1
Chƣơng 1
LÝ LUN CHUNG V H THNG KIM SOÁT NI B
TRONG NGÂN HÀNG VÀ GII THIU V NGÂN
HÀNG TMCP XUT NHP KHU THÀNH PH H
CHÍ MINH
1.1 Lý lun chung v h thng kim soát ni b trong NHTM
1.1.1 Khái nim và mc tiêu ca h thng kim soát ni b
Theo khon 1, điều 3 Thông 44/2011/TT-NHNN v Quy định h
thng kim soát ni b kim toán ni b ca t chc tín dng, chi nhánh
ngân hàng nước ngoài, có giải thích: “H thng kim soát ni btp hp các
chế, chính sách, quy trình, quy định ni bộ, cấu t chc ca t chc tín
dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được xây dng phù hợp theo quy định
và được t chc thc hin nhm bo đm phòng nga, phát hin, x kp thi
ri ro và đạt được yêu cầu đề ra.”
Hình 1: H thng Kim soát ni b trong doanh nghip
2
1.1.2 Các ni dung ca H thng Kim soát ni b
Kim soát ni b ca Ngân hàng bao gm mt tp hp các bin pháp x
lý ca Ban Qun lý nhằm đảm bo hoạt động đúng đắn ca Ngân hàng, qun
chính xác các khon mc tài sn và n phi tr mt cách trung thc và hp lý.
H thng Kim soát ni b bao gm 5 cu phn c th là:
- Môi trưng kim soát
- H thng quản lý và đánh giá rủi ro
- Hot đng kim soát
- H thống thông tin và cơ chế trao đổi thông tin
- Cơ chế giám sát hot đng kim soát.
Môi trường kim soát nn tng cho toàn b các cu phn ca H
thng Kim soát ni b, bao gồm cơ cu t chức, cơ chế phân cp, phân quyn,
các chính sách, thông l v ngun nhân lực, đạo đức ngh nghiệp, năng lực,
cách thc qun trị, điều hành ca các cấp lãnh đạo.
Các nhân t trong môi trưng kim soát:
(i) Đặc thù v qun lý;
(ii) Cơ cấu t chc;
(iii) Chính sách nhân s;
(iv) Công tác kế hoch;
(v) y ban kim soát;
(vi) Môi trưng bên ngoài;
Như vậy, môi trường kim soát bao gm toàn b nhng nhân t nh
hưởng đến H thng Kim soát ni b.
H thng quản và đánh giá rủi ro quy trình đnh dng phân
tích mi rủi ro liên quan đến vic hoàn thành các mc tiêu ca t chc tín
dng, c th bao gm:
(i) Vic xác đnh mc tiêu;
(ii) Mc đ phù hp ca các mc tiêu;
(iii) Vic đnh dng các ri ro liên quan;
3
(iv) Đánh giá ri ro;
(v) Các bin pháp nhm gim thiu ri ro.
Hoạt động kim soát các chính sách, quy trình, thông l đưc xây
dng nhằm đảm bo thc hin các kế hoch, các yêu cu do các cp qun
điều hành đặt ra và các quy trình gim thiu ri ro liên quan.
H thống thông tin chế trao đi thông tin h thng h tr toàn
b các cu phn ca H thng Kim soát ni b thông qua việc đảm bo các
thông tin đưc nm bắt đầy đủ và kp thi trong toàn Ngân hàng.
chế giám sát hoạt động kim soát quá trình đánh giá chất lượng
ca H thng Kim soát ni b do Tng Giám đốc/Giám đốc ngân hàng t
chc thc hin do B phn Kim toán ni b ca Ngân hàng và/hoc t
chc Kiểm toán độc lp bên ngoài thc hin.
1.1.3 V trí ca kim toán ni b trong kim tra, kim soát ni b
Theo IIA Vin Kim toán ni b ti M định nghĩa “Kiểm toán ni b
các hoạt động đánh giá và tư vấn độc lp trong ni b t chức, đưc thiết kế
nhm ci tiến làm tăng giá tr cho các hoạt động ca t chức đó, giúp tổ
chức đạt được các mc tiêu bng việc đánh giá cải tiến mt cách h thng
chun tc tính hiu lc ca quy trình qun tr, kim soát qun ri ro.
Nói cách khác, kim toán ni b công c giúp phát hin ci tiến nhng
yếu điểm ca h thng qun doanh nghip. Nh Ban Giám đốc
Hội đồng qun trth kim soát hoạt động và qun ri ro tốt hơn một khi
quy đ phc tp ca doanh nghiệp vượt quá tm kim soát trc tiếp ca
một nhóm người. Kim toán ni b giống như tai, mắt cho Hội đồng qun tr
Ban Giám đốc, điều này giúp tăng thêm nim tin ca c đông vào chất
ng qun lý và kim soát ni bộ, tăng giá trị doanh nghip. Thc tin trên thế
gii cho thy, các công ty kim toán ni b thì thưng kh năng gian ln
thp và hiu qu hot đng kinh doanh cao hơn.
Mt s công ty có B phn Kim toán ni b chu trách nhiệm đảm bo
h thng kim soát ni b đưc tuân th. Kim toán ni b không được là
4
thành viên ca Phòng Kế toán, bi các bin pháp kim soát ni b cũng áp
dng cho c Phòng Kế toán.
C th B phn Kim toán ni b s thc hin nhng công việc như
sau:
- Kim tra vic tuân th các chính sách quy trình kế toán cũng như
việc đánh giá tính chính xác và hp lý ca o cáo tài chính báo cáo
qun tr;
- Xác định được các ri ro, các vấn đề ngun gc ca vic kém hiu
qu và xây dng kế hoch gim thiu những điều này.
Kim toán ni b báo cáo trc tiếp lên Tng Giám đốc hoc Hội đồng
qun trị. Do đó, vi mt Kim toán ni b m vic hiu qu thì H thng
Kim soát ni b ca Ngân hàng s liên tục được kim tra và hoàn thin.
1.2 T chc h thng kim toán ni b trong ngân hàng thƣơng mại
1.2.1 Bn cht ca kim toán ni b
Vit Nam, mc luật pháp quy đnh bt buộc đối vi các Doanh
nghiệp Nhà nước, trong đó các NHTM Vit Nam phi h thng kim tra,
kim soát, kim toán ni bộ. Nhưng do những bt cp của các quy định pháp
luật như đã nêu về hình t chc không php vi thông l quc tế, do
nhn thức chưa đầy đủ v s cn thiết, nhng li ích ca h thng kim tra,
kim toán ni b nên chất lượng hoạt động ca công tác này trong các Ngân
hàng Quc doanh nói chung trong các NHTMCP Vit Nam i riêng rt
kém hiu qu. C th nhng yếu kém đó được th hiện như sau:
- Chức năng kim soát ni b b đồng nht vi chức năng kim toán ni
b;
- Chưa phân đnh rõ trách nhim gia cấp lãnh đạo đối vi h thng kim
soát ni b;
- Công c t đánh giá đối vi h thng kim soát ni b chưa được thc
hin và b xem nh;
5
- Hơn nữa, công tác đánh giá hệ thng kim soát ni b ca kim toán ni
b không đảm bảo tính đc lp, khách quan, dẫn đến kết qu hoạt động
kim tra, kim soát, kim toán ni b trong sut thi gian qua mi ch
dng li công tác hu kim, nhng vấn đề phát hiện thường nhng
sai phạm đã xảy ra, chưa tác dng trong vic phát hiện, ngăn nga,
qun ri ro nhất vấn cho vic ng cao hiu qu s dng
ngun lc hin có.
1.2.2 Chức năng, nhiệm v, quyn hn ca kim toán ni b
Theo điều 8 thông 44 quy đnh v H thng Kim soát ni b
Kim toán ni b ca t chc tín dng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có nói
rõ v chức năng của Kim toán ni b như sau:
- Kim toán ni b hoạt động s an toàn, hiu qu ca t chc tín
dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
- Rà soát, đánh giá độc lp, khách quan v mức độ đầy đủ, tính thích hp,
hiu lc hiu qu ca H thng Kim sát ni b nhm ci tiến, hoàn
thin HTKSNB. Đ thc hin mục tiêu y, đơn v thc hin kim toán
ni b được khuyến khích thc hin hoạt động vấn, tham gia vào quá
trình xây dng ci tiến hoàn thin HTKSNB với điều kin không vi
phm nguyên tc đc lp, khách quan.
- Phát hiện ngăn chặn hành vi vi phm pháp lut, nâng cao hiu qu
quản lý, điều nh hoạt động ca t chc tín dng, chi nhánh ngân
hàng nước ngoài.
- Đảm bo an toàn bo mt thông tin tính hoạt đng liên tc ca h
thng thông tin trong hot đng nghip v.
- Đưa ra kiến ngh nhm nâng cao hiu qu ca các h thng, quy trình,
quy đnh, góp phn bảo đảm t chc tín dng, chi nhánh ngân hàng
nước ngoài hot đng an toàn, hiu quả, đúng pháp luật.