LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Rủi ro hoạt động tồn tại tiềm ẩn ở rất nhiều mặt trong hoạt động của NHTM, là
nguy cơ đe dọa đến hoạt động bình thường của NHTM,gây ra những thiệt hại cho
NHTM. Vì vậy quản lý rủi ro hoạt động đã trở thành một yêu cầu cấp thiết trong
hoạt động quản lý của NHTM.
Tại NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam công tác quản lý rủi ro hoạt động
đã đạt được những kết quả nhất định song hệ thống quản lý rủi ro hoạt động của
NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt nam vẫn chưa hoàn thiện và hiện tại rủi ro
hoạt động vẫn là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu của các nhà
quản lý. Trong khi đó cho đến hiện tại vẫn chưa có công trình nghiên cứu hoàn
chỉnh về vấn đề này tại NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam. Ý thức được tính
cấp thiết của vấn đề tôi đã lựa chọn đề tài: “Giải pháp hoàn thiện quản lý rủi ro
hoạt động tại NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam”.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:
Hệ thống hóa các vấn đề chung về RRHĐ và QLRRHĐ tại NHTM, phân
tích và đánh giá thực trạng RRHĐ tại BIDV đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn
thiện QLRRHĐ tại BIDV.
3. Phạm vi và đối tƣợng nghiên cứu:
4. Phƣơng pháp nghiên cứu:
Nguồn dữ liệu: chủ yếu là nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo chính thức của
BIDV và các nguồn tài liệu tham khảo. Phương pháp phân tích: sử dụng phương
pháp so sánh trong phân tích. Phương pháp nghiên cứu tình huống: luận văn sử
dụng phương pháp nghiên cứu và phân tích tình huống.
5. Các công trình nghiên cứu có liên quan
- Luận văn của Nguyễn Thanh Hương (2014), “Quản lý rủi ro hoạt động tại
NHTM CP Kỹ thương Việt Nam”, luận văn thạc sỹ, Học viện Ngân hàng, Hà Nội.
- Bài nghiên cứu khoa học theo nhóm của nhóm sinh viên trường Đại học
Kinh tế TP HCM “Quản trị rủi ro hoạt động trong các NHTM Việt Nam”.
- Luận văn của Nguyễn Hoài Linh (2012), “Quản trị rủi ro tác nghiệp tại các
Ngân hàng thương mại Việt Nam”, luận văn thạc sỹ, trường Đại học Kinh tế, Đại
học Quốc Gia Hà Nội.
6. Cấu trúc luận văn
Ngoài mục lục, danh mục bảng, biểu đồ, danh mục từ viết tắt, lời mở đầu, kết
luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được trình bày trong 4
chương như sau:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về quản lý rủi ro hoạt động của ngân hàng
thương mại
Chương 2: Kinh nghiệm trong quản lý rủi ro hoạt động của các Ngân hàng
thương mại trên thế giới và Việt Nam
Chương 3: Thực trạng quản lý rủi ro hoạt động tại Ngân hàng thương mại cổ
phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý rủi ro hoạt động tại Ngân hàng
thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
CHƢƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO
HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
1.1. Giới thiệu về rủi ro hoạt động của NHTM
1.1.1. Khái niệm rủi ro hoạt động
Có rất nhiều khái niệm rủi ro hoạt động trên thế giới và tại Việt Nam, tuy
nhiên khái niệm về rủi ro thường được sử dụng phổ biến hiện nay là khái niệm rủi
ro hoạt động theo Ủy ban Basel: “Rủi ro hoạt động (RRHĐ) là khả năng gây ra
tổn thất do các nguyên nhân như con người, sự không đầy đủ hoặc vận hành không
tốt các quy trình, hệ thống; các sự kiện khách quan bên ngoài. RRHĐ bao gồm cả
rủi ro pháp lý nhưng loại trừ về rủi ro chiến lược và rủi ro uy tín” (Basel, 2001).
1.1.2. Nguyên nhân gây ra rủi ro hoạt động
Rủi ro hoạt động chủ yếu do các nhóm nguyên nhân sau tạo ra:
- Rủi ro do nhân tố con người
- Rủi ro do quy trình nội bộ
- Rủi ro hệ thống công nghệ
- Rủi ro do các sự kiện bên ngoài
- Các nguyên nhân khác
1.1.3. Ảnh hưởng của rủi ro hoạt động
Rủi ro hoạt động có thể gây ra những tổn thất cho NHTM như:
- Trách nhiệm pháp lý gây ra cho NHTM
- Tài sản hoặc uy tín của NHTM bị tổn thất hay mất mát
- Giảm vốn kinh doanh hay mất vốn
- Giảm lợi nhuận….
1.2. Quản lý rủi ro hoạt động của các Ngân hàng thƣơng mại
1.2.1. Khái niệm quản lý rủi ro hoạt động
Quản lý RRHĐ là quá trình NHTM tiến hành các hoạt động tác động đến
RRHĐ bao gồm việc thiết lập cơ cấu tổ chức, xây dựng hệ thống các chính sách,
phương pháp quản lý để thực hiện quá trình quản lý rủi ro đó là: nhận diện, đo
lường, báo cáo, quản lý, kiểm soát nhằm bảo đảm hạn chế tới mức thấp nhất rủi ro
xảy ra. Quản lý RRHĐ hiệu quả là rủi ro có thể xảy ra nhưng xảy ra trong mức độ
dự đoán trước và ngân hàng có thể kiểm soát được. (Phan Thị Thu Hà, 2013, tr.
442).
1.2.2. Tầm quan trọng của quản lý rủi ro hoạt động
- Quản lý và kiểm soát tốt RRHĐ giúp NHTM có thể lường trước được các
nguy cơ RRHĐ, cũng như có được các biện pháp đo lường, kiểm soát RRHĐ từ đó
làm giảm được các thiệt hại do RRHĐ gây ra, góp phần làm ổn định và gia tăng
hiệu quả hoạt động của NHTM
- Góp phần giảm chi phí, gia tăng lợi nhuận cho NHTM
- Giúp NHTM tránh được các vấn đề liên quan đến pháp lý, giữ vững hình
ảnh và uy tín trong lòng công chúng
1.2.3. Nội dung quản lý rủi ro hoạt động
Nội dung thiết yếu khi triển khai hoạt động QLRRHĐ bao gồm:
- Nhận diện rủi ro hoạt động
- Đo lường rủi ro hoạt động
- Giám sát rủi ro hoạt động
- Xử lý rủi ro hoạt động
1.2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý rủi ro hoạt động
1.2.4.1. Nhân tố chủ quan
- Chất lượng nguồn nhân lực
- Nguồn lực tài chính
1.2.4.2. Nhân tố khách quan
- Sự phức tạp của hóa của nhân tố tội phạm công nghệ trong lĩnh vực ngân
hàng là nhân tố gây khó khăn cho công tác QLRRHĐ của NHTM; tính nhất quán
và chặt chẽ của luật pháp cũng đóng vai trò quan trọng trong công tác QLRRHĐ.
CHƢƠNG 2
KINH NGHIỆM TRONG QUẢN LÝ RỦI RO HOẠT ĐỘNG CỦA
CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
2.1. Kinh nghiệm trong quản lý rủi ro hoạt động tại một số Ngân hàng
thƣơng mại trên thế giới
Phân tích một số tình huống về sự cố rủi ro hoạt động đã xảy ra tại một số ngân
hàng thương mại trên thế giới, với nhiều tình huống khác nhau, nguyên nhân và
hậu quả khác nhau để rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý RRHĐ tại
BIDV.
2.2. Kinh nghiệm trong quản lý rủi ro hoạt động tại một số NHTM Việt
Nam
Phân tích một số tình huống về sự cố rủi ro hoạt động đã xảy ra tại một số ngân
hàng thương mại Việt Nam, với nhiều tình huống khác nhau, nguyên nhân và hậu
quả khác nhau để rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý RRHĐ tại
BIDV.
2.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho NHTMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt
Nam
Bài học về nâng cao chất lượng và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ ngân hàng,
bài học về tính quan trọng của sự chặt chẽ trong quy trình nội bộ, bài học về tầm
quan trọng trong đầu tư vào công nghệ, tăng cường kiểm soát chéo trong giao
dịch,…
CHƢƠNG 3
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RỦI RO HOẠT ĐỘNG TẠI NGÂN HÀNG
THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
3.1. Khái quát tình hình hoạt động kinh doanh của NHTMCP Đầu tƣ và
Phát triển Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014
Tình hình hoạt động của BIDV giai đoạn 2010 – 2014 có những điểm nổi
bật sau:
- Trước diễn biến bất lợi của tình hình kinh tế vĩ mô, hoạt động kinh doanh
của BIDV vẫn đạt được những kết quả khả quan, có sự tăng trưởng tốt trong các
chỉ tiêu: vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu, tổng tài sản,… Các chỉ tiêu về lợi nhuận như