Điều trị và vaccine với căn bệnh thế
kỷ
ART là liệu pháp điều trị sử dụng các thuốc kháng vi-rút, hay còn gọi là
thuốc ARV (Anti-retrovirus). Các thuốc ARV này có tác dụng làm chậm sự
nhân lên của HIV trong cơ thể, do đó tăng khả năng miễn dịch và ít mắc các
nhiễm trùng cơ hội.
Lựa chọn điều trị lí tưởng hiện tại bao gồm các kết hợp ("cocktail") hai hay
nhiều loại thuốc kháng retrovirus như hai chất ức chế reverse transcriptase
giống nucleoside (nucleoside analogue reverse transcriptase inhibitor,
NRTI), và một chất ức chế protease hoặc một chất thuốc ức chế reverse
transcriptase non-nucleoside (non-nucleoside reverse transcriptase inhibitor,
NNRTI).
Với điều trị như vậy, kết quả cho thấy HIV không phát hiện được (âm tính)
lặp đi lặp lại nhiều lần, nhưng nếu ngưng điều trị lượng virus trong cơ thể sẽ
tăng nhanh chóng. Cũng có lo ngại cuối cùng sẽ xuất hiện đề kháng thuốc
với phác đồ đó.
Những năm gần đây thuật ngữ "điều trị kháng retrovirus tích cực cao"
(highly-active anti-retroviral therapy, HAART) thường được dùng để chỉ
cách thức điều trị này. Tuy nhiên, điều không may là phần lớn số người bệnh
trên thế giới không tiếp cận được các điều trị HIV và AIDS.
Hiện đang có các nghiên cứu tìm vắc-xin ngừa HIV và phát triển thuốc mới
kháng retrovirus. Cũng đang có một số thử nghiệm ở người. Liệu pháp gene
được đề nghị là biện pháp khả thi để ngăn ngừa hoặc điều trị nhiễm HIV.
VRX496, một thành phần di truyền có vai trò ức chế HIV (đặc biệt ở kiểu trị
liệu đối mã (antisense therapy)) có ở lentivirus đã bị biến đổi, đang được thử
nghiệm lâm sàng pha I năm 2003—lần đầu tiên dùng vector lentivirus trên
người.
Nghiên cứu nhằm cải thiện các điều trị đang có bao gồm giảm tác dụng phụ
của thuốc, đơn giản hoá phác đồ để tăng mức tuân thủ và xác định trình tự
điều trị tốt nhất để tránh đề kháng thuốc.
Kể từ khi AIDS được cộng đồng ý thức, nhiều phương thức y học thay thế
đã được dùng để điều trị triệu chứng. Trong thập kỉ đầu tiên khi chưa có biện
pháp điều trị hữu hiệu, nhiều bệnh nhân AIDS dùng nhiều loại điều trị thay
thế như mát-xa, thảo dược và châm cứu.
Không biện pháp nào trong số đó cho thấy hiệu quả thực sự hoặc lâu dài trên
virus ở các thử nghiệm có kiểm soát, nhưng chúng có lẽ nâng cao chất lượng
sống cho bệnh nhân. Hiện chúng được dùng phối hợp với điều trị quy ước để
cải thiện triệu chứng, như đau, ăn mất ngon... Chúng vẫn được sử dụng đơn
thuần bởi những người tin rằng AIDS không phải do HIV gây ra.
Năm 2005 Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật của Hoa Kì khuyến
cáo phác đồ thuốc HIV 28 ngày cho những người tin là họ đã tiếp xúc với
virus. Phác đồ này đã được chứng minh có hiệu quả ngăn ngừa virus gần
100% nếu bệnh nhân áp dụng điều trị trong vòng 24 giờ sau phơi nhiễm. Độ
hiệu quả giảm còn 52% nếu áp dụng điều trị trong 72 giờ; phác đồ này
không được khuyến cáo dùng nếu quá 72 giờ sau phơi nhiễm.