Hoäi nghò thöôøng nieân laàn XI 25 – 26/06/2004
1
ÑINH METAIZEAU VAØ CAÙC KHAÛ NAÊNG
AÙP DUÏNG TREÂN LAÂM SAØNG
Nguyeãn Thaùi Sôn (1)
TOÙM TAÉT
Töø thaùng 04/1996 ñeán nay, ñinh Metaizeau (coøn goïi laø ñinh Nancy) ñaõ ñöôïc aùp duïng
taïi Khoa CTCH Beänh vieän Xanh Poân Haø Noäi. Ñaây laø loaïi ñinh nhoû coù ñöôøng kính töø 0,5 mm
ñeán 5 mm, daøi töø 10 cm ñeán 40 cm, coù tính ñaøn hoài, ñaàu ñinh coù caáu taïo ñaëc bieät ñeå deã luoàn
ñinh trong oáng tuyû.
Ñinh luùc ñaàu ñöôïc chæ ñònh ñeå keát xöông cho caùc gaõy xöông daøi treû em nhö xöông ñuøi
(70 BN), caúng chaân (05 BN) ñeàu cho keát quaû toát. Veà sau, do yeâu caàu ñieàu trò trong nhöõng
tröôøng hôïp ñaëc bieät ôû ngöôøi lôùn nhö: gaõy hôû, gaõy gaàn ñaàu xöông, gaõy nhieàu maûnh, nang
xöông-khi maø caùc phöông tieän keát xöông khaùc khoù aùp duïng-thì ñinh Metaizeau ñöôïc chæ ñònh
do coù nhöõng öu theá cuûa noù. Trong soá beänh nhaân naøy coù: 40 BN gaõy ñaàu xa cuûa 2 xöông caúng
chaân; gaõy xöông caùnh tay 06 BN; nang xöông caùnh tay vaø ñuøi 06 BN; beänh xöông kính 01 BN.
Trong soá ñoù coù 03 BN bò gaõy nhieàu xöông. Ña soá caùc beänh nhaân ñeàu ñöôïc keát xöông baèng
xuyeân ñinh Metaizeau noäi tuyû keát hôïp vôùi coá ñònh boät taïm thôøi. Caùc keát quaû thu ñöôïc treân laâm
saøng cho thaáy ñinh coù nhieàu öu ñieåm nhö deã söû duïng, thôøi gian moå ngaén, haïn cheá gaây thöông
toån phaàn meàm, traùnh nhieãm truøng, traùnh maát maùu, thôøi gian naèm vieän ngaén, deã lieàn xöông, deã
thaùo boû phöông tieän keát xöông, baûo ñaûm thaåm myõ trong tröôøng hôïp moå khoâng môû oå gaõy. Ñinh
Metaizeau ñang chöùng toû khaû naêng aùp duïng phong phuù treân laâm saøng khoâng nhöõng cho gaõy
xöông treû em maø caû trong moät soá tröôøng hôïp gaõy xöông ngöôøi lôùn vôùi keát quaû khaû quan.
SUMMARY
Since April 1996, Metaizeau nail (or Nancy nail) has been used in the Orthopedic
Department of Saint-paul hospital. This is a small nail with diameter ranged from 0,5 to 5 mm
and length ranged from 10 cm to 40 cm. It presents the elastic property and special design of
two end of nail for easily introducing into the medullary canal.
At beginning, Metaizeau nail has been indicated for osteosynthesis of the fractures of
long bones in children such as: Femur fracture: 70 patients; tibia fracture: 5 patients.
Recently, this nail is applied with larger indications for management of fracture in adult: 40
fractures of the distal end of tibia; fracture of the humerus: 6 patients; bone cyst of humerus
and femur: 6 patients. Among them, there are 3 multi-fractured patients. All of them has been
nailing intra-medullarly and completed by cast. Clinical and radiological results showed the
considerable adventages of this new technic such as: easy manipulation, short time of
operation, minor injury of soft tissue, less infection risk, less blood lost, short time in hospital
stay, easy bone healing, easy materiel removal, good esthetic owing to closed reduction and
nailing of the fracture. Metaizeau nail has indeed demonstrated its adventages in the traiment
of bone and became an option in the special cas.
(1) Tieán só, Baùc só Beänh vieän Xanh Poân Haø Noäi
Hoäi Chaán thöông Chænh hình TP. Hoà Chí Minh
2
ÑAËT VAÁN ÑEÀ
Ñinh Metaizeau ñaõ khaù quen thuoäc trong ñieàu trò gaõy xöông treû em khi maø caùc phöông
phaùp ñieàu trò baûo toàn khoâng keát quaû nhö: keùo naén khoâng thaønh coâng, ñoøi hoûi veà maët giaûi phaãu,
ñoøi hoûi veà maët thôøi gian cho caùc hoaït ñoäng khaùc nhö: caàn vaän ñoäng sôùm, caàn ñeán tröôøng, caàn
tham gia caùc hoaït ñoäng thöôøng ngaøy khaùc.
Gaàn ñaây, tröôùc moät soá tình huoáng phöùc taïp trong ñieàu trò gaõy xöông ôû ngöôøi tröôûng
thaønh cuõng nhö ôû ngöôøi lôùn nhö: gaõy hôû phöùc taïp, coù nhieàu maûnh, maát phaàn meàm; gaõy gaàn
ñaàu xöông: (ñaàu treân xöông caùnh tay, ñaàu döôùi xöông chaøy...); gaõy nhieàu xöông, gaõy xöông
beänh lyù (nang xöông, beänh xöông kính, ...) thì moät laàn nöõa vieäc choïn löïa kyõ thuaät vaø phöông
tieän keát xöông laïi ñöôïc ñaët ra. Ñinh Metaizeau ñaõ ñöôïc xem xeùt löïa choïn vaø aùp duïng trong
nhieàu tröôøng hôïp nhôø moät soá ñaëc tính öu vieät cuûa noù.
Töø thaùng 04/1996 ñeán nay, ñinh Metaizeau ñaõ ñöôïc aùp duïng taïi Khoa CTCH Beänh
vieän Xanh Poân Haø Noäi ñeå ñieàu trò cho gaõy xöông daøi treû em nhö xöông ñuøi (70 BN), caúng
chaân (05 BN) ñeàu cho keát quaû toát. Töø naêm 2001, kyõ thuaät naøy baét ñaàu ñöôïc aùp duïng ñeå ñieàu
trò gaõy xöông ôû ngöôøi tröôûng thaønh vaø ngöôøi lôùn. Trong soá beänh nhaân naøy coù: 40 BN gaõy ñaàu
xa cuûa 2 xöông caúng chaân, 06 BN gaõy xöông caùnh tay, 06 BN bò nang xöông caùnh tay vaø
xöông ñuøi, 01 BN bò beänh xöông kính. Ña soá caùc beänh nhaân ñeàu ñöôïc keát xöông baèng xuyeân
ñinh Metaizeau noäi tuyû keát hôïp vôùi coá ñònh boät taïm thôøi. Muïc ñích cuûa baøi vieát nhaèm baùo caùo
caùc keát quaû böôùc ñaàu söû duïng ñinh Metaizeau trong caùc tröôøng hôïp ñieàu trò neâu treân töø ñoù seõ
baøn veà vaán ñeà chæ ñònh, kyõ thuaät moå cho töøng loaïi gaõy.
ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHÖÔNG PHAÙP
Ñoái töôïng:
Ñinh Metaizeau (hoaëc ñinh Nancy) [2]: laø loaïi ñinh coù ñaëc tính ñaøn hoài, deã uoán. Ñaàu
ñinh coù caáu taïo ñaëc bieät uoán nheï hình moùc, deït coù taùc duïng deã daøng trong thao taùc luoàn ñinh
trong oáng tuyû. Ñuoâi cuûa ñinh cuõng coù caáu taïo ñaëc bieät thöôøng laø hình tieát dieän 3 caïnh giuùp caëp
baèng duïng cuï ruùt ñinh chaéc chaén vaø deã daøng. Ñinh coù chieàu daøi vaø kích côõ khaùc nhau (daøi 15
– 40 cm vaø côõ töø 0,5 – 5 mm) coù theå aùp duïng ñieàu trò gaõy xöông daøi vôùi caùc löùa tuoåi vaø kích côõ
oáng tuyû khaùc nhau. Taùc duïng keát xöông döïa theo nguyeân lyù 3 ñieåm tyø vaø caân baèng löïc khi coù
2 ñinh ñöôïc luoàn töø caùc vò trí ñoái nhau.
Coù 128 beänh nhaân ñöôïc ñieàu trò baèng ñinh Metaizeau. Trong ñoù:
Gaõy xöông do chaán thöông: 121 BN.
- Treû em: 04 – 16 tuoåi : 75 BN.
+ Gaõy xöông ñuøi : 70 BN.
+ Gaõy xöông chaøy : 05 BN.
Trong ñoù coù 03 tröôøng hôïp gaõy nhieàu xöông (> 2 xöông).
- Ngöôøi lôùn: 18 – 64 tuoåi : 46 BN.
+ Gaõy xöông chaøy : 40 BN.
Trong ñoù gaõy kín: 18 BN; Gaõy hôû ñoä II, III: 22 BN.
+ Gaõy xöông caùnh tay : 06 BN.
Gaõy xöông do beänh lyù: töø 07 – 17 tuoåi: 07 BN.
- Nang xöông caùnh tay : 03 BN.
- Nang xöông ñuøi : 03 BN.
- Beänh xöông kính : 01 BN.
Hoäi nghò thöôøng nieân laàn XI 25 – 26/06/2004
3
Phöông phaùp:
AÙp duïng laâm saøng moå keát xöông theo quy trình sau:
Ñoái vôùi gaõy kín xöông treû em (04 – 16 tuoåi):
Veà chæ ñònh: theo M.P Jafa [1] vaø J.P Metaizeau:
- Ñieàu trò baûo toàn vaãn laø chuû yeáu, chæ ñònh aùp duïng ñinh Metaizeau ñöôïc ñaët ra khi
vieäc keùo naén boù boät khoâng coù keát quaû.
- Beänh nhaân ôû tuoåi hoïc ñöôøng, caàn ñeán tröôøng sôùm, beänh nhaân khoâng muoán boù boät
(chæ ñònh hoïc ñöôøng-indication scolaire).
- Gia ñình beänh nhaân ñoøi hoûi phaûi coù keát quaû giaûi phaãu toái öu (chæ ñònh xaõ hoäi -
Indication sociale).
Veà kyõ thuaät:
- Ñoái vôùi gaõy xöông daøi: keùo naén vaø kieåm tra keát quaû naén döôùi maøn taêng saùng.
Xuyeân 2 ñinh Metaizeau qua da töø phía ñaàu xöông (loài caàu trong gaõy xöông ñuøi,
ñaàu treân trong gaõy xöông chaøy, ñaàu döôùi trong gaõy xöông caùnh tay) vaøo oáng tuyû,
qua oå gaõy leân ñeán ñaàu xöông ñoái dieän sao cho thieát laäp ñöôïc heä thoáng coá ñònh
xöông theo nguyeân lyù 3 ñieåm tyø. Beänh nhaân sau ñoù khoâng caàn boù boät, chi ñöôïc taäp
vaän ñoäng sôùm.
Ñoái vôùi caùc loaïi gaõy xöông khaùc:
Vôùi gaõy xöông beänh lyù:
- Gaõy gaàn ñaàu xöông: ñaây laø moät lôïi theá cuûa ñinh khi maø neïp vis, ñinh Kuntscher
khoâng aùp duïng ñöôïc thì ñinh Metaizeau coù giaù trò coá ñònh hôïp lyù. Tuyø loaïi xöông
gaõy maø caùch xuyeân ñinh khaùc nhau. Gaõy gaàn ñaàu xöông cuõng thöôøng gaëp trong
gaõy xöông do chaán thöông, keå caû trong gaõy kín vaø gaõy hôû. Vieäc aùp duïng ñinh
Metaizeau ñeå ñieàu trò trong caùc loaïi gaõy naøy cuõng coù nhöõng öu ñieåm cuûa noù.
- Gaõy xöông do nang xöông (u teá baøo khoång loà, nang xöông ôû ngöôøi tröôûng thaønh)
thì kyõ thuaät keát xöông töông töï nhöng khi luoàn ñinh trong oáng tuyû ñeán nang xöông
thì duøng ñaàu ñinh ngoaùy nhaèm phaù huyû toå chöùc nang, gaây chaûy maùu trong nang taïo
ñieàu kieän lieàn xöông sau naøy.
Vôùi gaõy xöông hôû, maát phaàn meàm roäng: tröôùc ñaây coá ñònh ngoaøi hoaëc keùo lieân tuïc
ñöôïc coi laø nhöõng giaûi phaùp khoâng theå thay theá ñöôïc. Tuy nhieân caùc phöông phaùp naøy
cuõng coù nhöõng nhöôïc ñieåm nhö: coàng keành, nhieãm truøng chaân ñinh, khoù saên soùc, khoù
laøm caùc thuû thuaät: gheùp da, thay baêng, vaän ñoäng... Sau khi caét loïc veát thöông, coù theå
keát xöông beân trong ngay baèng caùch söû duïng ñinh Metaizeau nhö tröôøng hôïp gaõy kín
vaø boå sung baèng neïp boät.
Vôùi gaõy nhieàu xöông coù chæ ñònh moå: thì moå môû seõ gaây thöông toån nhieàu cho beänh
nhaân veà phaàn meàm, maát maùu .... Vieäc xuyeân ñinh Metaizeau qua da coá ñònh xöông
gaõy ñaõ khaéc phuïc ñöôïc caùc nhöôïc ñieåm treân.
Caùc beänh nhaân treân ñeàu ñöôïc theo doõi ñaùnh giaù keát quaû gaàn vaø keát quaû xa veà giaûi phaãu
vaø chöùc naêng theo caùc tieâu chuaån lieàn xöông vaø phuïc hoài chöùc naêng.
Hoäi Chaán thöông Chænh hình TP. Hoà Chí Minh
4
KEÁT QUAÛ
Töø thaùng 04/1996 – 02/2004, kyõ thuaät naøy ñaõ ñöôïc aùp duïng treân 128 beänh nhaân taïi
Khoa CTCH Beänh vieän Saint-Paul vôùi caùc keát quaû nhö sau:
Baûng 1: phaân loaïi theo nguyeân nhaân.
Nguyeân nhaân Soá BN Tyû leä %
Gaõy xöông do chaán thöông 121 94,5
Thöông toån do beänh lyù 7 5,5
Coäng 128 100
Baûng 2: phaân loaïi gaõy xöông do chaán thöông.
Loaïi gaõy xöông Soá BN Tyû leä %
Treû em: tuoåi 4 – 16 75 61,9
Ngöôøi lôùn: tuoåi: 17 – 64 46 38,1
Coäng 121 100
Qua baûng naøy cho thaáy vieäc söû duïng ñinh ñeå ñieàu trò gaõy xöông ôû treû em vaãn nhieàu
hôn ôû ngöôøi lôùn 61,9%.
Baûng 3: phaân loaïi gaõy xöông ôû treû em (04 – 16 tuoåi).
Loaïi gaõy xöông Soá BN Tyû leä %
Gaõy xöông ñuøi 70 93,3
Gaõy xöông chaøy 5 6,7
Coäng 75 100
Nhö vaäy, vieäc chæ ñònh söû duïng ñinh ñeå ñieàu trò gaõy xöông vaãn chuû yeáu cho gaõy xöông
ñuøi (93,3%), coøn xöông chaøy hì ít hôn (6,7%).
Baûng 4: phaân loaïi gaõy xöông ôû ngöôøi lôùn (17 – 64 tuoåi).
Loaïi gaõy xöông Soá BN Tyû leä %
Gaõy xöông chaøy 40 86,9
Gaõy xöông caùnh tay 6 13,1
Coäng 46 100
Ñoái vôùi gaõy xöông ngöôøi lôùn, chæ ñònh söû duïng ñinh vaãn chuû yeáu trong ñieàu trò gaõy
xöông chaøy, coù theå gaõy hôû hoaëc gaõy kín, chuû yeáu trong tröôøng hôïp gaõy hôû caùc phöông tieän keát
xöông khaùc khoâng söû duïng ñöôïc hoaëc trong gaõy kín gaàn ñaàu xöông. Xöông caùnh tay ñöôïc ñieàu
trò trong soá ít tröôøng hôïp gaõy ñaàu treân ôû ngöôøi lôùn tuoåi, gaõy di leäch nheàu, khoù naén. Nhöõng
beänh nhaân naøy ñöôïc keùo naén döôùi maøn taêng saùng vaø xuyeân ñinh töø ñaàu döôùi caùnh tay leân.
Baûng 5: phaân loaïi gaõy xöông theo tính chaát thöông toån.
Loaïi gaõy xöông Soá BN Tyû leä %
Gaõy kín 101 83,5
Gaõy hôû 20 16,5
Coäng 121 100
Trong 20 tröôøng hôïp gaõy hôû thöông toån phaàn meàm roäng, coù 09 beänh nhaân caàn phaûi caét
loïc phaàn meàm, vaù da, taïo vaït che phuû veà sau.
Hoäi nghò thöôøng nieân laàn XI 25 – 26/06/2004
5
Baûng 6: phaân loaïi theo thöông toån beänh lyù (07 – 17 tuoåi).
Loaïi thöông toån Soá BN Tyû leä %
Nang xöông caùnh tay 3 42,9
Nang xöông ñuøi 3 42,9
Beänh xöông kính 1 14,2
Coäng 7 100
Caùc tröôøng hôïp nang xöông ôû ñaây tröôùc khi moå ñeàu ñöôïc choïc sinh thieát vaø cho keát
quaû laønh tính veà maët giaûi phaãu beänh (kyste juvenile).
KEÁT QUAÛ GAÀN
128 beänh nhaân gaõy xöông do nguyeân nhaân chaán thöông vaø thöông toån beänh lyù neâu treân
ñaõ ñöôïc moå theo phöông phaùp naøy vôùi caùc keát quaû theo doõi trong vaø sau moå nhö sau:
- Thôøi gian moå trung bình: 30 – 45 phuùt. Neáu gaõy hôû, gaõy nhieàu xöông thì thôøi gian
moå daøi hôn do phaûi caét loïc vaø xuyeân ñinh cho caùc xöông gaõy khaùc.
- Truyeàn maùu: 04 BN do coù gaõy hôû naëng caúng chaân, maát maùu. Truyeàn 1 ñôn vò maùu.
- Khoù khaên trong moå: 05 BN coù bieåu hieän keït cô (interposition musculaire) oå gaõy
xöông ñuøi: Xöû trí: Taïm boû löïc keùo, naén ngoaøi löïa cho hai ñaàu xöông gaõy chaïm nhau
vaø laép laïi chaân vaøo khung keùo vaø tieáp tuïc moå nhö kyõ thuaät ñaõ neâu. Tuy nhieân, vieäc
xöû lyù naøy ñaõ thaønh coâng trong 03 BN coøn 02 BN khaùc phaûi môû oå gaõy toái thieåu ñeå
giaûi phoùng cô bò keït.
- 09 BN ñöôïc moå thì hai ñeå caét loïc da hoaïi töû, gheùp da (07 BN) vaø xoay vaït che phuû
phaàn meàm (02 BN).
- Thôøi gian naèm vieän trung bình:
02 – 03 ngaøy (cho gaõy kín vaø gaõy beänh lyù) : 108/128 BN.
04 – 10 ngaøy (cho gaõy hôû) : 20/128 BN.
KEÁT QUAÛ XA
90 trong soá 128 beänh nhaân (70,3%) ñöôïc doõi trong thôøi gian töø 03 thaùng ñeán 5 naêm cho
thaáy keát quaû nhö sau:
- Giaûi phaãu: Lieàn xöông : 90/90 BN (100%)
Cal to thôøi kyø ñaàu : 30/90 BN (33,3%)
- Cô naêng: Toát : 85/90 BN (94,4%)
Khaù : 5/90 BN (5,6%)
Xaáu : 0
Vieäc ñaùnh giaù cô naêng ôû ñaây cuõng döïa vaøo caùc thoâng soá: ñau, khaû naêng vaän ñoäng cuûa
caùc khôùp vaø khaû naêng lao ñoäng sau khi chi gaõy ñöôïc hoài phuïc. Coøn keát quaû giaûi phaãu ñöôïc
ñaùnh giaù chuû yeáu döïa vaøo keát quaû chuïp phim X-quang kieåm tra ôû nhöõng thôøi kyø quy ñònh lieàn
xöông ñoái vôùi töøng xöông.
- Ñaëc bieät ñoái vôùi thöông toån beänh lyù nhö nang xöông ñuøi, xöông caùnh tay, thôøi gian
lieàn xöông cuõng khoâng thaáy khaùc bieät so vôùi caùc gaõy xöông do chaán thöông. Sau 03
thaùng, treân phim chuïp kieåm tra cho thaáy cal xöông khaù vöõng, toå chöùc xöông ñaëc
thay vaøo toå chöùc naêng ñöôïc nhìn thaáy tröôùc khi moå. Beänh nhaân khoâng coøn ñau vaø coù
theå quay veà vôùi cuoäc soáng, sinh hoaït bình thöôøng.
