Luận văn
Đào tạo nguồn nhân lực dưới đại
học cho phát triển công nghiệp
LỜI MỞ ĐẦU
Bước sang nền kinh tế thị trường, đất nước ta đang đứng trước những
cơ hội cũng như thách thức trong phát triển kinh tế. Để phát triển nền kinh tế
thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa thì công nghiệp hoá, hiện đại hoá
là con đường tất yếu đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng nước nghèo và kém
kinh tế. Công nghiệp là lĩnh vực có tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến việc
thực hiện các nhiệm vụ của công nghiệp hoá hiện đại hoá. Để xây dựng được
một nền công nghiệp có trình độ hiện đại, cơ cấu hợp lý, hiệu quả vấn đề đặt
ra là ta phải phát triển nguồn nhân lực sao cho phù hợp. Nước ta lực lượng lao
động dồi dào chất lượng còn hạn chế, hơn nữa việc khai thác sử dụng số lao
động đã qua đào tạo còn bất hợp lý và kém hiệu quả, đồng thời có sự mất cân
đối lớn về cơ cấu và phân bố lao động giữa các vùng, các ngành. Như vậy,
hiện tại nguồn lực con người ở nước ta chưa đáp ứng được những yêu cầu mà
quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏi.
Chính vì vậy em đã mạnh dạn chọn đề tài:
“Đào tạo nguồn nhân lực dưới đại học cho phát triển công nghiệp”
Nội dung của đề tài bao gồm 3 phần chính:
Phần I. Một số vấn đề cơ bản về nguồn nhân lực dưới đại học ở nước ta
hiện nay.
Phần II. Thực trạng đào tạo nguồn nhân lực dưới đại học ở nước ta hiện
nay.
Phần III. Phương hướng và giải pháp phát triển nguồn nhân lực dưới đại
học ở nước ta.
PHẦN I
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGUỒN NHÂN
LỰC DƯỚI ĐẠI HỌC
I. Khái niệm, vai trò của nguồn nhân lực dưới đại học cho phát triển công
nghiệp
1. Khái niệm
1.1 Khái quát chung về nguồn lực con người
Khi nói đến nguồn lực con người, các nhà kinh tế thường hiểu đó là
nguồn nhân lực, nguồn nhân lực được xem xét dưới 2 góc độ: Năng lực xã hội
và tính năng động xã hội của con người. Ở góc độ thứ nhất, đó là nguồn cung
cấp sức lao động cho xã hội, là bộ phận quan trọng nhất của dân số, có khả
năng tạo ra mọi giá trị vật chất và tinh thần cho xã hội. Ở góc độ này, về cơ
bản, có thể hiểu nguồn lực con người là tổng thể những tiềm năng con người
của một quốc gia có trong một thời kỳ nhất định phù hợp với chiến lược và kế
hoạch phát triển.
Tiềm năng đó bao hàm tổng hoà năng lực về thể lực, trí lực, nhân cách
của con người của một quốc gia, đáp ứng với một cơ cấu nhất định của con
người do nền kinh tế xã hội đòi hỏi. Thực chất tiềm năng của con người về số
lượng, chất lượng và cơ cấu. Toàn bộ tiềm năng đó hình thành năng lực xã hội
của con người (lao động). Nguồn lực con người ở dạng tiềm năng là ở trạng
thái tĩnh, nguồn lực đó phải được chuyển sang trạng thái động, tức là được
phân bố hợp lý và sử dụng hiệu quả. Điều căn bản ở đây là phải làm thế nào
để không ngừng nâng cao tính năng động xã hội của con người, thông qua các
chính sách, thể chế và giải pháp giải phóng triệt để tiềm năng con người. Khai
thác tối đa tiềm năng con người đặc biệt là tiềm năng trí tuệ và tay nghề là một
trong những chỉ báo quan trọng phản ánh trình độ phát triển của một quốc gia.
Kinh nghiệm các nước, ngay cả các nước phát triển, cho thấy việc khai thác
tiềm năng con người còn rất hạn chế.
Như vậy phát triển nguồn nhân lực là quá trình làm biến đổi về số
lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn lực ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu của
nền kinh tế - xã hôi. Quá trình đó bao gồm phát triển thể lực, trí lực, khả năng
nhận thức và tiếp thu kiến thức tay nghề, tính năng động xã hội và sức sáng
tạo của con người, nền văn hóa, truyền thống lịch sử dân tộc hun đúc nên bản
lĩnh, ý chí của người lao động.
1.2. Nguồn nhân lực dưới đại học
Nguồn nhân lực dưới đại học bao gồm công nhân kỹ thuật và lao động
phổ thông… Lực lượng lao động này được đào tạo trong các cơ sở dạy nghề,
các trường cao đẳng, trung cấp, hoặc mới tốt nghiệp phổ thông trung học,
thậm chí cả những lao động chưa được đào tạo.
Lực lượng trụ cột của đội ngũ lao động là đội ngũ công nhân mà trước hết là
công nhân lành nghề, tức là đội ngũ những người lao động trực tiếp sản xuất
hàng hoá, cung ứng các dịch vụ đạt chất lượng theo chuẩn mực quốc tế để
cung cấp cho người tiêu dùng cả ở trong nước lẫn các nước khác trên thế giới.
2. Vai trò
Trong giai đoạn hiện nay, khi chuyển sang nền kinh tế dựa chủ yếu vào
tri thức và trong xu thế toàn cầu hoá, hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta ngày
càng nhận thực rõ hơn về vai trò quyết định của nguồn lực con người trong
phát triển. Các lý thuyết tăng trưởng kinh tế gần đây đã chỉ ra rằng, một nền
kinh tế muốn tăng trưởng nhanh và ở mức cao phải dựa trên ít nhất 3 trụ cột
cơ bản là: áp dụng công nghệ mới, phát triển hạ tầng cơ sở hiện đại và nâng
cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, yếu tố và cũng là động lực quan
trọng nhất của sự tăng trưởng kinh tế bền vững chính là con người, con người
được đầu tư phát triển, tạo lập kỹ năng, kiến thức tay nghề, kinh nghiêm, năng
lực sáng tạo để trở thành “nguồn vốn - vốn con người, vốn nhân lực”
Nếu xem xét dưới góc độ phát triển bền vững bao gồm tăng trưởng kinh
tế, an toàn xã hội và bảo vệ môi trường, thì phát triển nguồn vốn con người,
vốn nhân lực vừa là nguồn lực, vừa là mục tiêu cuối cùng, là đỉnh cao nhất của
quá trình phát triển ở mỗi quốc gia. Vì nó gắn liền với phát triển con người là
lấy con người làm trung tâm của sự phát triển. Tuy nhiên, nguồn lực con
người đó phải được phát triển và huy động tối đa vào quá trình phát triển kinh
tế - xã hội, đảm bảo có đủ việc làm, tiến tới việc làm có năng suất và được tự
do lựa chọn, tức là việc làm mang tính nhân văn, trên cơ sở giải phóng mọi
tiềm năng lao động, thì mới trở thành nguồn lực, động lực và là yếu tố cơ bản
nhất của sự phát triển bền vững.
Tầm quan trọng của nguồn lực con người không chỉ dừng lại ở nhận
thức lý thuyết, ở tư duy của nhà lãnh đạo, các nhà hoạch định chính sách, mà
điều này luôn luôn được khẳng định trong cuộc sống sinh động. Nguồn lực
con người luôn luôn là nguồn lực to lớn của sự phát triển kinh tế - xã hội, là
yếu tố vật chất quan trọng nhất, quyết định nhất của lực lượng sản xuất, của
nền kinh tế, công nghệ mới vào quá trình sản xuất, và do đó nó là một trong
những yếu tố quyết định nhất của tăng trưởng.
Nguồn nhân lực dưới đại học có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Hiện nay có rất nhiều nhà đầu tư
nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, công nghiệp nước ta phát triển hơn, nhu cầu
sử dụng lao động tăng lên, nhất là những công nhân có trình độ tay nghề
tương đối. Chính nhờ lực lượng lao động này đã làm cho công nghiệp nước ta
ngày càng phát triển hơn.