UBND HUYÖN SèP CéP
TR¦êNG MN HOA CHĂM PA
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
“PHÁT TRI N NGÔN NG M CH L C CHO TR THÔNGỂ Ữ Ạ Ạ Ẻ
QUA B MÔN LÀM QUEN VĂN H C THỘ Ọ Ể
LO I TRUY N ”Ạ Ệ
Hä vµ tªn: Lò Th Chinhị
Chøc vô: Gi¸o viªn
§¬n vị: Trêng MÇm non Hoa Chăm Pa
(Năm 2015 - 2016)
A. ĐT V N Đ:Ặ Ấ Ề
I. C S LÝ LU N VÀ LÝ DO CH N Đ TÀIƠ Ở Ậ Ọ Ề
1. C s lí lu n và lí do ch n đ tàiơ ở ậ ọ ề
Ch a làm m nh ng ch a chan tình mư ẹ ư ứ ẹ
B i yêu ngh nên quý l p măng nonở ề ớ
D y ti ng m đ cho tr tu i m m non có m t ý nghĩa đc bi t quanạ ế ẹ ể ẻ ổ ầ ộ ặ ệ
tr ng. Ngôn ng c a tr phát tri n t t s giúp tr nh n th c và giao ti p t t gópọ ữ ủ ẻ ể ố ẽ ẻ ậ ứ ế ố
ph n quan tr ng vào vi c hình thành và phát tri n nhân cách cho tr . Vi c phátầ ọ ệ ể ẻ ệ
tri n ngôn ng m ch l c cho tr trong giao ti p s giúp tr d dàng ti p c nể ữ ạ ạ ẻ ế ẽ ẻ ễ ế ậ
v i các môn khoa h c khác nh : Môi tr ng xung quanh, làm quen v i toán, âmớ ọ ư ườ ớ
nh c, t o hình…mà đi u tôi mu n nói đây đc bi t là thông qua b môn làmạ ạ ề ố ở ặ ệ ộ
quen văn h c. B môn làm quen văn h c d y tr đc th , k chuy n, đóngọ ộ ọ ạ ẻ ọ ơ ể ệ
k ch… t o cho tr đc ho t đng nhi u. Vi c phát tri n v n t luy n phát âmị ạ ẻ ượ ạ ộ ề ệ ể ố ừ ệ
và d y tr nói đúng ng pháp… không th tách r i gia các môn h c cũng nhạ ẻ ữ ể ờ ữ ọ ư
các ho t đng c a tr . M i t cung c p cho tr ph i d a trên m t bi u t ngạ ộ ủ ẻ ỗ ừ ấ ẻ ả ự ộ ể ượ
c th , có nghĩa, g n li n v i âm thanh và tình hu ng s d ng chúng. N i dungụ ể ắ ề ớ ố ử ụ ộ
v n t cung c p cho tr cũng nh hình th c ng pháp ph i ph thu c vào khố ừ ấ ẻ ư ứ ữ ả ụ ộ ả
năng ti p xúc, ho t đng và nh n th c c a tr .ế ạ ộ ậ ứ ủ ẻ
Phát tri n ngôn ng cho tr là m t nhi m v quan tr ng trong ch ngể ữ ẻ ộ ệ ụ ọ ươ
trình giáo d c toàn di n tr . Ch ng trình phát tri n ngôn ng cho tr đã đcụ ệ ẻ ươ ể ữ ẻ ượ
nhà giáo d c m m non Liên Xô n i ti ng: Eiti – Khê va xem là khâu ch y uụ ầ ổ ế ủ ế
nh t c a ho t đng trong tr ng m m non, là ti n đ thành công c a các côngấ ủ ạ ộ ườ ầ ề ề ủ
tác khác.
Hi n nay vi c tr em c a chúng ta nói tr ng, không đ câu, tr n nghĩaệ ệ ẻ ủ ỏ ủ ọ
chi m m t s l ng không nh và r t khó cho vi c ti p c n v i các tác ph mế ộ ố ượ ỏ ấ ệ ế ậ ớ ẩ
văn h c b i vì tr m t ph n nghèo nàn v v n t , m t ph n tr không bi t ph iọ ở ẻ ộ ầ ề ố ừ ộ ầ ẻ ế ả
di n đt sao cho m ch l c. Vì v y tôi ch n đ tài “Phát tri n ngôn ng m chễ ạ ạ ạ ậ ọ ề ể ữ ạ
l c cho tr thông qua b môn làm quen văn h c th lo i truy n k ” làm đ tàiạ ẻ ộ ọ ể ạ ệ ể ề
nghiên c u.ứ
2. M c đích: ụ
Phát tri n ngôn ng m ch l c cho tr là phát tri n kh năng nghe, hi uể ữ ạ ạ ẻ ể ả ể
ngôn ng , kh năng trình bày có logic, có trình t , chính xác và có hình nh m tữ ả ự ả ộ
n i dung nh t đnh.ộ ấ ị
Đ luy n cho l i nói c a tr đc m ch l c c n giúp tr th c hi nể ệ ờ ủ ẻ ượ ạ ạ ầ ẻ ự ệ
nh ng yêu c u sau: ữ ầ
Xác đnh n i dung c n nói giúp cho l i nói c a tr có n i dung thông báoị ộ ầ ờ ủ ẻ ộ
ng n g n, rõ ràng. Xác đnh s vi c chính trong nhi u s vi c, xác đnh đc đi mắ ọ ị ự ệ ề ự ệ ị ặ ể
n i b t c b n trong nhi u đc đi m c a con v t, c a cây, c a b c tranh, n iổ ậ ơ ả ề ặ ể ủ ậ ủ ủ ứ ộ
dung chính trong phát tri n văn h c.ể ọ
Ví d : Đ v t: T hình dáng bên ngoài, công d ng, cách s d ng.ụ ồ ậ ả ụ ử ụ
Con v t: Hình dáng, hành đng.ậ ộ
Cây: Hình dáng bên ngoài, s thay đi theo mùa.ự ổ
- S p x p n i dung đã l a ch n giúp cho l i nói c a tr đc đy đ, h pắ ế ộ ự ọ ờ ủ ẻ ượ ầ ủ ợ
lí và có logic.
Ví d : T đu đn chân, t ngoài vào trong, t trên xu ng d i, t tráiụ ừ ầ ế ừ ừ ố ướ ừ
sang ph i…ả
Tr tu i m u giáo ch a có kh năng l a ch n n i dung di n đt vì v yẻ ổ ẫ ư ả ự ọ ộ ễ ạ ậ
c n ph i h ng d n đ giúp tr .ầ ả ướ ẫ ể ẻ
Sau khi đã l a ch n n i dung tr c n l a ch n t đ di n t chính xác n iự ọ ộ ẻ ầ ự ọ ừ ể ễ ả ộ
dung mình c n thông báo. Ch n t giúp cho l i nói c a tr rõ ràng, chính xác vàầ ọ ừ ờ ủ ẻ
mang s c thái bi u c m. Vi c ch n t đc đt ra 2 m c đ.ắ ể ả ệ ọ ừ ượ ặ ở ứ ộ
- M c đ th nh tứ ộ ứ ấ : ch n t phù h p v i n i dung. Ví d : đi, ch yọ ừ ợ ớ ộ ụ ạ …
- M c đ th haiứ ộ ứ : Ch n t mang s c thái t t . Ví d : l t đt, lon ton,ọ ừ ắ ư ừ ụ ậ ậ
lom khom…Đây là m t vi c khó đi v i tr , giáo viên c n h ng d n và làmộ ệ ố ớ ẻ ầ ướ ẫ
m u cho tr b t ch c, đc bi t là vi c ch n t mang s c thái t t ch y uẫ ẻ ắ ướ ặ ệ ệ ọ ừ ắ ư ừ ủ ế
đc dùng thông qua vi c cho tr làm quen v i các tác ph m văn h c.ượ ệ ẻ ớ ẩ ọ
Ví d : câu chuy n: Cây kh : chim ph ng hoàng ch ng i anh đi l yụ ệ ế ượ ở ườ ấ
vàng. V a đn n i ng i anh đã v i vàng nhét đu túi 6 gang. Cô cho tr làmừ ế ơ ườ ộ ầ ẻ
quen t “v i vàng” b ng cách gi i thích t khó, cho tr l p l i, th hi n b ngừ ộ ằ ả ừ ẻ ặ ạ ể ệ ằ
hành đng, h ng d n cháu đt câu.ộ ướ ẫ ặ
- S liên k t các câu nói l i v i nhau t o thành chu i l i nói nh m di n tự ế ạ ớ ạ ỗ ờ ằ ễ ả
tr n v n m t ý, m t n i dùng nào đó đ giúp ng i nghe hi u đc. Đây là sọ ẹ ộ ộ ộ ể ườ ể ượ ự
s n xu t toàn b n i dung thông báo m t cách có logic.ả ấ ộ ộ ộ
- Đ di n t m t ý, m t n i dung ng n g n nào đó thì vi c s p x p c uể ễ ả ộ ộ ộ ắ ọ ệ ắ ế ấ
trúc l i nói là đn gi n đi v i tr . Nh ng n u yêu c u tr k l i truy n hay tờ ơ ả ố ớ ẻ ư ế ầ ẻ ể ạ ệ ự
sáng tác miêu t nh ng hi n t ng s ki n x y ra trong đi s ng thì tr g p khóả ữ ệ ượ ự ệ ả ờ ố ẻ ặ
khăn c n ph i luy n t p d n d n.ầ ả ệ ậ ầ ầ
- Khi tr di n đt ph i ng ng ngh ng t gi ng đúng, đ gi ng nói c aẻ ễ ạ ả ừ ỉ ắ ọ ể ọ ủ
tr không ê a m . Luy n cho tr tác phong khi nói tho i mái, t nhiên, khi nóiẻ ậ ừ ệ ẻ ả ự
nhìn vào m t ng i nói.ặ ườ
Trong tr ng m m non tôi mu n đ c p t i vi c luy n cho trườ ầ ố ề ậ ớ ệ ệ ẻ
ngôn ng m ch l c th hi n qua vi c th c hi n hai nhi m v d y tr đi tho iữ ạ ạ ể ệ ệ ự ệ ệ ụ ạ ẻ ố ạ
gi a trò ch i và đc tho i qua b môn làm quen văn h c th lo i truy n k .ữ ơ ộ ạ ộ ọ ể ạ ệ ể
Nhi m v phát tri n ngôn ng m ch l c đc th c hi n m i lúc m iệ ụ ể ữ ạ ạ ượ ự ệ ở ọ ọ
n i trong sinh ho t h ng ngày c a tr . Đi i tr l p tôi đang ph trách 4 – 5ơ ạ ằ ủ ẻ ố ớ ẻ ớ ụ
tu i: Ti p t c d y tr bi t nghe - hi u - tr l i câu h i c a ng i l n. Bi t tròổ ế ụ ạ ẻ ế ể ả ờ ỏ ủ ườ ớ ế
chuy n v i nh ng ng i xung quanh. D y tr k chuy n v đ ch i, đ v tệ ớ ữ ườ ạ ẻ ể ệ ề ồ ơ ồ ậ
theo tranh, k l i các tác ph m văn h c, k có trình t , di n c m.ể ạ ẩ ọ ể ự ễ ả
3. Nh ng nhi m v nghiên c u: ữ ệ ụ ứ
Nghiên c u th c tr ng ph ng pháp t ch c ho t đng phát tri n ngônứ ự ạ ươ ổ ứ ạ ộ ể
ng m ch l c c a tr 5 tu i góp ph n hoàn thi n h th ng ph ng pháp tữ ạ ạ ủ ẻ ổ ầ ệ ệ ố ươ ổ
ch c ho t đng t o hình nâng cao ch t l ng giáo d c c a ho t đng ngôn ngứ ạ ộ ạ ấ ượ ụ ủ ạ ộ ữ
trong tr ng m m non.ườ ầ
3. Đi t ng nghiên c u:ố ượ ứ
- Ho t đng phát tri n ngôn ng m ch l c l p M u giáo L n v i 22 trạ ộ ể ữ ạ ạ ở ớ ẫ ớ ớ ẻ
(đ tu i 5) tr ng M m Non Hoa Chăm Pa - S p C p, S n La.ộ ổ ở ườ ầ ố ộ ơ
- Tìm hi u th c tr ng ph ng pháp t ch c ho t đng phát tri n ngônể ự ạ ươ ổ ứ ạ ộ ể
ng m ch l c cho tr m u giáo 5 tu i.ữ ạ ạ ẻ ẫ ổ
5. L ch s nghiên c u:ị ử ứ
Trong th i gian công tác t i tr ng Hoa Chăm Pa. Là m t giáo viên tr cờ ạ ườ ộ ự
ti p tham gia công tác gi ng d y tôi nh n th y s c n thi t c a vi c b sungế ả ạ ậ ấ ự ầ ế ủ ệ ổ
ph ng pháp giáo d c m i đ đáp ng nhu c u h c ngày càng phát tri n c aươ ụ ớ ể ứ ầ ọ ể ủ
tr . Chính vì th tôi quy t đnh làm sáng ki n nghiên c u đ nâng cao ch tẻ ế ế ị ế ứ ể ấ
l ng d y và h c.ượ ạ ọ
6. Ph m vi nghiên c u: ạ ứ
Nghiên c u 22 tr l p m u giáo L n (5 tu i). ứ ẻ ở ớ ẫ ớ ổ
7. K ho ch th c hi n sáng ki n:ế ạ ự ệ ế
- T ngày 01/12 đn 15/4/2016: T ch c nghiên c u th c ti n ừ ế ổ ứ ứ ự ễ
- T ngày 16/4 đn 1/5/2016: Vi t sáng ki n ừ ế ế ế
- T ngày 5/5 đn 15/5/2016: S a ch a - b sungừ ế ử ữ ổ
- T ngày 16/5 đn 18/5/2016: In sáng ki nừ ế ế
- T ngày 20/5/2011 đn 25/5/2016: Báo cáo H i đng khoa h c nhàừ ế ộ ồ ọ
tr ng.ườ
II: N I DUNG SÁNG KI N KINH NGHI MỘ Ế Ệ
1 TH C TR NG: Ự Ạ
a. Thu n l i: ậ ợ
Đc s quan tâm giúp đ c a ban giám hi u v chuyên môn xây d ngượ ự ỡ ủ ệ ề ự
ph ng pháp đi m i hình th c t ch c ho t đng giáo d c m m non, t o m i đi uươ ổ ớ ứ ổ ứ ạ ộ ụ ầ ạ ọ ề
ki n giúp tôi th c hi n t t ch ng trình đi m i.ệ ự ệ ố ươ ổ ớ
Ph huynh quan tâm đn con em mình, nhi t tình ng h cùng tôi trongụ ế ệ ủ ọ
vi c d y d các cháu và th ng xuyên ng h nh ng nguyên v t li u đ làm đệ ạ ỗ ườ ủ ọ ữ ậ ệ ể ồ
dùng d y h c và vui ch i cho các cháu.ạ ọ ơ
b. Khó khăn:
Do trình đ nh n th c không đng đu, g n 50% tr l p tôi m i l n đuộ ậ ứ ồ ề ầ ẻ ớ ớ ầ ầ
đn tr ng, s tr nam nhi u h n tr n , do đó g p r t nhi u khó khăn.ế ườ ố ẻ ề ơ ẻ ữ ặ ấ ề
- H n 50% tr ch a phân bi t đc s khác nhau r t tinh t trong cáchơ ẻ ư ệ ượ ự ấ ế
phát âm mà ch ti p nh n m t cách chung chung.ỉ ế ậ ộ
Ví d :ụ tay – tai, mu i – mũi, phân bi t l – n.ỗ ệ
- 45% kh năng chú ý c a tr còn y u, không đu, không n đnh, vì v yả ủ ẻ ế ề ổ ị ậ
nên tr ch a chú ý đu đn các thành ph n torng câu, trong t . Vì v y nh ng âmẻ ư ề ế ầ ừ ậ ữ
đi u đc đc l t, nh ng t không nh n m nh trong câu tr d b qua, khôngệ ượ ọ ướ ữ ừ ấ ạ ẻ ễ ỏ
chú ý.
- Trí nh c a tr còn h n ch , tr ch a bi t h t kh i l ng các âm ti pớ ủ ẻ ạ ế ẻ ư ế ế ố ượ ế
thu cũng nh tr t t các t trong câu. Vì th tr b b t t , b t âm khi nói.ư ậ ự ừ ế ẻ ỏ ớ ừ ớ
-70% kinh nghi m s ng c a tr còn nghèo nàn, nh n th c h n ch d nệ ố ủ ẻ ậ ứ ạ ế ẫ
đn tình tr ng tr dùng t không chính xác, câu l ng c ng.ế ạ ẻ ừ ủ ủ
- 35% tr nói, phát âm sai do nh h ng ngôn ng c a ng i l n xungẻ ả ưở ữ ủ ườ ớ
quanh tr (nói ti ng đa ph ng)ẻ ế ị ươ
- Đa s ph huynh b n công vi c ho c m t lí do khách quan nào đó ít cóố ụ ậ ệ ặ ố
th i gian trò chuy n v i tr và nghe tr nói. Tr đc đáp ng quá đy đ vờ ệ ớ ẻ ẻ ẻ ượ ứ ầ ủ ề
nhu c u mà tr c n. Ví d : Tr ch c n nhìn vào đ dùng, đ v t nào là đcầ ẻ ầ ụ ẻ ỉ ầ ồ ồ ậ ượ
đáp ng ngay mà không c n dùng l i đ yêu c u ho c xin phép. Đây cũng là m tứ ầ ờ ể ầ ặ ộ
trong nh ng nguyên nhân c a vi c ch m phát tri n ngôn ng .ữ ủ ệ ậ ể ữ
V i nh ng khó khăn nh th tôi ph i d n d n kh c ph c, s a đi vàớ ữ ư ế ả ầ ầ ắ ụ ử ổ
h ng d n tr phát tri n ngôn ng m t cách đúng đn nh t qua giao ti p và t pướ ẫ ẻ ể ữ ộ ắ ấ ế ậ
cho tr làm quen văn h c th lo i truy n k .ẻ ọ ể ạ ệ ể
2. GI I PHÁP H U ÍCH:Ả Ữ
a. Tìm hi u đc đi m tâm sinh lí c a tr : ể ặ ể ủ ẻ
* Đc đi m phát âm:ặ ể
- Nói chung tr đã phát âm t t h n, rõ, ít ê a, m . Tr v n còn phát âmẻ ố ơ ậ ừ ẻ ẫ
sai nh ng âm thanh khó ho c nh ng t có 2 – 3 âm ti t nh : l u - l u, h u –ữ ặ ữ ừ ế ư ự ị ươ
hiu, m p - m p, chiêm chi p – chim chíp, thuy n bu m - thi n b m, r n -ướ ớ ế ề ồ ề ờ ắ
d n… Tuy nhiên l i sai đã ít h n.ắ ỗ ơ
* Đc đi m v n tặ ể ố ừ:
- V n t c a tr tăng nhanh kho ng 1300 – 2000 t . Danh t và đng tố ừ ủ ẻ ả ừ ừ ộ ừ
tr v n chi m u th . Tính t và các lo i t khác tr đã s d ng nhi u h n.ở ẻ ẫ ế ư ế ừ ạ ừ ẻ ử ụ ề ơ