Điểm nhấn trong ảnh đen trắng
Không rực rỡ, cầu kỳ, ảnh đen trắng "giao tiếp" với người xem ở những
dải tương phản đơn sắc và những điểm nhấn tạo nên cái "hồn"cho tác
phẩm.
Những thành tựu công nghệ trong hơn 10 năm trở lại đây đã đưa nhiếp ảnh
chuyển sang kỷ nguyên kỹ thuật số với sự ra đời của hàng loạt thế hệ cảm
biến điện tử và những ống kính độ nét cao. Nhiếp ảnh trở nên gần gũi và
bình dân hơn. Nhưng có lẽ cũng do sự phổ biến và đơn giản của máy ảnh số
mà nhiều giá trị cổ điển đã dần rơi vào quên lãng như: chụp ảnh pinhole hay
nhiếp ảnh sử dụng phim... Khi các nhà sản xuất đang cố gắng để những
chiếc camera của mình có khả năng tái tạo màu sắc chính xác nhất thì thể
loại ảnh đen trắng vẫn tìm được chỗ đứng riêng trong lòng giới đam mê
nghệ thuật. Không rực rỡ, không cầu kỳ, nhiếp ảnh đen trắng "giao tiếp" với
người xem ở những dải tương phản đơn sắc và quan trọng nhất là những
điểm nhấn tạo nên cái "hồn" thực sự cho tác phẩm.
Ảnh đen trắng không kén chọn thiết bị cũng như người chơi nhưng luôn cần
sự sáng tạo và nhạy cảm. Một vài gợi ý sau sẽ giúp bạn khỏi bỡ ngỡ khi lần
đầu làm quen với thể loại nhiếp ảnh cổ điển này.
1. Căn chỉnh trên máy
Ảnh đen trắng cũng cần phải được xử lý kỹ càng trên máy vi
tính. Đây là tác phẩm Bóng chiều của tác giả Xuanchinh,
đăng trong cuộc thi ảnh Khoảnh khắc hè 2010 do Số Hóatổ
chức.
Hầu hết máy ảnh kỹ thuật số hiện nay đều được trang bị bộ lọc giúp tạo ra
những bức hình đen trắng ngay sau khi chụp. Tuy nhiên, cách này thường
không tạo ra đủ độ tương phản và không tái hiện được hết độ sâu của sắc
đen trên nền ảnh. Vì vậy, nhiều nhiếp ảnh gia thường để camera chụp ảnh
màu như bình thường rồi mới chuyển qua đen - trắng trên máy tính. Các
phần mềm xử lý cho phép người dùng thao tác trên từng tông màu riêng biệt
và điều chỉnh cả độ tương phản giữa các vùng màu. Do đó, với một bức ảnh
gốc ban đầu, bạn có thể tạo được vô số ảnh đen trắng khác nhau. Ngoài ra,
nếu máy hỗ trợ, nên lưu file dưới dạng RAW. Ngoài những ưu thế do chứa
nhiều thông tin hơn định dạng JPEG, ảnh RAW còn cho phép người dùng
thay đổi khá dễ dàng những dữ liệu về màu sắc và cân bằng trắng. (Tham
khảo cách 'biến' ảnh RAW thành đen trắng).
Ảnh đen trắng có nhiễu (noise) thường diễn tả một số nội dung cụ thể như
nỗi buồn, sự cô quạnh hay nỗi niềm hoài cổ. Tuy nhiên, trong đa số trường
hợp, bạn nên chụp ảnh đen trắng với thiết lập ISO thấp nhất có thể để giảm
thiểu nhiễu và đạt được độ nét lý tưởng. Một chút nhiễu hạt vẫn có thể thêm
vào ở khâu hậu kỳ sau này.
2. Sử dụng kính lọc
Kính lọc sắc có vai trò rất quan trọng đối với nhiếp ảnh đen trắng trên phim
do chúng có thể thay đổi tông màu và tăng giảm độ tương phản. Với những
bức ảnh với mảng trời tối sẫm còn những đám mây trắng bóc như nổi hẳn
lên, tác giả đã cần đến một loại kính lọc sắc đặc biệt có tác dụng làm giảm
độ sáng của nền trời và tăng gam xanh thẫm.
Khi công nghệ kỹ thuật số phát triển, kính lọc sắc dần mất đi chỗ đứng. Các
phần mềm xử lý như Photoshop có thể giúp người dùng "phù phép" bức ảnh
của mình theo nhiều tông màu khác nhau với mức độ đậm nhạt khác nhau.
Tuy nhiên, nếu bạn đam mê nhiếp ảnh đen trắng theo chủ đề phong cảnh hay
chân dung ngoài trời, một số loại kính lọc hiệu ứng như CPL, ND, GND vẫn
có tác dụng rất lớn.
3. Tập trung vào các vùng tương phản cao
Kết hợp ảnh đen trắng với thể loại ngược sáng là cách thú vị để
nhấn mạnh chủ đề. ẢnhVũ khúc mùa hè của tác giả Samngoc59
đăng trong cuộc thi ảnh Khoảnh Khắc hè 2010do Số Hóa tổ
chức.
Mắt người nhạy với ánh sáng và màu sắc. Khi những bức ảnh chỉ còn hai
màu đen và trắng, tất nhiên, mọi sự chú ý của người xem sẽ tập trung vào
nơi có cường độ sáng rất mạnh hoặc rất yếu. Vì thế, muốn tạo ra điểm nhấn
trên ảnh đen trắng, nên khai thác các vùng có độ tương phản cao. Vị trí của
các vùng màu này cũng phải tách bạch hẳn nhau nhưng không phân tán hỗn
độn trong khung hình để tránh gây loãng ảnh. Kết hợp ảnh ngược sáng với
ảnh đen trắng là một cách thú vị để nhấn mạnh chủ thể. Nhiếp ảnh đen trắng
cũng có thể thực hiện được vào ngày trời nhiều mây do thể loại này phụ
thuộc nhiều vào độ tương phản chứ không bị giới hạn bởi màu sắc và chất
lượng ánh sáng.
4. Nhấn mạnh vào kết cấu đan xen
Kết cấu đan xen làm nền và tạo đường dẫn trên ảnh chính là
mảng tường phía sau với những hàng gạch xếp song song.
Ảnh Gạch ra lò của tác giả Huulong đăng trong cuộc thi
ảnh Khoảnh Khắc Hè 2010 do Số Hóa tổ chức.