I. Đ t v n đặ ấ ề
Nông nghi p là ngành s n xu t v t ch t c b n c a xã h i cungệ ả ấ ậ ấ ơ ả ủ ộ
c p nhi u lo i s n ph m thi t y u cho đ i s ng xã h i, là th tr ng r ngấ ề ạ ả ẩ ế ế ờ ố ộ ị ườ ộ
l n c a n n kinh t , cung c p ngu n nhân l c và t o nên tích lu ban đ uớ ủ ề ế ấ ồ ự ạ ỹ ầ
cho s ngi p phát tri n c a đ t n c. Lý lu n và th c ti n đã ch ng minhự ệ ể ủ ấ ướ ậ ự ễ ứ
r ng, nông ngh êp đóng vai trò to l n trong s phát tri n kinh t . H u h tằ ị ớ ự ể ế ầ ế
các n c ph i d a vào s n xu t nông nghi p đ t o s n l ng l ngướ ả ự ả ấ ệ ể ạ ả ượ ươ
th c, th c ph m c n thi t đ đ nuôi s ng dân t c mình và t o n n t ngự ự ẩ ầ ế ủ ể ố ộ ạ ề ả
cho các ngành, các ho t đ ng kinh t khác phát tri n.ạ ộ ế ể
Vi t Nam là m t n c nông nghi p v i đi m xu t phát th p, trên 70%ệ ộ ướ ệ ớ ể ấ ấ
dân s s ng nông thôn và 56% lao đ ng xã h i làm vi c trong lĩnh v cố ố ở ộ ộ ệ ự
nông nghi p, sáng t o ra 68% t ng giá tr kinh t nông thôn, năng su tệ ạ ổ ị ế ấ
khai thác ru ng đ t và năng su t lao đ ng còn th p… Đ gi i quy tộ ấ ấ ộ ấ ể ả ế
nh ng v n đ này thì th c hi n chuy n d ch c c u kinh t nông nghi pữ ấ ề ự ệ ể ị ơ ấ ế ệ
có ý nghĩa vô cùng quan tr ng v i n c ta.ọ ớ ướ
Chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p nh m t o d ng m t ngành nôngể ị ơ ấ ế ệ ằ ạ ự ộ
nghi p có c c u kinh t h p lý, qua đó phát huy m i ti m năng s n xu t,ệ ơ ấ ế ợ ọ ề ả ấ
phát tri n n n nông nghi p s n xu t hàng hoá l n, gi i quy t vi c làm,ể ề ệ ả ấ ớ ả ế ệ
nâng cao thu nh p và c i thi n m c s ng cho ng i nông dân. Do đó, thúcậ ả ệ ứ ố ườ
đ y quá trình chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p trên ph m vi cẩ ể ị ơ ấ ế ệ ạ ả
n c cũng nh v i t ng đ a ph ng là r t c n thi t.ướ ư ớ ừ ị ươ ấ ầ ế
B o Th ng là vùng thung lũng n m ven hai bên sông H ng thu cả ắ ằ ồ ộ
vùng đ t c n m chính gi a t nh Lào Cai cùng v i th xã Cam Đ ng.ấ ổ ằ ữ ỉ ớ ị ườ
Thu c t nh mi n núi ch m phát tri n, ph c t p v thành ph n dân t c r tộ ỉ ề ậ ể ứ ạ ề ầ ộ ấ
khó khăn cho phát tri n kinh t . Tuy v y B o Th ng đã l i d ng thể ế ậ ả ắ ợ ụ ế
m nh v đi u ki n t nhiên k t h p nhi u ti m năng kinh t - xã hôi t ngạ ề ề ệ ự ế ợ ề ề ế ổ
h p c a đ a ph ng, huy n đã và đang tích c c chuy n d ch c c u kinhợ ủ ị ươ ệ ự ể ị ơ ấ
t sang s n xu t hàng hoá các lo i cây tr ng, vât nuôi v i nh ng h ngế ả ấ ạ ồ ớ ữ ướ
đ u t khác nhau m t cách phù h p nh : m r ng di n tích tr ng mía, câyầ ư ộ ợ ư ở ộ ệ ồ
ăn qu , cây chè, góp ph n nâng cao t ng s n ph m giá tr kinh t đ aả ầ ổ ả ẩ ị ế ị
ph ng xây d ng huy n B o Th ng ngày m t v ng m nh toàn di n.ươ ự ệ ả ắ ộ ữ ạ ệ
II. Tìm hi u v n để ấ ề
1. Chuy n d ch c c u kinh t nông thônể ị ơ ấ ế
1.1 C c u kinh t nông thôn là gì?ơ ấ ế
C c u đ c dùng đ ch cách t ch c, c u t o, s đi u ch nhơ ấ ượ ể ỉ ổ ứ ấ ạ ự ề ỉ
các y u t t o nên m t hình th , m t v t hay m t b ph n.ế ố ạ ộ ể ộ ậ ộ ộ ậ
S phát tri n c a s n xu t d n đ n quá trình phân công lao đ ng xã h i.ự ể ủ ả ấ ẫ ế ộ ộ
Tuỳ
thu c vào tính ch t s n ph m, chuyên môn k thu t mà chia thành t ng ộ ấ ả ẩ ỹ ậ ừ
ngành, lĩnh v c khác nhau. Nh ng trong n n s n xu t, các ngành, lĩnh v cự ư ề ả ấ ự
này không th ho t đ ng m t cách đ c l p mà ph i có s t ng tác quaể ạ ộ ộ ộ ậ ả ự ươ
l i l n nhau, h tr và thúc đ y nhau cùng phát tri n.ạ ẫ ỗ ợ ẩ ể
T đó đòi h i nh n th c đ y đ v m i quan h gi a các b ph n. Sừ ỏ ậ ứ ầ ủ ề ố ệ ữ ộ ậ ự
phân công và m i quan h h p tác trong h th ng th ng nh t là ti n đố ệ ợ ệ ố ố ấ ề ề
cho quá trình hình thành c c u kinh t .ơ ấ ế
C c u kinh t nông nghi p là thu t ng ch m i quan h h p thànhơ ấ ế ệ ậ ữ ỉ ố ệ ợ
c a các s n ph m nông nghi p tuỳ theo m c tiêu s n xu t c a con ng iủ ả ẩ ệ ụ ả ấ ủ ườ
t ng đ a bàn c th trong m t kho ng th i gian nh t đ nhở ừ ị ụ ể ộ ả ờ ấ ị
C c u kinh t n c ta và các n c trên th gi i chuy n d ch theoơ ấ ế ở ướ ướ ế ớ ể ị
các xu h ng sau:ướ
- Xu h ng chuy n d ch t n n kinh t t cung, t c p sang n n kinhướ ể ị ừ ề ế ự ự ấ ề
t hàng hoá.ế
- Xu h ng chuy n d ch c c u kinh t theo h ng tăng nhanh t tr ngướ ể ị ơ ấ ế ướ ỷ ọ
trong công nghi p và d ch v , gi m d n t tr ng trong nông nghi p.ệ ị ụ ả ầ ỷ ọ ệ
- Xu h ng chuy n d ch t c c u n n kinh t khép kín sang n n kinhướ ể ị ừ ơ ấ ề ế ề
t m , h ng xu t kh u.ế ở ướ ấ ẩ
- Xu h ng chuy n d ch t n n kinh t v i công ngh cũ, l c h u, năngướ ể ị ừ ề ế ớ ệ ạ ậ
su t lao đ ng th p, ch t l ng s n ph m kém sang n n kinh t c gi i hoáấ ộ ấ ấ ượ ả ẩ ề ế ơ ớ
v i công ngh tiên ti n, k thu t hi n đ i, năng su t lao đ ng và ch t l ngớ ệ ế ỹ ậ ệ ạ ấ ộ ấ ượ
s n ph m cao h n, t ng b c chuy n sang n n kinh t tri th c v i côngả ẩ ơ ừ ướ ể ề ế ứ ớ
ngh cao, đi n t hoá, tin h c hoá, t đ ng hoá… và đ i ngũ lao đ ng trí tuệ ệ ử ọ ự ộ ộ ộ ệ
đông đ oả
C c u kinh t nói chung và c c u kinh t nông nghi p nói riêngơ ấ ế ơ ấ ế ệ
luôn thay đ i theo t ng th i kỳ phát tri n b i các y u t h p thành c c uổ ừ ờ ể ở ế ố ợ ơ ấ
kinh t không c đ nh. Đó là s thay đ i s l ng các ngành (nông, lâm,ế ố ị ự ổ ố ượ
ng nghi p) ho c s thay đ i v quan h t l gi a các ngành, các vùng,ư ệ ặ ự ổ ề ệ ỷ ệ ữ
các thành ph n do s xu t hi n ho c bi n m t c a m t s ngành và t cầ ự ấ ệ ặ ế ấ ủ ộ ố ố
đ tăng tr ng gi a các y u t c u thành c c u kinh t là không đ ngộ ưở ữ ế ố ấ ơ ấ ế ồ
đ u. ề
Có th nói, ểchuy n d ch c c u kinh t nông nghi p là s thay đ iể ị ơ ấ ế ệ ự ổ
c a c c u kinh t nông nghi p t tr ng thái này sang tr ng thái khác choủ ơ ấ ế ệ ừ ạ ạ
phù h p v i môi tr ng phát tri nợ ớ ườ ể . Đây không đ n thu n là s thay đ i vơ ầ ự ổ ị
trí mà là s bi n đ i c v l ng và ch t trong n i b c c u. Vi cự ế ổ ả ề ượ ấ ộ ộ ơ ấ ệ
chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p ph i d a trên c s m t c c uể ị ơ ấ ế ệ ả ự ơ ở ộ ơ ấ
hi n có, do đó n i dung c a chuy n d ch c c u là c i t o c c u cũ, l cệ ộ ủ ể ị ơ ấ ả ạ ơ ấ ạ
h u ho c ch a phù h p đ xây d ng c c u kinh t m i tiên ti n, hoànậ ặ ư ợ ể ự ơ ấ ế ớ ế
thi n và b sung c c u kinh t cũ nh m bi n c c u cũ thành c c uệ ổ ơ ấ ế ằ ế ơ ấ ơ ấ
m i hi n đ i và phù h p h n. Nh v y, chuy n d ch c c u kinh t th cớ ệ ạ ợ ơ ư ậ ể ị ơ ấ ế ự
ch t là s đi u ch nh c c u trên 3 m t bi u hi n c a c c u (ngành,ấ ự ề ỉ ơ ấ ặ ể ệ ủ ơ ấ
vùng, thành ph n) nh m h ng s phát tri n c a toàn b n n kinh t theoầ ằ ướ ự ể ủ ộ ề ế
các m c tiêu kinh t - xã h i đã xác đ nh cho t ng th i kỳ phát tri n.ụ ế ộ ị ừ ờ ể
1.2 M c đích c a vi c chuy n d ch c c u kinh t nông nghi pụ ủ ệ ể ị ơ ấ ế ệ :
Đ y m nh chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p c n đ c ti nẩ ạ ể ị ơ ấ ế ệ ầ ượ ế
hành kh n tr ng. M c đích c a chuy n d ch là t o ra s cân đ i gi aẩ ươ ụ ủ ể ị ạ ự ố ữ
nông nghi p và các ngành kinh t khác trong n n kinh t qu c dân. Đ ngệ ế ề ế ố ồ
th i t o d ng m t ngành nông nghi p có c c u h p lý, qua đó phát huyờ ạ ự ộ ệ ơ ấ ợ
m i ti m năng s n xu t, l i th so sánh c a t ng vùng, t ng mi n và trênọ ề ả ấ ợ ế ủ ừ ừ ề
c n c nh m phát tri n n n nông nghi p s n xu t hàng hoá l n, gi iả ướ ằ ể ề ệ ả ấ ớ ả
quy t công ăn vi c làm cho nông dân, nâng cao thu nh p và m c s ng choế ệ ậ ứ ố
ng i nông dân nông thôn.ườ ở
2. Đ c đi m c a chuy n d ch c c u kinh t nông thônặ ể ủ ể ị ơ ấ ế
2.1Ho t đ ng nông ngh êp là b ph n ch y u c a nông thônạ ộ ị ộ ậ ủ ế ủ .
- Ho t đ ng nông ngh êp là b ph n ch y u c a nông thôn.ạ ộ ị ộ ậ ủ ế ủ
-Trong c c u ho t đ ng kinh t nông thôn c a n c ta ch y u ho tơ ấ ạ ộ ế ủ ướ ủ ế ạ
đ ng trong ngành nông-lâm- th y s n( chi m71%)ộ ủ ả ế
-Công nghi p- xây d ng và d ch v nông nghi p còn th pệ ự ị ụ ệ ấ
- Trong c c u nông nghi p có s chuy n d ch m nh theo h ng là:ơ ấ ệ ự ể ị ạ ướ
+Gi m d n s h s n xu t trong lĩnh v c nông- lâm- th y s nả ầ ố ộ ả ấ ự ủ ả
+ Tăng d n s h trong ngành s n xu t công nghi p- xây d ng và d chầ ố ộ ả ấ ệ ự ị
v nông nghi pụ ệ
Ho t đ ng nông nghi p v n là ch y u trong phát tri n kinh t nôngạ ộ ệ ẫ ủ ế ể ế
thôn.
V i xu h ng chuy n d ch nh v y n n nông nghi p VN v n ch aớ ướ ể ị ư ậ ề ệ ẫ ư
phát tri n đáp ng ti m năng n n nông nghi p n c taể ứ ề ề ệ ướ
S chuy n d ch trong n n kinh t nông thôn còn ch m( trong c n cự ể ị ề ế ậ ả ướ
nhìn chung trong nông nghi p nông thôn v n ch y u ho t đ ng trongệ ẫ ủ ế ạ ộ
ngành nông- lâm- th y s n chi m 70% thu nh p. Khu v c trung du mi nủ ả ế ậ ự ề
núi t l này còn chi m t i trên 85% )ỉ ệ ế ớ . Đây là bi u hiên phát tri n c a n nể ể ủ ề
nông nghi p thu n nông đang chuy n d ch trong c c u nông thôn.ệ ầ ể ị ơ ấ
Bên c nh đ c đi m trên mà chúng ta v a nghiên c u thì trong quá trìnhạ ặ ể ừ ứ
chuy n d ch n n kinh t còn th yđ c các ho t c a các thành ph n kinhể ị ề ế ấ ượ ạ ủ ầ
t nông thôn c th chúng ta cùng tìm hi u ph n ti p theoế ụ ể ể ầ ế
- Các doanh nghi p nông- lâm- th y h i s nệ ủ ả ả
- Các h p tác xã nông- lâm- th y h i s nợ ủ ả ả
- Kinh t h gia đìnhế ộ
- Kinh t trang tr iế ạ
Trong c c u các doanh nghi p nông- lâm- th y s n ch y u v nơ ấ ệ ủ ả ủ ế ẫ
g m các doanh nghi p nhà n c, các công ti trách nhi m h u h n, cácồ ệ ướ ệ ữ ạ
doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài.Trong s n xu t cú tr ng nhi uệ ố ầ ư ướ ả ấ ọ ề
đ n hi u qu kinh t , th tr ng, trong lĩnh v cch bi n đ c quan tâmế ệ ả ế ị ườ ự ế ế ượ
đ đ a ra s n ph m.ể ư ả ẩ
Nh ta đã bi t tr c các nông tr ng qu c doanh thu c s qu n lí c aư ế ướ ườ ố ộ ự ả ủ
nhà n c và hi n gi phát tri n theo c ch th tr ng nh : doanh nghi pướ ệ ờ ể ơ ế ị ườ ư ệ
tr ng và ch bi n chè M c Châu, chăn nuôi và ch bi n sũa M c Châu,ồ ế ế ộ ế ế ộ
Ba Vì…Phát tri n ch y u khu v c trung du và mi n núi c a n c taể ủ ế ở ự ề ủ ướ
Tr c đ i m i: HTX nông nghi p qu n lí toàn b n n s n xu t nôngướ ổ ớ ệ ả ộ ề ả ấ
nghi p nông thôn t lao đông đ n phân ph i s n ph m mà khi đó có r tệ ở ừ ế ố ả ẩ ấ
nhi u lĩnh v c đ c p nh văn h c đi n nh đã xây d ng lên r t nhi uề ự ề ậ ư ọ ệ ả ự ấ ề
tác ph m ph n ánh đi u này và cũng ph n ánh s sai l m trong chính sáchẩ ả ề ả ự ầ
nông nghi p c a VN.ệ ủ
Nh ng ngày nay thì HTX ch đ m nh n m t s khâu nh th y nông,ư ỉ ả ậ ộ ố ư ủ
gi ng cây tr ng, thu c b o v th c v t, v t t nông nghi p…ố ồ ố ả ệ ự ậ ậ ư ệ
- Thành ph n kinh t h gia đình s n xu ch y u d a vào ngu n v n,ầ ế ộ ả ấ ủ ế ự ồ ố
ngu n lao đ ng, là thành viên trong gia đình không thuê lao đ ng và s nồ ộ ộ ả
ph m chia đi u cho các thành viên trong nhà và ch ch u m t s thu choẩ ề ỉ ị ộ ố ế
nhà n cướ
- Kinh t trang tr i phát tri n v i quy mô l n có th thuê thêm lao đông,ế ạ ể ớ ớ ể
s n ph m làm ra đáp ng nhu c u c a th tr ng. Chúng ta có nh ng trangả ẩ ứ ầ ủ ị ườ ữ
tr i tr ng cây công nghi p lâu năm, cây hàng năm, chăn nuôi nuôi tr ngạ ồ ệ ồ
th y s n, trang tr i k t h p…ủ ả ạ ế ợ
S n xu t ch y u theo tính ch t hàng hóa trong đó thì trang tra nuôiả ấ ủ ế ấ ị
tr ng th y h i s n chi m t tr ng cao nh t kho ng trên 30% t ng s trangổ ủ ả ả ế ỉ ọ ấ ả ổ ố
tr i c a c n c t p trung ch y u khu v c ĐBSCL v i 46,2% t ng sạ ủ ả ướ ậ ủ ế ở ự ớ ổ ố
trang tr i c a vùng.ạ ủ
Kinh t h gia đìnhế ộ
Kinh t h gia đình v n phát tri n nh t trong đó thì ch y u là h nôngế ộ ẫ ể ấ ủ ế ộ
nghi p chi m 77, 33% t ng s h nông thônệ ế ổ ố ộ
Ngoài s chuy n d ch c c u nông thôn c a n c ta theo 2 h ng trên thìự ể ị ơ ấ ủ ướ ướ
s chuuy n d ch còn th hi n theo h ng hàng hóa và đa d ng hóaự ể ị ể ệ ướ ạ
2.2 C c u kinh t nông thôn đang chuy n d ch theo h ng s n xu t hàngơ ấ ế ể ị ướ ả ấ
hóa và đa d ng hóa.ạ
- S n xu t hàng hóa trong nông nghi p:ả ấ ệ
+ Đ y m nh chuyên môn hóaẩ ạ
+ Hình thành các vùng nông nghi p chuyên môn hóaệ
+ K t h p công nghi p ch bi n v i h ng ra xu t kh u.ế ợ ệ ế ế ớ ướ ấ ẩ
- Đa d ng hóa n n kinh t nông thôn:ạ ề ế
+ Cho phép khai thác t t các ngu n TNTNố ồ
+ Đáp ng t t nhu c u c a th tr ngứ ố ầ ủ ị ườ
+ Gi m t tr ng thu n nông trong nông nghi pả ỉ ọ ầ ệ
- Vùng chuyên môn hóa nông nghi pệ
+ Vùng chuyên canh cây công nghi p lâu năm nh Tây Nguyên, Trung duệ ư
mi n núi phía b cề ắ
+ Vùng chuyên canh cây l ng th c- th c ph m nh vùng ĐBSH,ươ ự ự ẩ ư
ĐBSCL
+Vùng chăn nuôi th y h i s n nh duyên h i mi n trungủ ả ả ư ả ề
VN có nhi u s n ph m đ xu t kh u đ c bi n là s n ph m qua chề ả ẩ ể ấ ẩ ặ ể ả ẩ ế
bi n nh : g o, th y s n đóng h p, cà phê…ế ư ạ ủ ả ộ
Ngoài s n xu t hàng hóa thì trong nông nnghi p còn th c hi n đa d ngả ấ ệ ự ệ ạ
hóa các s n ph mả ẩ
3. Thu n l i và k t qu đ t đ c trong quá trình chuy n d ch c c uậ ợ ế ả ạ ượ ể ị ơ ấ
B o Th ng là m t d i thung lũng h p ch y dài ven sông H ng cóả ắ ộ ả ẹ ạ ồ
phía Tây là d i núi th p c a dãy Phan-Xi-Păng – Pú Luông và Đông là c aả ấ ủ ủ
dãy th ng ngu n sông Ch y án ng . D c chi u dài B o Th ng có conượ ồ ả ữ ọ ề ả ắ
sông H ng và tuy n đ ng s t Lào Cai – Hà N i ch y qua, phân huy nồ ế ườ ắ ộ ạ ệ
thành hai bên t ng n và h u ng n trong đó khu h u ng n có nhi u su iả ạ ữ ạ ữ ạ ề ố
l n r t thu n l i cho giao thông. Nên t xa x a B o Th ng đã là c a ngõớ ấ ậ ợ ừ ư ả ắ ử
ti n đ n tr ng y u vùng Tây B c T qu c v i bi t danh “c a quan B oề ồ ọ ế ắ ổ ố ớ ệ ử ả
Th ng”.ắ
Đ t đai B o Th ng ch y u là đ t lâm nghi p. Đ t canh tác ít, t pấ ả ắ ủ ế ấ ệ ấ ậ
trung các thung lũng ven sông, su i còn l i là đ t Feralít thu n l i choở ố ạ ấ ậ ợ
tr ng cây công nghi p dài ngày và cây ăn qu . T năm 1995, huy n đã cóồ ệ ả ừ ệ
nông tr ng Qu c doanh chè Phong H i v i di n tích 300 ha và công su tườ ố ả ớ ệ ấ
10 t n/ngày, ngày nay đang tri n khai nhanh d án vùng nguyên li u chèấ ể ự ệ
trên 2.000 ha và hình thành c s ch bi n 42 t n/ngày. Bên c nh đ a hình,ơ ở ế ế ấ ạ ị
đ t đai thu n l i B o Th ng còn là đ u m i giao thông có đ ng sông,ấ ậ ợ ả ắ ầ ố ườ
đ ng b , đ ng s t to đi kh p các khu v c B c Nam thu n l i, thu hútườ ộ ườ ắ ả ắ ự ắ ậ ợ
các c dân kh p m i mi n đ n sinh c l p nghi p ngày càng đông đúcư ắ ọ ề ế ơ ậ ệ
hình thành 3 th tr n s m u t (Phong H i, Ph Lu, T ng Lo ng) v i sị ấ ầ ấ ả ố ằ ỏ ớ ố
l ng dân c đô th ngày càng tăng và tr thành huy n đông nh t t nh cóượ ư ị ở ệ ấ ỉ
đi u ki n thu n l i phát tri n kinh t th ng m i.ề ệ ậ ợ ể ế ươ ạ