1
Câu 1. (3,0 điểm)
Phân tích tác động của các cuộc cách mạng công nghiệp thời kì hiện đại đối với lĩnh vực
xã hội? Từ đó, hãy đưa ra giải pháp khắc phục những tác động tiêu cực của nó?
Câu 2. (5,0 điểm)
Văn minh Hi Lạp- La Mã
a. Trình bày những thành tựu tiêu biểu của văn minh Hi Lạp- La Mã cổ đại?
b. Ph. Ăng-ghen đã viết: "Không có cơ sở của nền văn minh Hy Lạp và đế chế La Mã thì
không có châu Âu hiện đại". Em có đồng ý với nhận định này không? Vì sao?
Câu 3. (3,0 điểm)
Qua câu danh ngôn “Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống” của Xi-xê-rô, em hiểu thế nào về
chức năng, nhiệm vụ của Sử học?
Câu 4. (5,0 điểm)
Vì sao cùng một nền văn minh nhưng lại có các tên gọi khác nhau là văn minh Văn Lang
– Âu Lạc, văn minh sông Hồng, văn minh Việt cổ, văn minh Đông Sơn? Nêu cơ sở hình
thành, ý nghĩa của văn minh Văn Lang - Âu Lạc?
Câu 5. (4.0 điểm)
Dựa vào bảng nội dung dưới đây, em hãy cho biết đây là thành tựu của cuộc cách mạng công
nghiệp lần thứ mấy? Hãy trình bày nguyên nhân và chỉ ra phát minh quan trọng nhất trong
cuộc cách mạng này?.
Năm
Phát minh, sáng chế
Người sáng chế
1764
Máy kéo sợi Gien-ni
Giêm Ha-gri-vơ
1769
Máy kéo sợi chạy bằng sức nước
Ri-chác Ác-rai
1784
Máy hơi nước
Giêm Oát
1785
Máy dệt chạy bằng hơi nước
Ét-mơn Các rai
1804
Đầu máy xe lửa chạy trên đường ray
Ri-chác Tơ-re-vi-thích
1784
Lò luyện quặng theo phương pháp “put-đinh”
Hen-ri-Côt
1807
Tàu thủy trở khách chạy bằng hơi nước
Rô-bớt Phơn- tơn
…………….. Hết………….
Chú ý - Thí sinh không được dùng tài liệu.
SỞ GD&ĐT THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG THPT LƯƠNG NGỌC QUYẾN
Đề chính thức
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
LỚP 10 NĂM HỌC 2023-2024
Môn thi: LỊCH SỬ
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
2
Giám thị không giải thích gì thêm.
I. Hướng dẫn chung:
1. Ý đúng, rõ ý, mạch lạc, đúng chính tả.
2. Thí sinh trả lời theo cách riêng (về bố cục và câu chữ) nhưng đáp ứng được yêu cầu cơ
bản như trong hướng dẫn chấm thì vẫn cho đủ điểm.
3. Thí sinh vận dụng được những kiến thức cơ bản từ những tài liệu ngoài sách giáo khoa
thì được khuyến khích cho thêm điểm nhưng không vượt quá điểm của từng câu và toàn
bài.
4. Sau khi cộng điểm toàn bài, để điểm lẻ đến 0,25.
II. Hướng dẫn chấm cụ thể:
BIỂU ĐIỂM VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM
Câu 1
* Phân tích tác động của các cuộc cách mạng công nghiệp thời kì hiện đại đối
với lĩnh vực xã hội.
- Tác động tích cực:
+ Các cuộc cách mạng công nghiệp thời kì hiện đại đưa đến sự ra đời của tự
động hóa, từ đó giải phóng sức lao động cho con người nhất là trong các môi
trường độc hại, nguy hiểm.
+ Các cuộc cách mạng công nghiệp thời kì hiện đại làm xuất hiện lực lượng
lao động có kĩ năng và trình độ chuyên môn cao ngày càng tăng, lực lượng
lao động phổ thông có xu hướng giảm dần, đồng thời giúp con người làm việc
từ xa và tiết kiệm thời gian.
- Tác động tiêu cực:
+ Các cuộc cách mạng công nghiệp thời kì hiện đại khiến nhiều người lao
động đối diện với nguy cơ mất việc làm, đồng thời gây sự phân hóa giàu -
nghèo trong xã hội ngày càng lớn.
+ Các cuộc cách mạng công nghiệp thời kì hiện đại làm tăng sự lệ thuộc của
con người vào công nghệ như: máy tính, điện thoại thông minh, hệ thống
Internet…ít quan tâm đến các mối quan hệ gia đình, xã hội.
0,25
0,25
0,25
0,25
SỞ GD&ĐT THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG THPT LƯƠNG NGỌC QUYẾN
HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HSG CẤP TRƯỜNG
MÔN: LỊCH SỬ LỚP 10
NĂM HỌC 2023-2024
3
* Giải pháp khắc phục những tác động tiêu cực.
- Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn khoa học, kĩ
thuật cao, làm chủ được các máy móc, công nghệ hiện đại
- Cần được định hướng trong lựa chọn nghề nghiệp, học tập phù hợp với năng
lực và sở trường để tránh tình trạng làm việc không đúng chuyên môn được
đào tạo, gây lãng phí về thời gian và nguồn lực của xã hội.
- Biết ứng dụng tốt công nghệ thông tin, biết sử dụng các thiết bị điện tử (máy
tính, điện thoại, trang mạng xã hội Internét…) một cách phù hợp, khoa học
tránh tình trạng bị nghiện và lệ thuộc vào Internét.
- Cần thúc đẩy sự công bằng xã hội bằng cách có những chính sách hỗ trợ cho
người lao động có thu nhập thấp như trợ giá nông nghiệp, hỗ trợ ngư dân …
0,5
0,5
0,5
0,5
Câu 2
Chữ viết
- Người Hy Lạp xây dựng bảng chữ cái ghi âm từ thế kỉ IX - VIII TCN. Đến
khoáng thế kỉ IV TCN, bảng chữ cái Hy Lạp được hoàn thiện với 24 chữ cái.
- Người La Mã dựa trên cơ sở chữ viết Hy Lạp để xây dựng chữ La-tinh. Đến
nay, chữ La-tinh là văn tự chữ cái được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới.
0,5
Văn học
-Nền văn học đồ sộ của Hy Lạp và La Mã đã đặt nền móng cho văn học
phương Tây.
-Văn học Hy Lạp cổ đại phong phú, nhiều thể loại ( sử thi, kịch, thần thoại,…)
và đạt nhiều thành tựu lớn. Trong đó nổi bật là sử thi I-li-at và Ô-đi-xê của
Hô-me, kịch Ơ-đip làm vua của Xô- phốc- lơ.
- Giá trị của văn học: ca ngợi cái đẹp, cái thiện và có tính nhân đọa sâu sắc.
0,5
Kiến trúc, điêu khắc và hội họa
-Nhiều công trình kiến trúc, điêu khắc tinh xảo như tiêu biểu: Đền Pác-tê-
nông ở A-ten ( Hy Lạp), đấu trường Cô-li-dê ở La Mã,
-Nghệ thuật tạc tượng thần và xây đền thờ thần đạt đến đỉnh cao: Lực sĩ ném
đĩa, Tượng A-tê-na, tượng thần Vệ nữ ở Mi-lô…
0,5
4
Khoa học kĩ thuật
- Có nhiều hiểu biết về thiên viên: nhận ra Trái đất hình cầu, cho rằng Mặt
trời và các thiên thể chuyển động quanh Trái đất; Biết tính lịch theo chu kì
chuyển động của Mặt trời.
- Các nhà khoa học Hy Lạp (Ta-lét, Pi-ta-go, Ác-si-mét,...) đã có đóng góp
trong nhiều ngành khoa học khác nhau.
- Các thầy thuốc Hy Lạp cổ đại đạt được nhiều tri thức về chuẩn đoán và chữa
bệnh bằng thuốc, giải phẫu, gây mê.
- Sử học Hy Lạp được hình thành từ TK V TCN với sử gia đầu tiên là Hê-rô-
dốt. Sử học La Mã kế thừa và phát huy truyền thống Hy Lạp với nhiều nhà sử
học xuất sắc như Pô-li-bi-út,...
- Chế tạo bê tông, sử dụng hệ thống đòn bẩy, chế tạo máy bắn đá,...
0,5
Tư tưởng
Hy Lạp - La Mã là quê hương của triết học phương Tây. Quá trình hình thành
và phát triển của triết học Hy Lạp - La Mã gắn liền với cuộc đấu tranh giữa
chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm; đặt nền tảng cho nhiều thành tựu về
tư tưởng, tri thức phương Tây thời cận và hiện đại.
0,5
Tôn giáo
- Người Hy Lạp - La Mã thờ đa thần. Thường xuyên hiến tế, cầu nguyện, tổ
chức lễ hội để tôn vinh các vị thần.
- Tôn giáo Hy Lạp - La Mã để lại nhiều dấu ấn và ảnh hưởng đối với đời sống
văn hóa phương Tây sau này.
0,5
Thể thao
Nhiều sự kiện thể thao cổ đại là cơ sở, nền tảng cho nhân loại ngày nay.
0,5
b. Ph. Ăng-ghen đã viết: "Không có cơ sở của nền văn minh Hy Lạp và
đế chế La Mã thì không có châu Âu hiện đại". Em có đồng ý với nhận
định này không? Vì sao?
Đồng ý với ý kiến của Ph. Ăng-ghen "Không có cơ sở của nền văn minh Hy
Lạp và đế chế La Mã thì không có châu Âu hiện đại".
0,5
Giải thích
- Văn minh Hy Lạp - La Mã là cơ sở hình thành văn minh phương Tây. Trong
thời kì hậu trung đại, sự phục hưng của nhiều giá trị từ văn minh Hy Lạp, La
Mã và những tiến bộ không ngừng của các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, chính trị
đã khiến văn minh Tây Âu đạt được nhiều thành tựu, tạo cơ sở cho sự phát
triển của châu Âu trong thời kì cận và hiện đại.
1,0
5
- Văn minh Hi Lạp và La Mã cổ đại đã có nhiều đóng góp cho nhân loại với
hàng loạt phát hiến vĩ đại trong suốt chiều dài lịch sử, trong đó có nhiều lĩnh
vực là nền tảng cho sự phát triển của nhân loại hiện nay.
Câu 3
Qua câu danh ngôn “Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống” của Xi-xê-rô,
em hiểu thế nào về chức năng, nhiệm vụ của Sử học?(3 điểm)
- Chức năng của sử học:
+ Chức năng khoa học: cung cấp tri thức khoa học nhằm khôi phục, miêu tả,
giải thích hiện tượng lịch sử một cách chính xác, khách quan.
+ Chức năng xã hội: giúp con người tìm hiểu các quy luật phát triển của xã
hội loài người trong quá khứ, từ đó nhận thức hiện tại và dự đoán tương lai.
+ Chức năng giáo dục: thông qua những tấm gương lịch sử, bài học lịch sử.
0,5
0,5
0,5
- Nhiệm vụ của sử học:
+ Rút ra bài học kinh nghiệm phục vụ cuộc sống hiện tại.
+ Góp phần bồi dưỡng nhân sinh quan và thế giới quan khoa học, nâng cao
trình độ nhận thức của con người.
+ Góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức và phát triển nhân cách con
người.
0,5
0,5
0,5
Câu 4
1. Giải thích tên gọi
1.1. Văn minh Văn Lang-Âu Lạc: Gọi theo tên hai quốc gia đầu tiên là Văn
Lang
(khoảng thế kỉ VII TCN – 208 TCN) và Âu Lạc (208 TCN - 179 TCN).
1.2. Văn minh Văn Lang-Âu Lạc còn được gọi là văn minh sông Hồng do nền
văn minh này hình thành và phát triển chủ yếu ở lưu vực sông Hồng.
1.3. Văn minh Văn Lang-Âu Lạc còn được gọi là văn minh Việt cổ: Gọi theo
chủ nhân nền văn minh này là người Việt cổ.
1.4. Văn minh Văn Lang-Âu Lạc còn được gọi là văn minh Đông Sơn: Gọi
theo tên nền văn hóa Đông Sơn-cơ sở hình thành nhà nước Văn Lang, sau đó
là nhà nước Âu Lạc.
0,5
0,5
0,5
0,5
2. Cơ sở hình thành, đặc điểm, ý nghĩa của văn minh Văn Lang - Âu Lạc
2.1. Cơ sở hình thành
- Điều kiện tự nhiên: Hình thành trên lưu vực các dòng sông như sông Hồng,
sống
Mã, sông Cả...; Vị trí địa lí...; Đất đai....; Khí hậu...; Khoáng sản...
0,5
0,5