Diệt ốc bươu vàng: Kinh
nghiệm lớn và… nhỏ
Ốc bươu vàng từ nhiều năm qua đã trở thành m
ối hiểm
họa của nền nông nghiệp, cơ quan chức năng v
à bà con
nông dân đã tìm nhiều cách để tận trừ hiểm họa n
ày
nhưng hiệu quả mang lại vẫn chưa như mong đ
ợi. Nhiều
giải pháp diệt trừ ố bươu vàng đã được đưa ra áp dụng v
à
rút kinh nghiệm.
Lâm Đồng là một trong những địa phương xu
ất hiện ốc
bươu vàng từ khá sớm. Cũng vì thế mà kh
ả năng diệt trừ
loài vật nuôi (ban đầu) này ngày càng khó khăn hơn đ
với người dân và cả cơ quan chức năng. Hay nói như m
ột
cán bộ của Chi cục Bảo vệ thực vật Lâm Đồng là “Con
ốc
bươu vàng đã “bám rễ” thật chặt vào đất Lâm Đồng rồi!”.
Theo số liệu của Chi cục Bảo vệ thực vật, nạn ốc b
ươu
vàng năm nào cũng xuất hiện và hoành hành trên đ
ồng
ruộng ở những vùng trọng điểm lúa của tỉnh. Có nă
m,
diện tích lúa bị nhiễm ốc bươu vàng của toàn tỉnh lên đ
ến
700-800ha. Trong đó, tập trung ở ba huyện phía nam l
à
Bên cạnh việc có mặt trên đồng lúa (là chủ yếu), ốc b
ươu
vàng cũng đã t
ấn công sang hệ thống sông suối, ao hồ…
trên khắp các vùng Đồng thời, mật độ từ vài con đến tr
ên
dưới 10 con/m2 trước đây, nay đã tăng lên 20-
30 con/m2
ruộng lúa. Vụ hè thu v
ừa rồi, cả Lâm Đồng có đến 690ha
lúa bị ốc bươu vàng phá ho
ại; trong đó có gần 200ha bị
nhiễm nặng với mật độ lên đến trên dư
ới 30 con/m2. Năm
nào cũng vậy, Sở Nông nghiệp và phát tri
ển nông thôn
cùng Chi c
ục Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng cũng phải
yêu cầu các địa phương tăng cư
ờng công tác quản lý đồng
ruộng và triển khai nhiều biện pháp để phòng ch
ống loại
dịch hại này.
Lâm Đồng là một trong những địa phương đ
ặc biệt quan
tâm đến công tác phòng ngừa và tiêu diệt nạn ốc b
ươu
vàng – mối hiểm họa lớn của nông nghiệp cả nư
ớc hiện
nay. Ngay từ đầu những năm 90 của thế kỷ trư
ớc, ở Lâm
Đồng đã có cán bộ khoa học nông nghiệp bỏ công sức v
à
tiền của ra để nghiên cứu tìm ra phương cách tiêu di
ệt ốc
bươu vàng. Về sau, việc nghiên cứu tìm phương th
ức diệt
ốc bươu vàng một cách hữu hiệu đã trở thành vấn đề đư
ợc
đặt ra trong chiến lư
ợc phát triển nông nghiệp của tỉnh
Chi cục Bảo vệ thực vật Hiện có rất nhiều biện pháp đ
ể
hạn chế và tiêu diệt giống vật hại nông nghiệp n
ày, trong
đó tựu trung bằng hai biện pháp phòng trừ là bi
ện pháp
canh tác và biện pháp hóa học. Qua quan sát tr
ên các
đồng lúa có nhiều ốc bươu vàng cho thấy, nh
à nông
thường sử dụng cách đánh rãnh trước khi gieo s
ạ lúa để ốc
tập trung xuống rãnh; nhờ đó, nhà nông d
ễ trong xử lý
thuốc hoặc tập trung thu bắt ốc. Bên cạnh đó là vi
ệc đặt
lưới và cắm phên (líp) ở các mương nước lưu thông nh
ằm
hạn chế ốc xâm nhập vào ruộng và dễ dàng trong vi
ệc thu
bắt ốc. Một trong những biện pháp nữa mà nông dân
ở
các huyện phía nam (nhất là ở Đạ Tẻh) hay sử dụng là th
ả
vịt vào ruộng trước khi gieo sạ và sau khi g
ặt xong lúa.
“Đó là những biện pháp về canh tác” – cán b
ộ kỹ thuật
của Chi cục Bảo vệ thực vật Cán bộ chuyên môn nà
y còn
cho biết thêm: bà con nông dân còn được hư
ớng dẫn biện
pháp về hóa học để tiêu diệt ốc bươu vàng t
ừ nhiều năm
qua”. Biện pháp này chủ yếu là s
ử dụng hai loại thuốc
Padan (chủ yếu là hai loại Padan 4H v
à Padan 95 SP) và
thuốc Deadline Bullet với liều lượng theo hư
ớng dẫn của
cán b
ộ kỹ thuật. Theo Chi cục biện pháp hóa học tuy
mang lại hiệu quả cao (với điều kiện có sự hư
ớng dẫn của
cán bộ chuyên trách) nhưng dễ gây ô nhiễm môi trư
ờng,
đặc biệt là tác động xấu đến nguồn nước.
Và, một trong những biện pháp hiện đang chưa th
ực sự
phổ biến (và cả nước) nữa mà chúng tôi quan sát đư
ợc
nữa là: Dùng dây khoai lang để “nhử” ốc bươu vàng! M
ột
s
ố hộ nông dân trồng lúa ở cho biết, từ quan sát thực tế,
họ nhận thấy ốc bươu vàng rất thích ăn dây và c
ả lá khoai
lang. Vì thế, cùng với việc làm rãnh trư
ớc khi gieo sạ, khi
lúa đã lên xanh và mật độ ốc bươu vàng đ
ã cao, bà con
còn mang dây khoai lang ra b
ờ ruộng thả ngay xuống mép
nư
ớc để nhử ốc. Đến sáng hôm sau, chủ ruộng chỉ việc đi
quanh bờ nhặt những cọng khoai lang ấy về nhà và “x
ử
lý” b
ằng cách cho lợn ăn, cho cá ăn, hoặc cho vịt ăn…
Biện pháp này thuộc về biện pháp canh tác nh
ưng chưa
được phổ biến rộng trong bà con nông dân
ở Lâm Đồng.
M
ột cán bộ của Chi cục Bảo vệ thực vật Lâm Đồng cho
rằng, về lý thuyết thì việc b
ỏ dây khoai lang xuống ruộng
lúa là không gây tác hại cho lúa cũng nh
ư không gây ô
nhiễm nguồn nước. Còn việc vì sao ốc b
ươu vàng thích ăn
dây khoai lang lại là một chuyện khác