Đ bài: D u n th ca dân gian trong bài T ng t c a Nguy n Bínhề ấ ấ ơ ươ ư ủ ễ
H ng d nướ ẫ
Tên bài th và cũng là ch đ c a bài th : T ng t là nh nhau. Không ph i con nhơ ủ ề ủ ơ ươ ư ớ ả ớ
m , ch nh em, bà nh cháu… mà anh nh em! T ng t là đ tài v tình yêu đôi l a.ẹ ị ớ ớ ớ ươ ư ề ề ứ
Nh c đn T ng t , ta th y đó là m t đ tài quen thu c trong ca dao, dân ca. N n vănắ ế ươ ư ấ ộ ề ộ ề
h c dân gian còn ghi l i nh ng v n th tuy t bút vi t v n i nh gái trai:ọ ạ ữ ầ ơ ệ ế ề ỗ ớ
Bu n trông con nh n giăng tồ ệ ơ
Nh n i nh n h i nh n ch m i ai?ệ ơ ệ ỡ ệ ờ ố
Bu n trông chênh ch ch sao maiồ ế
Sao i sao h i nh ai sao m ?ơ ỡ ớ ờ
Ch n m t đ tài quen thu c trong ca dao dân ca, Nguy n Bính đã l y m t cái tên th t g i:ọ ộ ề ộ ễ ấ ộ ậ ợ
"T ng t ". Nh ng ch Hán Vi t y g i c m t tr i nhung nh , mong đi thi t tha, gi nươ ư ữ ữ ệ ấ ợ ả ộ ờ ớ ợ ế ả
d , ch t phác nh ng không kém ph n sôi n i c a nh ng thôn n , trai làng x a:ị ấ ư ầ ổ ủ ữ ữ ư
Nh ai b i h i b i h iớ ổ ổ ồ ồ
Nh đng đng l a nh ng i đng than!ư ứ ố ử ư ồ ố
Nh ai ra ng n vào ngớ ẩ ơ
Nh ai ai nh bây gi nh ai?…ớ ớ ờ ớ
Bên c nh đ tài, tiêu đ bài th nh ng gì T ng t c a Nguy n Bính h c t gi ng đi u,ạ ề ề ơ ữ ươ ư ủ ễ ọ ừ ọ ệ
hình nh th và cách ví von trong th ca dân gian cũng góp ph n giúp bài th thêm th mả ơ ơ ầ ơ ắ
s c lên h ng.ắ ươ
Có th nói, r t ít nhà th Th m i "dùng l i" nh ng th th cũ (h s th mình s bótể ấ ơ ơ ớ ạ ữ ể ơ ọ ợ ơ ẽ
"m i" chăng?). Nguy n Bính không v y. Nét tinh t thi t tha ân tình c a th th l c bátớ ễ ậ ế ế ủ ể ơ ụ
dân gian v n đc thi nhân nâng niu trân tr ng. N u nh ca dao Vi t Nam đc tr ng b iẫ ượ ọ ế ư ệ ặ ư ở
th th l c bát, ng t nh p 2/2/2 ho c 3/3, 4/4:ể ơ ụ ắ ị ặ
Anh đi/ anh nh / quê nhàớ
Nh canh rau mu ng/ nh cà d m t ngớ ố ớ ầ ươ
Trèo lên/ cây b i/ hái hoàưở
B c xu ng v n cà/ hái n t m xuân…ướ ố ườ ụ ầ
Thì th Nguy n Bính cũng da di t, tình t nh th th , nh p đi u y.ơ ễ ế ứ ờ ể ơ ị ệ ấ
Thôn Đoài/ ng i nh / thôn Đôngồ ớ
M t ng i/ chín nh / m i mong/ m t ng iộ ườ ớ ườ ộ ườ
N ng m a/ là b nh/ c a gi iắ ư ệ ủ ờ
T ng t / là b nh/ c a tôi/ yêu nàng.ươ ư ệ ủ
S tha thi t, nh p nhàng, l i b t v n d nh d thu c c a l c bát th t thích h p v iự ế ị ố ắ ầ ễ ớ ễ ộ ủ ụ ậ ợ ớ
nh ng tình yêu đôi l a n i thôn dã nh th .ữ ứ ơ ư ế
Ch a h t, nh ng hình nh th quen thu c trong th ca dân gian đã đc Nguy n Bính h cư ế ữ ả ơ ộ ơ ượ ễ ọ
h i, vay m n và s d ng đy hi u qu .ỏ ượ ử ụ ầ ệ ả
Nh ng "thôn Đoài", "thôn Đông" quen thu c bi t m y v i đi s ng ng i nông dân.ữ ộ ế ấ ớ ờ ố ườ
Nh ng l l i, phong t c T ng t dùng làm thit li u cũng b t r t ca dao, dân ca. Nh cữ ề ố ụ ươ ư ệ ắ ễ ừ ắ
đn tr u, đn cau có ai không nghĩ đn "s tích tr u cau" sâu n ng nghĩa tình. L y "mi ngế ầ ế ế ự ầ ặ ấ ế
tr u làm đu câu chuy n" Nguy n Bính cũng đng th i l y tr u cau đ nói chuy nầ ầ ệ ễ ồ ờ ấ ầ ể ệ
T ng t :ươ ư
Nhà em có m t giàn gi uộ ầ
Nhà anh có m t hàng cau hên phòngộ
Dân gian l y tr u cau đ nói đn s hòa h p l a đôi, nói đn th y chung son s t:ấ ầ ể ế ự ợ ứ ế ủ ắ
– Qu cau nho nh , cái v vân vânả ỏ ỏ
- Gi n loan gi u ph ng gi u mình v i taầ ầ ượ ầ ớ
Giàu này em têm t t i hôm quaừ ố
Gi u th y gi u m em mang cho chàng….ấ ầ ấ ẹ
Còn Nguy n Bính, m n c nhà em có giàn gi u nhà anh có hàng cau (hòa h p quá đi!) đễ ượ ớ ầ ợ ể
ti c nu i ế ố "C sao bên y ch ng sang bên này"ớ ấ ẳ . Ti c nu i và cũng là trách móc ế ố "Có xa xôi
m y mà tình xa xôi"ấ. S hên t ng chàng trai th t đáng yêu. Nó ngây th quá đi. chàngự ưở ậ ơ ỗ
c nghĩ có tr u có cau là thành ch ng thành v (dân gian b o v y kia mà) nên d i h n: saoứ ầ ồ ợ ả ậ ỗ ờ
nhà em có gi u nhà anh có cau mà… ầ"Lá xanh nhu m đã thành cây lá vàng"ộ. "Lá" đây cóở
l cũng là lá tr u. Lá chuy n màu r i r ng cũng là s phôi pha xa cách c a tình c m côẽ ầ ể ơ ụ ự ủ ả
gái.
S phôi pha, xa cách y vì đâu? Vì "cách tr đò giang ? ". Ca dao t ng nói:ự ấ ở ư ừ
Yêu nhau m y núi cũng trèoấ
M y sông cũng l i m y đèo cũng qua.ấ ộ ấ
V y thì đâu ph i xa xôi. Nhà mình nhà ta cách nhau có "m t đu đình". Mà đình làng x aậ ả ộ ầ ư
v n là n i đ gái trai nên duyên nên ph n:ố ơ ể ậ
Hôm qua tát n c đu đìnhướ ầ
B quên chi c áo trên cành hoa sen.ỏ ế
V y nên ch ng hi u vì đâu đôi ta không thành đôi thành l a. Chàng trai v i n i T ng tậ ẳ ể ứ ớ ỗ ươ ư
b n ch n ch ng d t c tr đi tr l i n i băn khoăn:ồ ồ ẳ ứ ứ ở ở ạ ỗ
Bi t cho ai h i ai ng i bi t choế ỏ ườ ế
Bao gi b n m i g p đò?ờ ế ớ ặ
S d ng nh ng hình nh quen thu c trong th ca dân gian, Nguy n Bính đã g i l i nh ngử ụ ữ ả ộ ơ ễ ợ ạ ữ
n p nghĩ, n p s ng m c m c ân tình c a ng i nông dân n i thôn dã. Không ch v y,ế ế ố ộ ạ ủ ườ ơ ỉ ậ
m n nh ng hình nh đó, nhà th còn giúp nhân v t tr tình c a T ng t b c l lòngượ ữ ả ơ ậ ữ ủ ươ ư ộ ộ
mình, y là n i nh nhung tha thi t, b n ch n, kh c kho i.ấ ỗ ớ ế ồ ồ ắ ả
L i ví von trong T ng t cũng r t g n v i dàn gian. Nói v tình yêu, dân gian vô cùngố ươ ư ấ ầ ớ ề
tinh t "nói xa" r i m i "nói g n", không bao gi ế ồ ớ ầ ờ "nói th ng nh ru t ng a"ẳ ư ộ ự . Bày t ni mỏ ề
ti c nu i vì ng i th ng đã l y ch ng, chàng trai ph i đa đy, xa xói r i m i bày tế ố ườ ươ ấ ồ ả ư ẩ ồ ớ ỏ
n i ni m:ỗ ề
Trèo lên cây b i hái hoaưở
B c xu ng v n cà hái n t m xuânướ ố ườ ụ ầ
N t m xuân n ra xanh bi cụ ầ ở ế
Em đã l y ch ng anh ti c l m thay.ấ ồ ế ắ
T ng t cũng m n l i nói bóng b y xa xôi y:ươ ư ượ ố ẩ ấ
Gió m a là b nh c a gi iư ệ ủ ờ
T ng t là b nh c a tôi yêu nàng.ươ ư ệ ủ
Ví von nh th đ kh ng đnh: tình yêu c a mình cũng nh m t quy lu t t t y u c a tư ế ể ẳ ị ủ ư ộ ậ ấ ế ủ ự
nhiên. Tr i có n ng có m a, ng i có yêu có th ng, v y m i là ng i!ờ ắ ư ườ ươ ậ ớ ườ
Hình nh "b n", "đò", "hoa khuê các", "b m giang h " cũng v n là nh ng hình nh đyả ế ướ ồ ố ữ ả ầ
bi u t ng. Trong tình yêu, ng i con trai th ng đc ví v i thuy n ra đi, v i b mể ượ ườ ườ ượ ớ ề ớ ướ
giang h ; ng i con gái ch là hoa, là b n:ồ ườ ỉ ế
Thuy n v có nh b n chăngề ề ớ ế
B n thì m t d khăng khăng đi thuy n.ế ộ ạ ợ ề
M n hình nh kín đáo y, chàng trai trong n i T ng t dâng trào đã bày t khát khao:ượ ả ấ ỗ ươ ư ỏ
Bao gi b n m i g p đò?ờ ế ớ ặ
Hoa khuê các b m giang h g p nhau?ướ ồ ặ
tình yêu dù sôi n i b ng b t đn m y, con ng i Vi t Nam v n không m t đi s tinh t ,ổ ồ ộ ế ấ ườ ệ ẫ ấ ự ế
kín đáo. Th ca đã th hi n đi u y qua nh ng hình nh ví von r t g i.ơ ể ệ ề ấ ữ ả ấ ợ
Ti p thu nh ng nét truy n th ng trong th ca dân gian, nh ng đi u y không h làm thi sĩế ữ ề ố ơ ư ề ấ ề
"chân quê" tr nên "quê mùa" tr c m t r ng các nhà Th m i. Đi u đó tr c h t kh ngở ướ ộ ừ ơ ớ ề ướ ế ẳ
đnh s c s ng ti m tàng c a th ca dân gian – tinh hoa c a dân t c bao đi. Đó cũng t oị ứ ố ề ủ ơ ủ ộ ờ ạ
nên phong cách riêng c a Nguy n Bính trong n n văn h c dân t c.ủ ễ ề ọ ộ