Nhiễm nấm Candida
đường tiêu hóa - Dùng
thuốc gì?
Rối loạn tiêu hóa có thể do nhiễm khuẩn,
nhiễm nấm; do mất cân bằng hệ vi sinh
đường ruột. Nhiễm nấm Candida là một
trong các nguyên nhân đó. Trước khi dùng
thuốc kháng nấm, cần xác định có phải do
nhiễm Candida đường tiêu hóa hay không?
Nấm Candida có ở khắp nơi, bất cứ lúc nào
cũng có thể theo thức ăn nhiễm vào đường ruột,
song chỉ khi có điều kiện thuận lợi, sinh sôi nảy
nở nhiều mới gây bệnh. Tùy theo tình trạng, cơ
địa người bệnh chọn dùng một trong các kháng
nấm sau:
Nystatin: Khi bệnh nhẹ, không có sự bội nhiễm
nên chọn dùng nystatin. Đây là thuốc kháng
nấm chiết từ môi trường nuôi cấy Streptomyces
nourseri có phổ kháng nấm hẹp, chủ yếu trên
nấm Candida và Crytococcus. Nystatin liên kết
với ergosterol của màng tế bào sợi nấm, làm rối
loạn chuyển hóa kali của nấm rồi diệt nấm mà
không gây hại cho người. Mặt khác, do nystatin
không thấm qua màng ruột, chỉ có tác dụng
chữa bệnh ở trong ruột mà không thấm vào để
gây độc nên dùng đường ruột có tính an toàn
cao.
Ketoconazol:
Khi bệnh ở mức vừa, có dấu hiệu bội nhiễm
chọn dùng ketoconazol. Ketoconazol là thuốc
kháng nấm phổ rộng, kháng Candida nội tạng
cũng như kháng các nấm nội tạng khác như
Paracoccidioses, Coccidioses, Histoplasma,
Blastomyces. Ngoài ra, ketoconazol còn kháng
vi khuẩn gram dương (+). Ketocionazol ức chế
enzym alphademethylase (enzym tham gia vào
tổng hợp ergosterol), ngăn cản sự tổng hợp
ergosterol, làm thay đổi lipid của màng tế bào
sợi nấm, ức chế chức năng, ức chế sự phát triển
của nấm. Dùng liều thấp có tác dụng kìm nấm;
dùng liều cao, có tác dụng diệt nấm.
Một vài lưu ý khi dùng: Không được dùng cùng
lúc ketoconazol với thuốc trực tiếp trung hòa
acid (nabicarbonat hay alluminium hydroxyt
trong viên maalox), các thuốc ức chế bơm
proton kháng tiết acid (cimetidin, omeprazol) vì
sẽ làm giảm tác dụng của thuốc. Nếu cần phải
dùng phối hợp thì phải dùng ketoconazol trước
hoặc sau đó 2-3 giờ mới dùng các thuốc trên.
Ketoconazol có thể gây ra buồn nôn, đau bụng,
tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa...
Fluconazol: Khi bệnh nặng hơn, có tình trạng
bội nhiễm nấm nhiều, chọn dùng kháng nấm
phổ rộng mạnh fluconazol. Fluconazol bài tiết
qua thận (80%), khi chức năng thận suy giảm,
phải giảm liều. Khi dùng thuốc nếu có biểu hiện
tróc vảy, hoại tử nhiễm độc da cần báo cho bác
sĩ điều trị biết để có hướng xử trí kịp thời.
Thời gian dùng thuốc tùy thuộc vào sự cải thiện
bệnh. Cần chú ý, khi khỏi bệnh (lâm sàng)
nhưng Candida ở đường ruột vẫn còn (nhưng số
lượng ít hơn) chứ không phải đã sạch hẳn