểm
địnhT-testvàANOVAđểsosánhsựkhác
biệtgiữacácnhómđốitưng.
Thứ ba, về tổng hợp và diễn giải
kếtquả.Kếtquảđịnhợngvàđịnhtính
đượctổnghợp,đốichiếuvàdiễngiảisong
songnhằmxácđịnhxuớng,nhậndiện
hội,tháchthứcvàđềxuấtđịnhhướng
pháttriểnchuyểnđổisốtronggiảngdạy
LýluậnÂmnhạctạicáctrườngsưphạm
nghệthuật.
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận
4.1.Thựctrạnggiảngdạylýluận
âmnhạctạitrườngsưphạmnghệthuật
Hiệnnay,giảngdạylýluậnâmnhạc
trongcáctrườngsưphạmnghệthuậtởViệt
Namvẫnchủyếudựatrênphươngpháp
truyền thống, trong đó giảng viên đóng
vai trò trung tâmvà sinh viên tiếpnhận
kiến thức một cách thụ động. Nội dung
igiảngthườngdatrêngiáotrìnhinấn,
phântíchvănbảnnhạchọcvàthuyếtgiảng
trctiếp,ítcósựhỗtrợcủacáccôngcụsố
hoặchọcliệutrựcquan.Khảosát120sinh
viênvà25giảngviêntạiTrưngĐạihọc
SưphạmNghệthuậtTrungươngchothấy
78%sinhviênđánhgiágiờhọclýluậnâm
nhạckhótiếpcậnvàthiếutínhtrựcquan.
Đồngthời,64%giảngviênthừanhậnhọ
chưa thường xuyên sử dụng công cụ số
tronggiảngdạy,chủyếudothiếuhọcliệu
hạnchếkỹnăngcôngnghệ.
Bảng1:Đánhgiácủasinhviênvềthựctrạnggiảngdạylýluậnâmnhạc
STT Nộidungkhảosát Tỉlệ(%)
1 Giờhọcthiênvềthuyếtgiảng,ítminhhọa 82
2 Khótiếpcậncáckháiniệmtrừutượng 78
3 Thiếucôngcụtrựcquan,hỗtrợđaphươngtiện 74
4 Ítcósựkếtnốiliênngành 69
Nguồn:Khảosátcủatácgiả,2024
Nguồn:Khảosátcủatácgiả,2024
Biểuđồ1:Minhhọahạnchếtronggiảngdạylýluậnâmnhạc
190
Những hạn chế trong giảng dạy
lýluậnâmnhạchiệnnayđặtrayêucầu
cấpbáchvềđổimớiphươngpháp.Chính
trong bối cảnh này, chuyển đổi số xuất
hiệnnhưmộtgiảipháptiềmnăng,mởra
nhiềucơhộimớichoviệcdạyvàhọc.Các
kếtquảkhảosátvàphântíchớiđâycho
thấykhảnăngứngdụngcôngnghệsốvào
giảngdạylýluậnâmnhạc.
4.2.Cơhộitừchuyểnđổisố
Trongbốicảnhchuyểnđổisố,giảng
dạylýluậnâmnhạccóthểtậndụngnhiều
côngcụvàgiảipháphiệnđại.Cácphần
mềm âm như Sibelius, Finale hay
MuseScorechophépminhhọatrựcquan
cáckháiniệmvềcaođộ,hòaâmvàtiết
tấu,giúpngườihọcdễdànghìnhdungcác
hiệntượngâmnhạcphứctạp.Đồngthời,
thưviệnsố và hệthốngquảnlýhọctập
(LMS)tạođiềukiệnđểgiảngviêncung
cấphọcliệumở,cònsinhviêncóthểchủ
độngtiếpcậntrithứcngoàigiờlênlớp.
Khảo sátgiảngviênchothấy72%đồng
ýrằngcôngnghệsốcóthểlàmtăngtính
trcquantrongdạyhọclýluậnâmnhạc,
trong khi68% sinhviênkhẳng địnhsẵn
nghọctậpquanềntảngtrựctuyếnnếu
cóhọcliệuphùhợp.
Bảng2:Nhậnđịnhvềcơhộitừchuyểnđổisốtrongdạyhọcâmnhạc
STT Nhómđốitượng Nhậnđịnhchính Tỉlệđồngý(%)
1 Giảngviên Côngnghệsốtăngcườngtínhtrựcquan 72
2 Sinhviên Sẵnsànghọcquanềntảngtrựctuyến 68
3 Giảngviên Cóthểpháttriểnhọcliệuliênngành 65
4 Sinhviên Đaphươngtiệngiúphọcdễtiếpcậnhơn 70
Nguồn:Khảosátcủatácgiả,2024
Mặcdùnhữngcơhộitrênchothấy
trin vọng tích cực, quá trình triểnkhai
thực tếvẫn còn gặp nhiều rào cản. Các
thách thức này không chỉ mang tính kỹ
thuậtmàcònliênquanđếnnănglựccon
người và vấn đề bảo tồn giá trị truyền
thống.Dữliệukhảosátminhhọarõnét
nhữngkhókhănđó.
4.3.Tháchthức
n cạnh cơ hội, chuyển đổi số
tronggiảngdạylýluậnâmnhạccònđối
diệnnhiềutháchthức.Thứnhất,hạtầng
công nghệ ở nhiều cơ sở đào tạo nghệ
thuậtcònhạnchế,từphònghọc,máytính
đếnđườngtruyềninternet.Thứhai,năng
lực sốcủa giảngviên và sinhviên chưa
đồngđều;nhiềugiảngviênvẫnquenvới
phươngpháptruyềnthống,thiếukỹnăng
sửdụngphầnmềmvànềntảngsố.Thứba,
vấnđềbảnquyềnvàbảotồnbảnsắcvăn
hóalàtháchthứclớn.Trongbốicảnhsố
hóadisảnâmnhạc,nguycơthươngmại
hóahoặclàmsailệchgiátrịnguyêngốc
luônhiệnhữu.
Nguồn:Khảosátcủatácgiả,2024
Biểuđồ2:Tháchthứctrongứngdụng
chuyểnđổisố
Việcnhậndiệncáctháchthứcgiúp
nghiêncứucócơsởđềxuấtđịnhhướng
pháttriển.Nhữngđịnhhướngnàykhông
chỉnhằmkhắcphụchạnchếhiệntạimà
còn hướngtới việctận dụngtối đatiềm