intTypePromotion=1

Dấu ấn nữ thần miền biển ở Quảng Nam qua sắc phong Thai Dương phu nhân (tại thôn Câu Nhí, xã Điện Minh, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam)

Chia sẻ: ViShizuka2711 ViShizuka2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

0
24
lượt xem
0
download

Dấu ấn nữ thần miền biển ở Quảng Nam qua sắc phong Thai Dương phu nhân (tại thôn Câu Nhí, xã Điện Minh, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong hệ thống tín ngưỡng thờ nữ thần gắn liền với đời sống sông nước Thuận Quảng xưa, so với nhiều địa phương khác, vùng đất Quảng Nam ngày nay có thể được xem là nơi hội tụ tập trung, đa dạng nhất về các vị nữ thần. Có thể kể đến như truyền thống thờ phụng và các lễ hội gắn liền với các nữ thần linh hiển bao gồm Thai Dương phu nhân (như bà Chiêm Sơn ở xã Duy Trinh, huyện Duy Xuyên; bà Thai Dương ở Điện Minh, Điện Bàn), Thạch tượng Dương thần (tức bà Dàng ở Miếu Thất Vị, La Qua, Điện Bàn),...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Dấu ấn nữ thần miền biển ở Quảng Nam qua sắc phong Thai Dương phu nhân (tại thôn Câu Nhí, xã Điện Minh, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam)

Nghiên cứu - Trao đổi<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> DẤU ẤN NỮ THẦN MIỀN BIỂN Ở QUẢNG NAM<br /> QUA SẮC PHONG THAI DƯƠNG PHU NHÂN<br /> (tại thôn Câu Nhí, xã Điện Minh, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam)<br /> ? Võ Vinh Quang *<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 1. Mở đầu<br /> Trong hệ thống tín ngưỡng thờ nữ thần gắn liền<br /> với đời sống sông nước Thuận Quảng xưa, so với nhiều<br /> địa phương khác, vùng đất Quảng Nam ngày nay có<br /> thể được xem là nơi hội tụ tập trung, đa dạng nhất về<br /> các vị nữ thần. Có thể kể đến như truyền thống thờ<br /> phụng và các lễ hội gắn liền với các nữ thần linh hiển<br /> bao gồm Thai Dương phu nhân (như bà Chiêm Sơn<br /> ở xã Duy Trinh, huyện Duy Xuyên; bà Thai Dương ở<br /> Điện Minh, Điện Bàn), Thạch tượng Dương thần (tức bà<br /> Dàng ở Miếu Thất Vị, La Qua, Điện Bàn), Kỳ Thạch phu<br /> nhân, Bô Bô phu nhân (bà Thu Bồn), Thiên Y A Na, bà<br /> Đại Càn, bà Chợ Được (ở thôn Phước Ấm, xã Bình Triều,<br /> huyện Thăng Bình, Quảng Nam), bà Phường Rạnh (ở<br /> xã rất có giá trị, khả dĩ bổ khuyết thêm khá nhiều vấn<br /> thôn Trung An, Thị trấn Trung Phước, huyện Nông Sơn,<br /> đề về văn hóa, tín ngưỡng, di tích lịch sử, văn học nghệ<br /> tỉnh Quảng Nam)… Những tín ngưỡng thờ nữ thần<br /> thuật của địa phương và đất nước…<br /> (thường gọi là tín ngưỡng thờ Mẫu) phong phú ở xứ<br /> sở này chính là nét đặc trưng nổi bật, mà cho đến nay Ở Quảng Nam, trong hệ thống di văn tại các làng<br /> vẫn chưa nghiên cứu và giải mã đầy đủ về những giá xã trên địa bàn, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến các<br /> trị tiêu biểu đó. tư liệu liên quan đến hệ thống thần tích, thần phả, sắc<br /> phong cho các vị nhiên thần, thiên thần và nhân thần<br /> Nhiều năm qua, bằng phương pháp thực địa điền<br /> ở miền biển nói riêng, vùng sông nước xứ Quảng nói<br /> dã ở nhiều địa phương của miền Trung, chúng tôi<br /> chung. Trong đó, những vị thiên thần như Quan Thánh<br /> đã nỗ lực ghi chép, sao chụp nhiều tài liệu folklore<br /> đế quân, Thiên hậu Thánh mẫu (theo tín ngưỡng người<br /> lưu truyền trong dân gian, cũng như các tư liệu sắc<br /> Hoa), Thạch tượng Dương thần, Thai Dương phu nhân,<br /> phong, văn tế, truyện tích Hán Nôm ở địa bàn các tỉnh<br /> Kỳ Thạch phu nhân, bà Đại Càn và các hiện thân như<br /> Khánh Hòa, Phú Yên, Bình Định, Quảng Ngãi, Quảng<br /> bà Chiêm Sơn, bà Thu Bồn, bà Chợ Được, bà Dàng Phi,<br /> Nam, Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Quảng Trị, Quảng<br /> Dàng Chào (Phường Chào), Bô Bô phu nhân, bà Phường<br /> Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An…<br /> Rạnh… cùng nhiều câu chuyện huyền tích theo dạng<br /> Đây là nguồn tư liệu rất phong phú và đặc biệt hấp folklore dân gian1 trải khắp các nơi trên toàn xứ Quảng<br /> dẫn người làm nghiên cứu lịch sử văn hóa như chúng thực sự là một “kênh thông tin” hữu ích giúp nghiên<br /> tôi. Nhất là sức hút của nhiều di sản di văn ở các làng cứu văn hóa tín ngưỡng của miền Trung.<br /> <br /> <br /> *<br /> TS., Phân viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam tại Huế.<br /> <br /> 54 Phaùt trieån Kinh teá - Xaõ hoäi<br /> Ñaø Naüng<br /> Nghiên cứu - Trao đổi<br /> <br /> <br /> 2. Nội dung Nói về sự hiển linh của bà, Đào Thái Hanh trong<br /> bài “Chuyện Thánh mẫu Thai Dương phu nhân” đăng<br /> 2.1. Về tín ngưỡng thờ Thai Dương phu nhân<br /> ở tạp chí Bulletin des Amis du Vieux Hué (BAVH), số<br /> Tín ngưỡng thờ Thai Dương phu nhân hiện nay 3.1914 cũng thông qua tài liệu folklore được thu thập<br /> phổ biến ở nhiều nơi trên đất các tỉnh Quảng Trị, Thừa ở vùng dân gian xứ Huế đã kể nhiều câu chuyện về<br /> Thiên Huế, Quảng Nam… Đây là một trong những vị sự tham lam của thuyền buôn người Nhật Bản muốn<br /> nữ thần biển gốc Chăm, từng được Dương Văn An đập vỡ phiến đá trong miếu Thai Dương để lấy báu<br /> miêu tả trong Ô châu cận lục.2 Cụ thể, tại Quyển 5: vật, khiến cho “người đập đá đã dùng phương tiện để<br /> Danh lam - chùa miếu, tác giả đã lựa chọn và giới thiệu làm việc phạm thần linh, bổ ngã ra đất và đã chết ngất<br /> đền thờ Thai Dương (Thai Dương từ 邰陽祠) cùng đi, người cứng như xác chết… khi họ trở lại với đồng<br /> với huyền tích dân gian về vị nữ thần này. Theo đó, bào trên thuyền, thì thuyền vỡ ra và chìm tức khắc trong<br /> Dương Văn An cho biết “Đền [Thai Dương] ở xã Thai khi biển lặng và các thủy thủ đoàn trên tàu đều bị nhận<br /> Dương, huyện Hương Trà.3 Tục truyền nàng là phụ nữ chìm xuống nước”.5 Cùng đó là sự linh ứng phò trợ của<br /> Chăm… Nàng ngày ngày ra biển trông ngóng nhưng thần khi quân đội của Thần Tôn Hiếu Chiêu Hoàng<br /> bóng chồng vẫn biền biệt. Chính sự đợi chờ làm nàng Đế (Nguyễn Phúc Lan) cầu đảo “Vua cho cử một đại<br /> héo hon rồi chết, bào thai kia hóa thành một hòn đá. thần đến Miếu để cầu mong Thánh mẫu, tức thì có gió<br /> Có một dân chài đánh cá ở bãi biển ấy, vô tình gối đầu thuận thổi ngay nên thuyền căng buồm, đưa thuyền đi<br /> lên tảng đá ngủ quên. Y mộng thấy một người đàn bà nhanh và chóng đến vị trí”6; Thái Tôn Hiếu Triết Hoàng<br /> đang mang thai đến hất đầu mình ra khỏi khối đá và đế (Nguyễn Phúc Tần) cùng quần thần đến cầu mưa<br /> bảo: ‘Đừng có chạm đến thai nhi’. Gã dân chài tỉnh dậy chống hạn ở miếu Bà cũng được linh nghiệm. Các<br /> lấy làm kinh dị, liền khấn: ‘Nếu thần có linh thiêng hãy đời chúa và vua Nguyễn về sau, nữ thần Thai Dương<br /> cho đêm nay đánh được nhiều cá, tôi xin lập đền thờ’. phu nhân đều rất hiển linh và được nhiều triều đại gia<br /> Quả như lời, ngư dân liền lập đền thờ rồi thường tới lui phong mỹ tự cao quý, tôn vinh làm Thượng đẳng thần,<br /> cầu đảo, không có việc gì là không được ứng nghiệm. hằng năm tổ chức “Quốc tế” (tế lễ cấp nhà nước) và cho<br /> Mỗi kỳ lễ tiết mùa đông đều đem tế sống một thiếu nữ. đưa vào “tự điển” (điển chế thờ tự của vương triều).<br /> Việc ấy gây hao tổn nhân mạng, nên về sau được thay<br /> Như vậy, cùng với Thiên Y A Na, Đại Càn Quốc<br /> bằng một con bò sắc hồng để hiến tế. Vào dịp đông tế ấy<br /> gia Nam hải Tứ vị Thánh nương, Dương thần (Bà<br /> có lên đồng, tục gọi là bà Dàng”.4<br /> Dàng)… Thai Dương phu nhân là vị nữ thần rất linh<br /> Từ thông tin trong Ô châu cận lục cung cấp, ta thấy ứng, không chỉ được dân chúng vùng Thuận Quảng<br /> tín ngưỡng phụng thờ Thai Dương phu nhân - một vị ngưỡng vọng, phụng thờ mà thần còn thường xuyên<br /> nữ thần gốc Chăm ở miền biển đã bắt nguồn từ khá được các triều đại nhà Nguyễn (chúa và vua Nguyễn)<br /> lâu đời trong vùng Thuận Quảng. sắc phong, thờ tự, thường niên tổ chức lễ “Quốc tế”.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Phaùt trieån Kinh teá - Xaõ hoäi<br /> Ñaø Naüng<br /> 55<br /> Nghiên cứu - Trao đổi<br /> <br /> <br /> BẢNG TÓM LƯỢC SẮC PHONG THAI DƯƠNG PHU NHÂN (Thượng đẳng thần)<br /> <br /> TT Mỹ tự vốn có Mỹ tự gia tặng Ấn triện Niên đại<br /> Trinh Tĩnh Trợ Thuận<br /> Phong tặng chi 17.9/Minh Mạng<br /> 1 Thai Dương phu nhân 邰陽夫人 Hiệu Linh 貞靜助<br /> bảo 封贈之寶 7 (1826)<br /> 順效靈<br /> Trinh Tĩnh Trợ Thuận Hiệu Linh 貞靜助順 Sắc mệnh chi bảo 12.4/Thiệu Trị 3<br /> 2 Linh Ý 靈懿<br /> 效靈 敕命之寶 (1843)<br /> Trinh Tĩnh Trợ Thuận Hiệu Linh Linh Ý 貞 Sắc mệnh chi bảo 14.5/Thiệu Trị 3<br /> 3 Tú Khiết 秀潔<br /> 靜助順效靈靈懿 敕命之寶 (1843)<br /> Trinh Tĩnh Trợ Thuận Hiệu Linh Linh Ý Tú Sắc mệnh chi bảo 25.9/Tự Đức 3<br /> 4 Trang Huy 莊徽<br /> Khiết 貞靜助順效靈靈懿秀潔 敕命之寶 (1850)<br /> Trinh Tĩnh Trợ Thuận Hiệu Linh Linh Ý Tú Không gia tặng<br /> Sắc mệnh chi bảo 24.11/Tự Đức 33<br /> 5 Khiết Trang Huy 貞靜助順效靈靈懿秀潔 (ghi vào Quốc<br /> 敕命之寶 (1880)<br /> 莊徽 khánh, Tự điển)<br /> Trinh Tĩnh Trợ Thuận Hiệu Linh Linh Ý Tú<br /> Dực Bảo Trung Sắc mệnh chi bảo 01.7/Đồng Khánh<br /> 6 Khiết Trang Huy 貞靜助順效靈靈懿秀潔<br /> Hưng 翊保中興 敕命之寶 2 (1886)<br /> 莊徽<br /> Trinh Tĩnh Trợ Thuận Hiệu Linh Linh Ý Tú<br /> Không gia tặng Sắc mệnh chi bảo 11.8/Duy Tân 3<br /> 7 Khiết Trang Huy Dực Bảo Trung Hưng 貞靜<br /> (ghi vào Tự điển) 敕命之寶 (1909)<br /> 助順效靈靈懿秀潔莊徽翊保中興<br /> Trinh Tĩnh Trợ Thuận Hiệu Linh Linh Ý Tú<br /> Không gia tặng Sắc mệnh chi bảo 25.7/Khải Định 9<br /> 8 Khiết Trang Huy Dực Bảo Trung Hưng 貞靜<br /> (ghi vào Tự điển) 敕命之寶 (1924)<br /> 助順效靈靈懿秀潔莊徽翊保中興<br /> <br /> <br /> 2.2. Sắc phong Thai Dương phu nhân ở thôn Câu miếu riêng thờ phụng bà, cùng hệ thống 8 sắc phong<br /> Nhí, xã Điện Minh, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trải gần 100 năm từ triều vua Minh Mạng thứ 7 (1826)<br /> cho đến Khải Định 9 (1924) là nét truyền thống văn<br /> Miếu bà Thai Dương nằm sát đường bê tông của<br /> hóa đặc biệt quý báu của cư dân thôn Câu Nhí. Sau<br /> thôn Câu Nhí, xã Điện Minh, huyện Điện Bàn, tỉnh<br /> đây, chúng tôi xin tóm lược các sắc phong Thai Dương<br /> Quảng Nam. Không rõ tín ngưỡng thờ bà Thai Dương<br /> phu nhân ở miếu bà (Xem bảng tóm lược ở trên).<br /> bắt nguồn từ bao giờ, chỉ biết việc thờ phụng đã tồn<br /> tại khá lâu đời. Miếu bà trước đây ở gần sát sông, vì lũ 2.3. Một số nhận định:<br /> lụt sạt lở nên sau nhiều lần di chuyển, đến nay miếu * Về tên gọi chính thức của nữ thần<br /> đã được trùng tu lại ở địa điểm như bây giờ. Theo các<br /> Theo các tư liệu chính thống, nhất là hệ thống sắc<br /> chức sắc trong làng, xưa kia, cùng với việc cho lập<br /> phong hiện tồn, chúng tôi xin khẳng định tên gọi<br /> miếu thờ, triều đình còn ban cấp 3 sào tự điền (ruộng<br /> chính thức của thần là Thai Dương phu nhân 邰陽夫<br /> thờ, thuộc hạng công điền) để lo trồng trọt sinh hoa<br /> 人 chứ không phải là “Thái Dương phu nhân”, “bà Thái<br /> lợi nhằm dùng tiền đó lo thờ phụng bà. Hằng năm<br /> Dương” như một số tư liệu đã công bố. Bởi lẽ, chữ Thai<br /> vào ngày 16.2 và 16.8 âm lịch (xuân thu nhị kỳ) dân<br /> 邰 và chữ Thái 太 trong chữ Hán là khác biệt rõ rệt với<br /> làng tập trung lại làm lễ cúng tế bà. Lễ cúng tế Thai<br /> nhau. Thứ nữa, Thai 邰 ở mỹ tự của thần nữ này có<br /> Dương phu nhân diễn ra rất trang nghiêm, trong đó<br /> nghĩa là bào thai, nhưng không dùng bộ nhục (胎),<br /> có mục kiểm sắc, tức người thủ sắc (người được dân<br /> mà dùng bộ ấp (邰) để thể hiện sự tôn kính, không<br /> làng tín ngưỡng giao việc giữ gìn bảo vệ sắc phong) thô thiển khi kính cẩn gọi tên thần.7<br /> đem 8 sắc phong ra cho Ban tế lễ kiểm tra, rồi đem<br /> phơi nắng sau đó cất vào một cách cẩn thận. Trong * Về vị thế của Thai Dương phu nhân ở làng Câu Nhí<br /> các sắc phong của bà, chúng tôi thấy điểm đặc trưng nhìn từ hệ thống sắc phong<br /> chính là từ đầu triều Nguyễn, Thai Dương phu nhân Thai Dương phu nhân là một trong những hiện<br /> đã được tôn vinh làm Thượng đẳng thần. Việc có ngôi thân của Dàng thần, Bà Dàng trong tín ngưỡng<br /> <br /> 56 Phaùt trieån Kinh teá - Xaõ hoäi<br /> Ñaø Naüng<br /> Nghiên cứu - Trao đổi<br /> <br /> <br /> của cư dân bản địa. Lâu nay người ta chỉ biết đến tín sắc phong ở miếu cũng được để ở tráp son, kính cẩn<br /> ngưỡng thờ phụng Thai Dương phu nhân nổi bật ở thờ phụng. Tuy nhiên, theo quan sát, chúng tôi thấy<br /> vùng đất Thai Dương Hạ (Hương Trà, Thừa Thiên Huế) các sắc phong có hiện tượng dán bằng băng keo lên<br /> với sự hiển linh rõ rệt của thần. Và gắn liền với đó là mặt sắc. Điều này có ảnh hưởng không nhỏ đến chất<br /> nhiều huyền tích độc đáo liên quan. Tuy nhiên, thực lượng của sắc phong, khiến việc bảo lưu các tư liệu<br /> tế tín ngưỡng thờ nữ thần Thai Dương phu nhân gắn quý này sẽ khó được bền vững. Vì thế, các cơ quan<br /> liền với nhiều địa phương vùng biển đảo, sông nước hữu trách nên tư vấn cho dân làng cách bảo vệ một<br /> của xứ Thuận Quảng (nơi từng là vùng đất của vương cách khoa học nhất, để hệ thống sắc phong này xứng<br /> quốc Champa) như Nguyệt Biều (thành phố Huế), đáng là di sản đặc trưng thể hiện tín ngưỡng thờ<br /> làng Thủ Lễ (huyện Quảng Điền, Thừa Thiên Huế), xã phụng độc đáo của cư dân vùng đất Điện Bàn.<br /> Duy Trinh (huyện Duy Xuyên, Quảng Nam dân gian<br /> 3. Thay lời kết<br /> gọi là bà Chiêm Sơn, sắc phong thì ghi là Thai Dương<br /> phu nhân) và nhất là miếu Thai Dương phu nhân ở Tín ngưỡng thờ nữ thần của cư dân vùng đất<br /> ven sông Thu Bồn thuộc khu vực giáp ranh giữa thôn Quảng Nam khá phong phú, đa dạng với nhiều<br /> Câu Nhí và Điện Bình (xã Điện Minh, huyện Điện Bàn, dạng thức hiện thân (như Thai Dương phu nhân, bà<br /> Quảng Nam). Bô Bô phu nhân, bà Phường Rạnh, bà Dàng, bà Chiêm<br /> Qua số lượng 8 sắc phong Thượng đẳng thần cho Sơn, bà Phường Chào, bà Chợ Được, Thiên hậu Thánh<br /> Thai Dương phu nhân ở miếu bà, chúng tôi cho rằng mẫu…). Trong đó, ngoại trừ những tín ngưỡng gắn<br /> đây là hệ thống sắc phong tương đối đầy đủ của triều liền với văn hóa của tộc người Hoa (như Thiên Hậu<br /> đình nhà Nguyễn (1802 - 1945) cho riêng một linh thánh mẫu, Ngũ hành tiên nương) thì đa phần đều là<br /> thần Thai Dương phu nhân trên toàn xứ sở. So với 3 tín ngưỡng thờ Mẫu bản địa. Thai Dương phu nhân -<br /> sắc phong Thai Dương phu nhân ở làng Thai Dương trong cái nhìn đối sánh và xâu chuỗi của hệ thống tín<br /> Hạ (Hương Trà, Thừa Thiên Huế)8 - nơi thờ tự linh ứng, ngưỡng ấy - là một đặc trưng tiêu biểu của vị nữ thần<br /> được biết đến xưa nay - thì hệ thống sắc phong ở làng Chăm (Bà Dàng) như một dạng thức Bà Mẹ xứ sở, với<br /> Câu Nhí này là khá tròn vẹn, thể hiện rõ nét sự xuyên những huyền tích đặc sắc về sự linh hiển, góp công<br /> suốt của triều đình nhà Nguyễn đối với tín ngưỡng phò tá vương triều, cứu giúp nhân dân tai qua nạn<br /> thờ phụng bà. khỏi. Việc thờ phụng Thai Dương phu nhân (cũng như<br /> các nữ thần Chăm) còn thể hiện tính “thống lĩnh” của<br /> Về hiện trạng 8 sắc phong ở miếu Thai Dương hệ thống các nữ thần người bản địa, vừa xa lại vừa<br /> phu nhân gần đối với văn hóa người Việt trên vùng đất Thuận<br /> Miếu Thai Dương phu nhân được dân chúng thôn Quảng (của Champa xưa). Đây là nguồn tư liệu rất<br /> Câu Nhí trùng tu tôn tạo khang trang, và hệ thống quan trọng để giúp ích các nhà nghiên cứu về di sản<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Phaùt trieån Kinh teá - Xaõ hoäi<br /> Ñaø Naüng<br /> 57<br /> Nghiên cứu - Trao đổi<br /> <br /> <br /> văn hóa dân gian nói riêng, nghiên cứu lịch sử xã hội đây chính là cứ liệu xác thực nhất để khẳng định vị thế<br /> của vùng đất miền Trung nói chung có thêm nhiều của Thai Dương phu nhân nói riêng, Thần nữ ở Quảng<br /> chứng lý, nhằm góp phần giải mã vấn đề tín ngưỡng Nam nói chung khá đặc biệt trong tâm hồn nhân dân<br /> văn hóa của vùng đất này. xứ Quảng.<br /> Trong đối sánh với tín ngưỡng thờ phụng Thai V.V.Q.<br /> Dương phu nhân giữa xứ Quảng Nam và xứ Thuận Hóa,<br /> mặc dù vùng đất Thừa Thiên Huế tạo dấu ấn đậm nét<br /> với câu chuyện dân gian kiểu folklore, gắn liền với các<br /> huyền tích rất hấp dẫn được nhiều thư tịch lịch sử -<br /> địa chí ghi chép lại (như Ô châu cận lục, Đại Nam nhất<br /> thống chí, Những người bạn cố đô Huế…) song xét về<br /> khía cạnh đa dạng với nhiều hiện thân, thì hình tượng<br /> nữ thần Thai Dương phu nhân nói riêng, Bà Mẹ xứ sở<br /> (nữ thần Champa) nói chung ở Quảng Nam lại rất CHÚ THÍCH<br /> phổ biến. Hiện nay, nhiều lễ hội văn hóa tín ngưỡng 1<br /> Điển hình như Thần nữ linh ứng truyện nói về bà Chợ<br /> của cư dân bản địa đã và đang khôi phục, phát triển<br /> Được - bà Phường Chào, cùng các câu chuyện truyền miệng<br /> mạnh mẽ. Thiết nghĩ rằng bên cạnh các huyền tích hiện được phổ biến trong đời sống thường nhật của nhân<br /> gắn liền với những tín ngưỡng đó, chúng ta cần có dân.<br /> những nghiên cứu chuyên sâu hơn về dấu ấn của các 2<br /> Tác phẩm Ô châu cận lục tương truyền được biên soạn<br /> nữ thần cũng như vị thế, vai trò của họ trong đời sống<br /> vào năm Quý Sửu (1553) triều Mạc Tuyên Tông. Đây là tư<br /> thường nhật của nhân dân các vùng miền. liệu địa chí đặc trưng nói về vùng đất Chiêm Thành cũ,<br /> Hệ thống sắc phong của vương triều cho thần linh nơi còn lưu giữ nhiều dấu tích Champa. Thế nên, mặc dù<br /> và nhân vật lịch sử… chính là những cứ liệu xác tín, không đề cập gì đến phần địa chí, phong tục, tín ngưỡng<br /> chính xác nhất để khẳng định vị thế quan trọng của của vùng đất Quảng Nam ngày nay, nhưng Ô châu cận lục<br /> vẫn có nhiều “mối dây” liên lạc với những đặc trưng của cư<br /> họ đối với triều đình cũng như nhân dân khắp chốn.<br /> dân Chiêm Thành cũ và mới.<br /> Việc bảo lưu hệ thống sắc phong khá đầy đủ trong<br /> khoảng 100 năm về nữ thần Thai Dương phu nhân<br /> 3<br /> Nay là đền Thánh Mẫu (hay gọi là đền Thai Dương phu<br /> của nhân dân thôn Câu Nhí là điều thực sự đáng tôn nhân) ở làng Thai Dương Hạ, xã Hải Dương, huyện Hương<br /> Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.<br /> vinh. Bởi lẽ, bên cạnh việc thể hiện về tấm lòng kính<br /> ngưỡng, tôn sùng và tự hào của chức sắc và dân làng 4<br /> Dương Văn An, Ô châu cận lục (Văn Thanh - Phan Đăng<br /> Câu Nhí, chúng ta còn thấy rõ rằng dẫu trải qua một dịch và chú giải), (Hà Nội: Chính trị Quốc gia, 2009), 100.<br /> thời gian rất dài với nhiều biến động của lịch sử xã hội, Đào Thái Hanh, “Chuyện Thánh mẫu Thai Dương phu<br /> 5, 6<br /> <br /> hình tượng nữ thần Thai Dương phu nhân vẫn gắn bó nhân”, Những người bạn cố đô Huế (BAVH), Tập 1 (Số 3/1914)<br /> khăng khít với tâm thức của mọi người. Đồng thời, (bản dịch), Huế: Thuận Hóa, 1997), 259, 260.<br /> 7<br /> Chúng tôi rất đồng thuận với nhận định của Nhà<br /> nghiên cứu Trần Đại Vinh ở sách Tín ngưỡng dân gian Huế,<br /> (Huế: Thuận Hóa, 1996), 45 cho rằng: “Bà Dàng có thai thì<br /> viết thành chữ Hán là Thai Dương phu nhân, nhưng không<br /> thể dùng “chữ thai bộ nhục” mà phải dùng “chữ thai bộ ấp”<br /> cho bớt trần trụi”. Thai Dương 邰陽 theo chúng tôi là “bào<br /> thai do trời sinh/ bào thai của trời” chứ không thể nào là<br /> Thái dương 太陽 (mặt trời) được.<br /> 8<br /> Các sắc phong Thai Dương phu nhân ở làng Thai<br /> Dương Hạ gồm: (1) Sắc phong Thai Dương phu nhân vào<br /> ngày 05 tháng 6 năm Thành Thái 3 [1891], (2) Sắc hợp phong<br /> Bà Đại Càn, Thiên Y A Na và Thai Dương phu nhân vào ngày<br /> 11 tháng 8 năm Duy Tân thứ 3 [1909]; (3) Sắc phong Thai<br /> Dương phu nhân vào ngày 25 tháng 07 năm Khải Định thứ<br /> 9 [1924].<br /> <br /> 58 Phaùt trieån Kinh teá - Xaõ hoäi<br /> Ñaø Naüng<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2