intTypePromotion=1
ADSENSE

Chuyện kể bên mộ bà Hoàng Thị Loan: Phần 1

Chia sẻ: Lê Na | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:43

172
lượt xem
11
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu Chuyện kể bên mộ bà Hoàng Thị Loansẽ giúp bạn đọc hiểu thêm cuộc đời cao đẹp của một người mẹ Việt Nam - người đã sinh thành ra vĩ nhân Hồ Chí Minh. Tài liệu này gồm những mẩu chuyện kể về bà Hoàng Thị Loan thời trẻ, một cô gái xinh đẹp, nết na, thông minh, dí dỏm, kín đáo, cương nghị, giàu lòng vị tha; kể về tuổi ấu thơ của cô, đầy ắp những kỷ niệm về gia đình, quê hương, làng xóm, bạn bè; kể về mối tình nên duyên trai tài gái sắc của cô, mối tình vượt lên trên lễ giáo phong kiến; kể về cuộc đời - người phụ nữ tần tảo lam làm nuôi chồng nuôi con ăn học, đặc biệt, truyền vào tuổi thơ Nguyễn Sinh Cung, con trai mình những đức tính, tâm hồn quý báu góp phần làm nên nền tảng văn hoá, nhân cách Hồ Chí Minh. Tài liệu gồm 2 phần, mời bạn đọc cùng tham khảo phần 1 sau đây.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chuyện kể bên mộ bà Hoàng Thị Loan: Phần 1

  1. Tl} SdK^ Danh Nh§n h 6 CHi MINH \ \ J LJkJBb it J* l l . h u g ^ n k j i BEN MO ■ BA ■J - J I I J J J t NHA XU A T BAN THANH NIEN
  2. Í t iíi/ ệ it U ĩ' BÈN MỘ BÀ HŨÀNGTHỊLDAN(
  3. Î 'X!- . ĩí a Ì r- I . -Ä -Î V. z ' =^ '‘«;v . •' ■ •
  4. BÁ N G Ọ C - TRẦN MINH SIÊU íu iíỊ Â ll k ề A #K V BÊN MỘ BÀ ÀNŨ AN NHA X U A T BAN THANH N IẼN
  5. •' '«• ị. i ỉ- .*• v. ', H. . »t' • • -■’■
  6. LỜI TÁC GIẢ Rất nhiều người đã viếng mộ bà Hoàng Thị Loan, thân mẫu Bác Hồ. Toàn cảnh khu mộ và non nước Hồng Lam là một bức tranh hiện tại sinh động, với những điều kỳ diệu của quá khứ. Cuốn sách nhỏ này sẽ giúp bạn đọc hiểu được thêm cuộc đời cao đẹp của một người mẹ Việt Nam - người đã sinh thành vĩ nhăn Hồ Chí Minh. Cuốn sách này gồm những mẩu chuyện kê về hà Hoàng Thị Loan thời trẻ, cô gái xinh đẹp, nết na, thông minh, d í dỏm, kín đáo, cương nghị, giàu lòng ưị tha; k ể về tuổi ấu thơ của cô, đầy ắp những kỷ niệm về gia đình, quê hương, làng xóm, hạn bè; kê về mối tinh nên duyên trai tài gái sắc của cô, mối tỉnh vượt lên trên lễ giáo phong kiến; k ể về cuộc đời cô - ngưè/i phụ nữ tần tảo lam làm nuôi chồng con ăn học, đặc biệt, truyền vào tuổi thơ Nguyễn Sinh Cung, con trai mình, những đức tính, tâm hồn quý báu, góp phần làm nên nền tảng văn hóa, nhân cách Hồ Chí Minh. Qua cuốn sách này, bạn đọc còn biết được nhiều chuyện ĩúc động: Cuộc hành trinh mang nặng, đi bộ vượt trên 400 kilômét vào Huế, cuộc sống, lao động vât vả nơi kinh thành đ ể giúp chồng con ăn học của bà H oàng Vhị Loan. Nỗi đau đớn của gia đình: khi bà
  7. mới sinh bé Xin, th ì bị lâm bệnh nặng, qua đời tìong lúc người thân ở xa, chỉ một minh bé Cung tuổi mới lên mười, chịu tang mẹ, xin sữa nuôi em. Cô Thcnh, một minh thăn gái đi bộ kiên gan đưa hài cốt mĩ vể quê. Cậu Cả Khiêm tim nơi đ ể đặt hài cốt mẹ... 3ạn đọc củng được biết về vùng quê N am Đàn ''địa inh nhân kiệt”, về mộ bà Hoàng Thị Loan trên núi Eộng Tranh - một di tích lịch sử - văn hóa quý giá. Hy vọng rằng, cuốn sách này sẽ giúp bạn đọc, đặc biệt là những người đã viếng mộ hà Hoàng Thị Lían, có thêm nhiều điều bổ ích. Tuy nhiên, cuốn sách này không tránh khỏi mụ sô hạn chế. Chúng tôi mong được chỉ giáo và bô sxng thêm.
  8. CHUYỆN • KỂ BÊN MỘ« BÀ HOÀNG THỊ LOAN Lai lịch họ Hoàng - họ bên ngoại của Bác Hồ Dòng tộc họ Hoàng ở làng Hoàng Trù (xã Kim Liên, huyện Nam Đàn) có nguồn gốc từ làng Vân Nội, xã Hoàng Vân, tổng Yên Lạc, huyện Kim Động, phủ Khoái Châu, trấ n Sơn Nam Thượng (nay là xã Hoàng Vân, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên). Một dòng họ có truyền thông hiếu học, qua các đồi đều có người học cao, đỗ đạt, đóng góp nhiều công lao với nước nhà. Vào giữa th ế kỷ 16, Mạc Đăng Dung cướp ngôi vua nhà Lê. Những người trong dòng tộc họ Hoàng, bất đồng, không hỢp tác vối nhà Mạc, giương cao ngọn cờ phò Lê diệt Mạc. Bỏi ở thòi triều nhà Lê, họ Hoàng có người con là Hoàng Nghĩa Kiều (đòi thứ 6) được vua Lê giao giữ chức Tổng binh xứ Nghệ An. ô n g lập công lớn nên đựợc vuạ Lê phong là Thái bảo Hoàng quôíc công. Sau này một trong những người cháu ruột của ông là Hoàng Nghĩa Giao lấy vợ ở xã Nghĩa Liệt (nay là xã Hưng Long, huyện Hưng Nguyên, tỉn h Nghệ An). Đ ất lành chim đậu, yêu mến thiên nhiên, yêu
  9. BÁ NGỌC - TRẦN MI N H S I Ê U mến và cảm phục con người miền quê xứ Nghệ, Hoàng M ạnh (là hậu duệ đòi thứ 4 của Hoàng Nghĩa Giao) lấy vỢ ở làng Hoàng Trù (xã Kim Liên) rồi ở lại sinh cơ lập nghiệp nơi đây, dần dần hình thành nên chi nhánh họ Hoàng Xuân ở làng Hoàng Trù (nay phần mộ ông Hoàng M ạnh còn lưu giữ được ở làng Hoàng Trù). Ông Hoàng Đường, tự Văn Cát (1838 - 1893), th ân sinh bà Hoàng Thị Loan, là hậu duệ đời thứ 13 của ông Hoàng Mạnh. Hiện nay, tại nhà thò họ Hoàng Xuân ở làng Hoàng Trù có câu đối: Hoàng Vân chính khí truyền thiên cổ Chung Cự hùng thanh chấn ức niên. (Nghĩa là: Hoàng Vân khí tốt lành truyền từ xưa lại Chung Cự tiếng hùng vọng đến vạn năm sau). Truyền thốhg, khí phách của hai quê hương trong một dòng họ đưỢc lưu truyền từ đời này qua đời khác, hội tụ và tỏa sáng ỏ biểu tượng cao đẹp chân dung người phụ nữ Việt Nam - Hoàng Thị Loan, người mẹ sinh thành vĩ nhân Hồ Chí Minh. Quê hương, gia đình nơi bà Hoàng Thị Loan sinh ra và trưởng thành Quê hương Nam Đàn, mảnh đất “địa lính nhân kiệt” với núi Hồng, sông Lam hùng vĩ, thd mộng, có những con người “biết làm thơ và đánh giặc”, biết cày 8
  10. It l it hên m ô hà K m m q Çflù M oan Cấy, gieo những làn điệu ví dặm da diết vào không gian, năm tháng... Thiên nhiên nơi đây th ậ t phong phú nhưng cũng rấ t khắc nghiệt, gió Lào khô nóng, hạn h án gay gắt, bão lụt dữ dằn bất chợt... Vượt lên khắc khổ, người dân Nam Đàn phải cật lực vật lộn, giành giật với thiên nhiên miếng cơm m anh áo. Hoàn cảnh đó đã tạo cho họ đức tính kiên cưòng, tháo vát, nhanh nhạy và cần kiệm. Như bao miền quê khác, thường xuyên phải đương đầu quyết chiến với giặc ngoại xâm, họ được rèn đúc chí kiên gan, lòng dũng cảm. Sống trong điều kiện đó, người dân càng phải gắn bó, thương yêu thủy chung, trọn vẹn vối nhau hơn. M ảnh đất Hồng Lam nổi tiếng là xứ sở của sĩ phu. Người dân lấy viêc hoc hành như môt thứ tôn giáo để vươn tối hoàn thiện con người. Ân mình dưới b ó n g t r e l à n g , đ ồ n g b à o t r ọ n g n g h ĩ a đ ồ n g lò n g , ă n ỏ đòi đời, kiếp kiếp. Lối sông nghĩa tình, tâm hồn nhạy cảm giao thoa với đạo học, chí kiên gan đã hun đúc nên tô" chất trội, bản sắc độc đáo của xứ Nghệ, khó mà đo mà sánh đưỢc, đó là chí vươn lên chinh phục và sẵn lòng hy sinh vì nghĩa lớn. Tô"chất đó được hiện hữu rõ nét nhất trong gia đình ông Nguyễn Sinh sắc, bà Hoàng Thị Loan và các con, đặc biệt, ở Hồ Chí Minh - con người Việt Nam siêu việt của mọi thời đại. Với Hồ Chí Minh, quê hương là chiếc nôi ru những tiếng lòng của dân của nước, nâng những bước đi đầu tiên từ nhà ra ngõ, ra thế giới xung quanh. Bà Hoàng Thị Loan sinh năm 1868, trong một gia đình có truyền thốhg Nho học từ lâu đòi. ồ n g nội bà là Hoàng Xuân Cận, đậu ba khoa Tú tài. Thân sinh bà là Hoàng Đường, một nhà Nho nổi tiếng nhân ái và 9
  11. BÁ NGỌC - TRẦN MI NH SI Ê U thông minh. Tuy không đậu đạt qua các kỳ thi do triều đình mở nhưng ông Hoàng Đưòng đưỢc nhân dân tôn quý gọi là cụ Tú. Thân mẫu bà là Nguyễn Thị Kép, con gái đầu lòng của nhà nho Nguyễn Văn Giáp, đậu bốn khoa Tú tài. Bà Kép nổi tiếng trong vùng về thuộc các làn điệu dân ca, khéo tay, giỏi giang việc nhà, thông minh, hiền lành, thùy mị. Cả hai gia đình bên nội, bên ngoại của bà Hoàng Thị Loan đều có học vấn và văn hóa, có tấm lòng nhân hậu và hướng con cháu vượt lên những lễ giáo phong kiến, hoàn thiện mình hơn. Đặc biệt, tuy là gia đình Nho học, nhưng các thành viên đều yêu lao động chân tay, ngoài nghề nông còn có nghề dệt vải, dệt lụa, tran h th ủ những lúc rỗi việc đồng ruộng làm thêm tăng thu nhập, cải thiện cuộc sốhg gia đình. Nhờ đó, sau này bà Loan khi vào Huê mang theo nghê dệt đê giúp chồng con ăn học. ô n g Hoàng Đường, mở lớp dạy học tại nhà, do đức độ và tài năng nên môn sinh trong vùng kéo đến học rấ t đông. Đặc biệt với những người nghèo có chí học ông không thu tiền học mà còn quan tâm , chỉ bảo nhiệt tình. Nhiều người sau này thành đạt trong cuộc sốhg, đỗ đ ạt cao, thường lui tối thăm ông với những tình cảm trâ n trọng nhất. Trong gia đình cũng như ngoài xã hội, ông luôn luôn lấy đạo lý con người để làm mực thưốc khuyên bảo con cháu, dạy dỗ môn sinh. Sống nhân ái, hòa thuận nghĩa tình, siêng năng chăm chỉ đèn sách, cần kiệm là truyền thông gia đình được ông Hoàng Đưòng gìn giữ trở th àn h nếp sống của gia đình. Bà Kép, ngoài việc đồng áng, dệt vải, thường dạy cho con gái đầu lòng Hoàng Thị Loan những câu ca 10
  12. ^ Jiiii/èii Uể íiêii mỗ íùt ItìOÌiiiiỊ 07»/ Jloau dao, tục ngữ, những làn điệu dân ca, cách sáng tác câu hát ví với bạn bè, cách đặt chữ, bẻ nghĩa cho sâu sắc, dí dỏm, v.v..., truyền lại cho con gái đức tính mẫu mực của người phụ nữ công, dung, ngôn, hạnh, biết khéo tay hay làm, đoan trang thùy mỵ. Cô Loan ảnh hưởng từ cha trí thông minh, đức tính hiển từ, thương người, kiên cưòng và không ngại khó khăn, ánh hưởng từ người mẹ tính nết na, chung thủy, khéo léo siêng năng, dí dỏm mà sâu kín... Người con nuôi hiếu nghĩa Ông nội Bác Hồ là ông Nguyễn Sinh Nhậm, thuộc loại khá giả ở làng. Sau khi sinh người con trai là Nguyễn Sinh Trợ (thường gọi là Thuyết), bà Nhậm mất, ông Nhậm nuôi con tới tuổi trưởng thành, lập gia đình riêng rồi mới sang làng Mậu Tài cưới người vỢ kế là Hà Thị Hy - một ngưòi phụ nữ nhan sắc, thông minh, tài hoa, nổi tiếng cả vùng vì tài đàn hát, thuộc nhiều ca dao, dân ca... Năm 1863 ông bà sinh được người con trai, đặt tên là Nguyễn Sinh sắc. Nhưng không may, khi cậu sắc mới lên ba tuổi thì cha mất, sau đó một năm mẹ cũng mất. Mồ côi cha mẹ từ tấm bé, cậu Sắc ở với ngi.fòi anh cùng cha khác mẹ. Hoàn cảnh kinh tế của người anh lúc này đang sa sút. Tuổi thd, cậu Sắc không những không có điều kiện cắp sách đi học mà còn phải lao động vất vả, sớm chiều chăn trâu, cắt cỏ... Nhưng khát vọng được học luôn âm ỷ nhen nhóm trong lòng cậu. Mỗi lần chăn trâu qua cổng nhà ông đồ Mậu, cậu thường cột trâu vào gốc cây, lẻn 11
  13. BÁ NGỌC - T R Ầ N MI NH S I Ê U vào nghe trộm bài giảng của thầy. Nhò trí thông minh, tuy ít được học nhưng cậu nhd và hiểu nhiều chữ không th u a kém bạn bè cùng trang lứa được cắp sách đến lốp. Một lần, ông Hoàng Đường, thầy đồ làng Hoàng Trù, sang chơi người bạn bên làng Sen, thấy cậu bé trông khôi ngô tu ấn tú đang say sưa đọc sách trên lưng trâu. Ông hỏi ngưòi bạn mới biết gia cảnh cậu bé. Sau đó ông đến gặp ông TrỢ xin được đưa bé sắc về nhà mình nuôi ăn học. Vì hoàn cảnh gia đình khó khăn và muôn em đưỢc học hành hơn người nên vỢ chồng ông TrỢ đồng ý. Được sự săn sóc, dạy dỗ chu đáo của gia đình ông Hoàng Đường, cậu sắc càng chăm chỉ học hành, tiến bộ vượt bậc. Gia đình ông Đưòng càng thương yêu, quý cậu Sắc như con đẻ. Chỉ vài ba năm sau, thầy đồ Đưòng cảm thấy vốn liếng dạy chữ của mình không đáp ứng sức học nh an h của cậu sắc. Thầy liền gửi cậu Sắc đến học nơi người bạn có trìn h độ cao hơn, mặc dầu đường đi lại xa trên 30 kilômét. Ong Đường, bà Kép không sinh ra cậu sắc, nhưng cậu Sắc thương yêu, kính trọng như cha mẹ đẻ. Sự đền đáp công ơn, hiếu nghĩa lá chăm chỉ học hành. Ong bà Đưòng cũng không mong gì hơn nơi ngưòi con m à họ đặt kỳ vọng vào tương lai nghiệp đèn sách. Sự th àn h đạt của Nguyễn Sinh sắc trong học tập và th i cử, n h ấ t là trong việc nuôi dạy các con trưởng thành, ba ngưòi con của ông đều trở th àn h những nhà hoạt động cách mạng, hiến dâng trái tim cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, đặc biệt một người là Chủ tịch Hồ Chí M inh làm rạng danh non sông đất nước, đó là hiếu nghĩa lớn n h ất của Nguyễn Sinh sắc đối với cha mẹ nuôi cụa mình. 12
  14. ^ J itn iệ ii k ể h è n m ộ h à lt)O Ìm q 'd h ỉ M oan S ê n duyên trai tài gái sắc Cô Lơan sinh ra trong một gia đình nho học và văn hóa, trên m ảnh đất có truyền thống giàu bản sắc văn hóa dân tộc. Nơi đây, hát phường vải trở th àn h nếp sinh hoạt văn hóa khá sôi nổi trong mọi lứa tuổi, nhất là tuổi trẻ, tuổi của lứa đôi tìm hiểu, qua giọng hát trao duyên. Những gia đình có học, các th àn h viên đều biết h á t phường vải. Những nho sĩ học giỏi là những ngưòi thầy của hát phường vải. Cô Loan từ nhỏ đã được nghe truyền lại câu ca về quê hương mình: Thanh Chương là đất cày bừa Nam Đàn bông vải hát hò thâu đêm... Hai người con gái của cụ Hoàng Đường - cô Loan, cô An đều lớn lên trong không khí đầy ắp những làn điệu thiết th a của ví phường vải. Cô Loan, là ngưòi chị, xinh đẹp, nết na, thùy mị, kín đáo, trầm tĩnh, thông minh, dí dỏm, sâu sắc, nhạy cảm. Cô An, là người em, sôi nổi, có giọng hát hay n h ất trong vùng - ví phường vải của cô đi đâu là nổi đình nổi đám, vui nhộn áp đảo các phường khác. Cô em đi h át thường nhò chị đi kèm để chị bày cho cách bẻ nghĩa, kiệm chữ đ ặ t câu cho hay, sâu sắc, dí dỏm, nhiều lần làm cho điiỉĩl con trai hôt chữ đôi đáp. Ngày nay người ta còn truyền miệng câu chuyện: M ột hôm hai chàng thanh niên Tú San (Phan Bội Châu) và Hoe Ba từ làng Bố An đến làng Hoàng Trù th am gia hát ví phưòng vải. Để cho buổi h á t tự nhiên, 13
  15. BÁ NGỌC - TRẦN M I N H S I Ê U hai chàng cố giấu tên. Nhưng không ngò cô Loan biết, bèn mách cho em An đặt bài trước: Đàng xa em đã ngóng chừng Nhìn trăng nhớ Tán, trông rừng nhớ Hoa. Người xứ Nghệ thường hay nói lái. Nên cô An vừa dứt câu, hai chàng hiểu ngay: Tán là Tán Su, nói lái là Tú San; Hoa là Hoa be, nói lái là Hoe Ba. Câu hát dí dỏm, thông minh ấy đã làm hai chàng hết sức ngưỡng mộ tài năng của hai chị em con gái cụ Hoàng Đưòng. Hai chị em cô Loan lớn lên trong một gia đình đầm ấm, giữa quê hương đậm đà sinh hoạt văn hóa. Tuối thơ và tuổi trẻ đã chắp cánh cho những ước mơ túói sáng về tương lai của họ. Cuộc đòi tuổi trẻ của cô Loan càng đẹp hơn, sâu lắng hơn trong tình yêu kín đáo của cô vâi anh sắc, người th an h niên học tài, hiểu biêt rộng, thường quan tâm truyền cho cô hiểu biết về những chân tròi mới lạ trong lồi hay nghĩa đẹp, th ế giới tâm hồn rộng mở, vượt ra khỏi lũy tre làng, vượt lên những lễ giáo phong kiến. Tình cảm lứa đôi âm ỷ dồn nén trong trá i tim cô Loan, anh sắc. ô n g Hoàng Đường biết chuyện, ô n g rấ t mừng, vì được thỏa lòng mong ước lâu nay. ông bàn với vỢ sắp xếp việc của hai con. Lúc đầu bà hơi ái ngại về lễ giáo “môn đăng hộ đỐì”. Ồng Đưòng kiên trì thuyết phục bô vỢ mình là Nguyễn Văn Giáp đế bô" vỢ khuyên con gái nên trọng người có tài, có học, có đức. ông Đưdng phân tích thuyết phục vỢ bằng lẽ phải. Sau dó vợ ông đồng lòng n h ất trí. Thê là nên duyên trọn vẹn của đôi trai tài gái sắc. Mối duyên đó sinh ra những ngưòi con đáng quý cho đất nưốc. 14
  16. ^Jiiii/Í'ti uế hên Itiộ bà 7C>oùnq ^!ù Menu Hạnh phúc dưới mái nhà tranh Cô Hoàng Thị Loan xinh tươi, trẻ trung, hiền dịu, sinh trương trong một gia đình Nho học, gia đình văn hóa. Trong con m ắt của bao chàng trai đậu đạt, giàu sang, cô là niềm hy vọng, ước ao trở thành người bạn đòi của họ. Nhưng cô đã dâng trọn tình yêu, lòng thủy chung cho Nguyễn Sinh sắc, người con trai nghèo, mồ côi cả cha lẫn mẹ từ lúc lên bô"n tuổi, được gia đình cô đưa về nuôi dạy ăn học. Thế mối biết, tình yêu lớn là sự hy sinh vô bờ bến. Dành tình yêu trọn vẹn vối anh Sắc, có nghĩa là cô Loan chấp nhận một cuộc sông tự lập, vất vả, khó khăn nhiều về vật chất. Nhưng tình yêu mãnh liệt đã nâng bản lĩnh, niềm tin của cô, hưóng về một tương lai tràn đầy hạnh phúc. Mùa sen nở năm Quý Mùi (1888), hương sen làng Hoàng Trù như ngát thơm hơn, lan tỏa hơn, hòa trong niềm vui của trẻ già trai gái làng đến chúc mừng lễ th àn h hôn của anh Nguyễn Sinh sắc và cô Hoàng Thị Loan. Sau ngày cưới các con, ông Hoàng Đưòng dựng ngôi nhà lá ba gian đầu góc vườn phía tây nhà mình cho đôi vợ chồng trẻ ra ỏ riêng, ô n g Đưòng bà Kép, niềm vui dâng tràn, đã làm tròn việc lo gia th ấ t cho h a i con, giờ chỉ chờ mong ngày được bồng bế, và đặt tê n cho cháu của mình. Anh SẮc từ nay được miệt mài k in h sử trong tình yêu của người vỢ trẻ. Tình yêu và sự lao động miệt mài ngày đêm của vỢ, đổì với anh, là nguồn cổ vũ, động viên, là cơ sỏ niềm tin vững vàng trê n con đưòng sự nghiệp của anh. 15
  17. BÁ NGỌC - T RẦN MI NH S I Ê U Năm 16 tuối (1884) cô Loan sinh được ngưòi con gái đầu lòng. Ông ngoại Hoàng Đường vui sướng đ ặt tên cho cháu là Thanh, tên chữ là Bạch Liên - Bông sen trắng. Năm 20 tuổi (1888) bà Loan sinh được người con tra i cả, đặt tên là Nguyễn Sinh Khiêm. Năm 22 tuổi (1890) bà Loan sinh hạ ngưòi con trai thứ hai. Ông ngoại Hoàng Đưòng đặt tên cho cháu là Nguyễn Sinh Cung. Sau này Nguyễn Sinh Cung trỏ th ành một vĩ nhân, với tên gọi Hồ Chí Minh. Tại ngôi nhà lá ba gian giản dị, trong 11 năm trời (từ 1883 đến 1894), bà Loan cùng chồng con sông cuộc sống tuy vất vả về vật chất nhưng tràn đầy hạnh phúc, đầm ấm, thi vỊ. Cuộc sống bình dị, ngày nối ngày. Nhịp sống cuộc đòi nhẹ nhàng trôi như trong một giấc mơ tuyệt diệu. Thường ngày, bất kể nắng mưa, nóng rét bà Loan chăm chỉ lao động ngoài đồng, đến bữa vội vàng về lo cơm nước cho chồng con. Buôi tỐì, sau bữa cơm, bà chong đèn ngồi dệt vải, những hôm trời nóng lại vừa dệt vải vừa đu đưa võng cho con ngủ. Nhiều đêm bà dệt vải tới tậ n canh khuya, hẳn vì bà phần muốh tăng thu nhập cho gia đình, phần muôn thức cùng chồng để chồng đỡ hiu quạnh bên tran g sách đêm khuya. Bà con làng Hoàng Trù, về khuya, nếu đi ngang qua ngôi nhà tran h ba gian của ông Sắc, vẫn thấy nơi bàn học của ông sắc sáng ánh đèn, trong nhà vẫn nghe có tiếng thoi đưa hoặc những lòi ru con của bà Loan như khuyên con, như động viên chồng. Nào là: Làm trai gánh vác giang sơn Mong con khôn lớn nên người khôn ngoan... 16
  18. ^Juujị n lù' hiu mộ hờ lf>oàii(f 'jhi J¿oau nào là: À ơi, Ru con, con ngủ đi nào, Mong con khôn lớn nên người khôn ngoan, Làm trai gánh vác giang sơn. Mẹ cha trông xuống, th ế gian trông vào. Ru con, con ngủ đi nào, Công ỉao dưỡng dục biết bao cho cùng. Làm trai quyết chí anh hùng, R a tay xây dựng ưẫy vùng nước non... Ông Sắc đậu cử nhân, niềm vui lớn của gia dinh Khoa thi Tân Mão (1891) ông sắc dự thi Hương lần đầu ở trường Vinh (Nghệ An), nhưng không may, thiêu điểm, nên không được vào thi Tam trường. Không nản chí, ngày đêm ông lao vào việc học. Mọi công việc, đồng áng, nhà cửa, con cái một mình bà Loan lo liệu. Bà rấ t vui lòng ráng sức làm tròn hết mọi công việc, mặc dầu đầu tắt mặt tối chẳng có lúc nào rản h rỗi công việc. Chồng đã quyết chí, bà càng qụỵết tâm hơn, bà chỉ mong chồng toàn tâm toàn lực tập trung cho việc học để kỳ thi sau đỗ đạt cao hơn, thỏa lòng mong ước của cả nhà. Sau ba năm miệt mài đèn sách, kỳ thi Hương năm Giáp Ngọ (1894) ông sắc đậu Cử nhân. Kỳ thi đó ở Nghệ An có hơn 2.000 thí 17
  19. BÁ NGỌC - TRẦN M I N H S I Ê U sinh dự thi. Đậu c ử nhân 22 người, trong đó riêng huyện Nam Đàn đậu 8 người. Tin ông Sắc đậu Cử nhân lan nhanh về làng Hoàng Trù, ai ai cũng mừng là làng mình kỳ thi này có ngiỉòi đỗ đạt. Trong gia đình, anh em họ hàng ông sắc, có lẽ người sung sướng n hất là bà Loan - người góp phần rấ t lớn cho sự thành đạt của chồng. Nhưng tính vốn kín đáo, bà ít bộc lộ ra ngoài niềm sung sướng đó. Người đương thòi truyền nhau một chi tiết về bà Loan. Bà đang làm ngoài đồng, có người chạy ra báo tin mừng chồng bà đậu c ử nhân, mòi bà về chuẩn bị rúọi thứ để đón chồng và bà con đến mừng. Tuy trong lòng rấ t mừng rõ, nhưng bà vẫn bình thản, pha chút dí dỏm, nói: “Đậu thì mừng; ông Nghè, ông Công cũng sông về ăn”. Rồi bà 0,6 nán lại cấy cho xong thửa ruộng mối về. Theo truyền thông tục lễ chào đón các tân khoa, cử nhân mới, Tổng đốc tỉnh đứng ra tổ chức tiếp đón chào mừng tại dinh. Trong buổi lễ có bái mạng, yến tiệc và vui văn nghệ, ngâm thơ, vịnh thơ, h á t xưống tới tận khuya. Ngày hôm sau, vào giờ Ngọ (12 giò trưa) các địa phương đã đến Vinh tổ chức đón rước các vị tân khoa của địa phương mình về làm lễ vinh quy ở quê nhà. Ồng sắc không tham dự lễ h á t xướng. Có lẽ trong giờ phút đó ông nghĩ tối người vỢ đã vì mình chịu bao vất vả, thiệt thòi, ông nghĩ đến người bố nuôi - ông Hoàng Đường - ngưòi đã dành trọn niềm tin, tình thương cho mình chỉ cốt mình đỗ đậu hơn người, th ế mà khi mình đạt được vinh quang thì người bô' nuôi ấy đã không còn nữa, không được chia sẻ niềm vui cùng gia đình. Sáng hôm sau, không như những 18
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2