Chuyển đổi số và đào tạo liên ngành trong kiến trúc: Từ studio truyền thống đến digital studio

Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ, lĩnh vực giáo dục đại học, đặc biệt là đào tạo kiến trúc và nghệ thuật ứng dụng tại Việt Nam, đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội. Sự cần thiết của việc thích ứng để trang bị năng lực số, tư duy phản biện và khả năng làm việc liên ngành cho sinh viên trở nên cấp bách. Mặc dù studio truyền thống có vai trò quan trọng trong việc rèn luyện tư duy sáng tạo, mô hình này đang bộc lộ hạn chế trong việc tích hợp công nghệ số và mở rộng học tập. Bài viết này nhằm phân tích những thách thức hiện tại và đề xuất định hướng đổi mới cho chương trình đào tạo kiến trúc, chuyển đổi từ studio truyền thống sang digital studio, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số.

Bài báo hướng đến các nhà quản lý giáo dục, nhà hoạch định chính sách, giảng viên và nghiên cứu sinh trong lĩnh vực kiến trúc, nghệ thuật ứng dụng, cũng như các trường đại học quan tâm đến chuyển đổi số và phát triển đào tạo liên ngành.

Bài viết nghiên cứu bối cảnh chuyển đổi số và tác động của nó lên đào tạo kiến trúc và nghệ thuật ứng dụng tại Việt Nam, đặc biệt là tại Trường Đại học Mở Hà Nội (HOU). Thông qua việc phân tích ba nhóm thách thức chính – cấu trúc chương trình đào tạo khép kín, phương pháp giảng dạy chưa theo kịp công nghệ số và năng lực số còn hạn chế của giảng viên/sinh viên – bài báo chỉ ra sự tất yếu của xu thế đào tạo liên ngành. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu và đối chiếu kinh nghiệm quốc tế để đánh giá thực trạng, so sánh mô hình studio truyền thống và digital studio, đồng thời làm nổi bật những hạn chế về cơ sở vật chất và kỹ năng số hiện có tại HOU. Các đề xuất đổi mới được đưa ra tập trung vào việc tích hợp module liên ngành như Kiến trúc và Dữ liệu đô thị, Mô phỏng năng lượng, VR/AR, và Lập trình cho kiến trúc sư. Đặc biệt, mô hình digital studio được đề xuất phát triển theo lộ trình cụ thể, từ thí điểm hybrid studio đến việc xây dựng trung tâm và phát triển hoàn chỉnh. Mục tiêu là nâng cao năng lực số cho cả giảng viên và sinh viên, tăng cường kết nối với doanh nghiệp, qua đó chuyển đổi hiệu quả từ studio truyền thống sang digital studio, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, cạnh tranh quốc tế trong kỷ nguyên chuyển đổi số.