§C Da LiÔu NÊm da
NG. QUANG TOÀN_Y34 - 1 -
NẤM DA
Bệnh án: Bn Ng. Văn N. 25 tuổi, bộ đội
Bn bị bệnh 2 năm nay với biểu hiện ngứa nhiều, tổn thương lúc đầu nhỏ sau lan rộng ra xung
quanh, ban đầu bị ở vùng bẹn bìu sau 1 tháng xuất hiện vùng mu tay (T). Bệnh nhân được bôi
thuốc do đơn vị cấp (ASA và BSI) bệnh đỡ từng đợt nhưng hay tái diễn nhiều lần. Cách đây 1 tháng
bệnh tái diễn ngứa nhiều bệnh nhân đã bôi ASA và BSI bệnh đỡ ít xin vào viện điều trị
Khám:
- Vị trí tổn thương: vùng bẹn bìu, vùng mu tay (T)
- TTCB: Tổn thương ở vùng bẹn bìu 2 bên kích thước mỗi bên khoảng 10×12cm, tổn thương
là đám da đỏ có ranh giới rõ, có bờ viền trên bờ viền có chỗ có mụn nước, giữa đám tổn
thương là vùng da có xu hướng lành. Tổn thương có chỗ đỏ xen kẽ vùng da đã khỏi, bề mặt
da tổn thương có ít vảy mỏng. Vùng mu tay (T) tổn thương có kích thước 7×8cm ranh giới
tương đối rõ, bờ viền không có mụn nước, tổn thương đã lành mốc hơn da lành xung quanh
- Cơ năng : ngứa nhiều
* XN nấm :
+ Soi: sợi nấm
+ Cấy nấm: nấm hắc lào
Các XN khác trong giới hạn bình thường
* Dịch tễ: đơn vị có một số người mắc bệnh tương tự, bệnh nhân thỉnh thoảng mặc chung quần áo
lót với bạn bị bệnh tương tự
Chẩn đoán:
Nấm hắc lào vùng bẹn bìu 2 bên, mu tay (T) mức độ vừa giai đoạn ổn định
Câu hỏi:
1. Kể tên các nhóm bệnh do nấm da gây ra?
2. Biện luận chẩn đoán nấm da? Vận dụng ở bệnh nhân trên.
3. ChÈn ®o¸n ph©n biÖt nÊm da?
4. Nguyên tắc điều trị nấm da?
5. Phác đồ điều trị nấm da của cục quân y?
6. Chỉ định và chống chỉ định kháng sinh chống nấm?
7. Các nhóm kháng sinh chống nấm: cơ chế tác dụng, tác dụng phụ, các biệt dược
8. Kê đơn cho bệnh nhân trên
9. Biện luận chẩn đoán nấm tóc?
§C Da LiÔu NÊm da
NG. QUANG TOÀN_Y34 - 2 -
10. Chẩn đoán phân biệt nấm tóc?
11. Điều trị nấm tóc
12. Chẩn đoán phân biệt bệnh nấm tóc do Microsporum với bệnh nấm tóc do tricophyton?
13. Biện luận chẩn đóan nấm móng
14. Chẩn đoán phân biệt nấm móng?
15. Các pp điều trị nấm móng
16. Chẩn đoán phân biệt bệnh nấm móng do nấm sợi và nấm móng do nấm men candida:
17. Biện luận chẩn đoán lang ben?
18. Chẩn đoán phân biệt lang ben?
19. Điều trị lang ben
20. Một số vấn đề lưu ý
Câu 1. Kể tên các bệnh do nấm da gây ra:
* Bệnh nấm ở thân mình(nÊm da)
- Hắc lào
- Nấm lang ben
- Nấm bẹn
- Nấm vẩy rồng
- Nấm kẽ chân
* Bệnh nấm tóc:
- Bệnh trứng tóc
- Bệnh nấm ở râu cằm
- Bệnh nấm tóc do các loài Trichophyton
- Bệnh nấm tóc do các loại Microsporum
- Bệnh nấm tóc có dạng chôc lở
* Bệnh nấm móng
Câu 2. Biện luận chẩn đoán nÊm da:
ChÈn ®o¸n nÊm da dùa vµo:
- Lâm sàng: vị trí tổn thương, tổn thương cơ bản
- Dịch tễ
- XN:
+ Soi nấm
§C Da LiÔu NÊm da
NG. QUANG TOÀN_Y34 - 3 -
+ Cấy nấm: tiêu chuẩn chẩn đoán quyết định
XÐt nghiÖm:
- §Ìn Wood: t¹o ra tia cùc tÝm b−íc sãng 3.660 A0, cho BN vµo buång tèi, chiÕu ®Ìn c¸ch da
®Çu bÖnh nh©n 15 - 30 cm, sîi tãc nhiÔm nÊm sÏ ph¸t huúnh quang (mµu xanh vµng s¸ng nÕu nhiÔm
M.audouinii, M.canis, M.ferrugineum, mµu xanh tr¾ng ®ôc nÕu nhiÔm T.schoenleinii).
- XN trùc tiÕp: vÈy da, tãc, mãng... b»ng dung dÞch KOH 10 - 20%. Cã thÓ thÊy sîi nÊm, bµo tö
®èt.
XÐt nghiÖm trùc tiÕp :
XN trùc tiÕp chØ cho biÕt cã nhiÔm nÊm hay kh«ng cßn kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc chñng nÊm nµo mµ
chØ cã nu«i cÊy míi x¸c ®Þnh ®−îc chñng nÊm
- Nu«i cÊy:
+ MT Sabouraud cã cloramphenicol vµ cycloheximid ë nhiÖt ®é phßng, cã thÓ sau 1- 3 tuÇn míi
thÊy nÊm mäc.
+ Dùa h×nh th¸i ®¹i thÓ, vi thÓ ®Ó ®Þnh lo¹i, cã thÓ ph¶i dùa vµo c¸c nghiÖm ph¸p sinh häc nh−:
nghiÖm ph¸p xuyªn tãc, c¸c yÕu tè cÇn thiÕt cho sù ph¸t triÓn...
§C Da LiÔu NÊm da
NG. QUANG TOÀN_Y34 - 4 -
B
A
Bµo tö ®Ýnh lín ®−îc sinh rÊt nhiÒu trªn m«i tr−êng c¬m(A) vµ m«i tr−êng Sabouraud(B)
BiÖn luËn chÈn ®o¸n bÖnh nh©n trªn:
1. ChÈn ®ãan nÊm da:
* L©m sµng:
- Vị trí tổn thương: vùng bẹn bìu , vùng mu tay (T)
- TTCB: Tổn thương vùng bẹn bìu kích thước khoảng 15×20cm, tổn thương là đám da có ranh
giới rõ, trên bờ viền có chỗ có mụn nước, giữa đám tổn thương là vùng da có xu hướng lành. Tổn
thương có chỗ đỏ xan kẽ da đã lành, bề mặt vùng da đỏ có lớp vảy mỏng. Vùng mu tay (T) tổn
thương có kích thước 8×10cm ranh giới tương đối rõ, bờ viền không có mụn nước, tổn thương đã
lành mốc hơn da lành xung quanh
- Cơ năng : ngứa nhiều
* Dịch tễ: Đơn vị có 1 vài người mắc bệnh tương tự, bn có mặc quần áo chung với những người
đó
* XN:
+ Soi có sợi nấm
+ Cấy nấm: Nấm hắc lào
2. Mức độ vừa: diện tích tổn thương ở mức độ vừa(khoảng 2 bàn tay bệnh nhân), không có nấm
móng, nấm tóc, nấm nội tạng kết hợp
§C Da LiÔu NÊm da
NG. QUANG TOÀN_Y34 - 5 -
3. Giai đoạn ổn định: bệnh nhân đã điều trị ở đơn vị tổn thương có xu hướng lành đỡ ngứa, tổn
thương khô
Câu 3. Chẩn đoán phân biệt nấm da:
1. Eczema: có các đặc điểm khác:
- VTTT: thường hay ở chỗ tỳ đè còn nấm da thường hay ở các nếp kẽ lớn của cơ thể như nếp
bẹn, vùng thắt lưng
- Ranh giới không rõ còn nấm da thì ranh giới rõ
- TTCB: Ở gđ cấp tổn thương là đám mụn nước nhỏ nông san sát nhau trên nền da đỏ, mụn
nước đùn từ dưới lên hết lớp này lớp khác, tổn thương chảy dịch nhiều. Ở gđ mạn tổn
thương nichen hóa có các nếp hằn cổ trâu da dày cứng thẫm màu.
- XN nấm (-)
2. Vảy phấn hồng Gilber:
- VTTT: nửa trên thân người
- TTCB: TT ban đầu là các đám mẹ đó là đám dát đỏ có ranh giới rõ nhưng không có bờ viền,
có diềm vẩy xung quanh
Sau 4-15 ngày xuất hiện các đám con. Các đám con có thể là những vết đỏ hồng kích thước 2-
10cm hơi có vảy , một số lõm giữa lan ra xung quanh để hình thành những mề đay. Đám con có thể
là những mề đay có 2 vùng :vùng rìa giới hạn rõ, có vảy trắng và mỏng, giữa hơi lõm màu hơi vàng
và hơi nhăn
- XN nấm (-)
3. Phong củ:
- VTTT: Vùng da hở
- TTCB: bờ viền có các củ nhỏ. Vùng da tổn thương mất cảm giác
- XN nấm (-)
- Sinh thiết: hình ảnh nang phong
4. Vảy nến thể đồng tiền:
- VTTT: bất kỳ chỗ nào có thể ở toàn thân
- TTCB: Đám da cộm, không có xu hướng lành giữa, không có mụn nước ở bờ viền. Có nhiều
vảy phủ, vẩy màu trắng đục hơi bóng như màu xà cừ , vảy nhiều tầng dễ bong, vảy tái tạo nhanh, có
hiện tượng Ko’bner(chấn thương gọi tổn thương). Cạo vảy theo pp Brocq có các dấu hiệu : dh vết
nến, dh vỏ hành, dh giọt sương máu (Xem Vẩy nến, C…)
- XN nấm (-)
