Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực trong hoạt động làm quen văn học ở trường Mầm
Non 3-Phường 3-TPVL. Năm học 2019-2020
I. TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: “MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP TRẺ 5-6
TUỔI TÍCH CỰC TRONG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VĂN HỌC Ở TRƯỜNG
MẦM NON 3-PHƯỜNG 3-TPVL. NĂM HỌC 2019-2020”
II. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI, MÔ TẢ SKKN:
1. Lí do chọn đề tài:
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” đó là điều mà giáo dục luôn quan tâm và muốn
thực hiện một cách tốt nhất. Vì vậy, ở lứa tuổi Mầm non thì sự phát triển toàn diện năm lĩnh
vực là mục tiêu quan trong. Trong đó, ngôn ng6 là một trong nh6ng yếu tố để giúp trẻ giao
tiếp, h8c tập, vui chơi khi ở trư<ng, ở lớp. Ngôn ng6 đư>c t?ch h>p trong tất c@ các hoAt
động giáo dục, ở m8i lúc, m8i nơi. Như vậy, ngôn ng6 cần cho tất c@ các hoAt động và
ngư>c lAi m8i hoAt động tAo cơ hội cho ngôn ng6 phát triển. Trẻ tiếp cận với làm quen văn
h8c là nuôi dưỡng là phát triển ở trẻ tr? tưởng tư>ng sáng tAo giao lưu h8c hỏi qua các bài
thơ, ca dao, đồng dao, chuyện kể…Từ đó giúp trẻ phát triển tư duy, giao tiếp tốt với m8i
ngư<i và sự vật xung quanh, biết yêu cái đẹp, cái thiện, tránh xa điều ác. Vì thế, làm quen
văn h8c đóng vai trò không nhỏ không trong việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ mẫu
giáo, trẻ biết tự đặt mình vào một tình huống, nhân vật hay hoàn c@nh nào đó trong câu
chuyện, ch?nh trẻ cũng gi@i quyết vấn đề mình đã lựa ch8n.
Đối với trẻ 5-6 tuổi đã biết lắng và nghe hiểu ngư<i khác nói, phân biệt các gi8ng
nói, gi8ng điệu khác nhau, nghe hiểu nh6ng từ, câu, nghe hiểu nội dung các l<i nói, nghe
hiểu nh6ng câu chuyện, bài hát, bài thơ phT h>p với độ tuổi, có biểu hiện thái độ th?ch h>p
khi nghe. Phát âm các từ rV ràng và sW dụng các gi8ng điệu phT h>p, sW dụng từ, câu đa
dAng trong giao tiếp, biết bày tỏ tình c@m nhu cầu cần thiết cXa b@n thân, sW dụng ngôn ng6
để kể chuyện. Khi giao tiếp có thái độ th?ch h>p, lZch sự, l[ ph\p chX động và tự tin.
Việc cho trẻ tiếp xúc với các câu chuyện, bài thơ có sự ch8n l8c phT h>p sẽ phát triển
thẩm mỹ, tr? tuệ và đặc biệt là ngôn ng6. Bởi vì, thơ là tiếng nói hồn nhiên nhất thấm vào
tâm hồn cXa trẻ, nh6ng câu thơ êm dZu giúp trẻ c@m nhận đư>c nội dung, ý nghĩa bên trong
bài thơ. Còn đối với các câu chuyện kể Mầm non thì sức hút cXa chúng, các nhân vật, loài
vật, c@nh vật,...trong từng câu chuyện sẽ luôn để lAi bài h8c, kinh nghiệm sâu sắc nhất đối
với trẻ.
Tuy nhiên, qua thực tế ở trư<ng tôi, trong nh6ng lần dự gi< ở các lớp tôi nhận thấy:
Về nghe hiểu thì đa số các trẻ chd thực hiện đư>c một số yêu cầu đơn gi@n theo l<i nói cXa
cô, chưa c@m nhận đư>c ng6 điệu l<i nói trong giao tiếp, chưa thể hiện sự di[n c@m cXa l<i
đ8c thơ, kể chuyện. Về nói thì trẻ biết tr@ l<i các câu hỏi đơn gi@n, chưa sW dụng từ, câu đa
dAng trong giao tiếp thư<ng hay mắc nh6ng lei như: Trẻ nói chưa tròn câu, hay quên l<i
thoAi cXa các câu chuyện kể, đ8c thơ còn nhầm lẫn một số từ, đ8c còn vấp nhiều, khi có
ngư<i lA dự gi< là trẻ hay bZ khớp và không nói đư>c. Nên tôi đã mAnh dAn lựa ch8n đề tài:
“Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực trong hoạt động làm quen văn học ở trường
mầm non 3-phường 3-TPVL. Năm học 2019-2020”
2. Mô tả nội dung:
Trẻ tham gia vui chơi, h8c tập tAi lớp luôn thể hiện t?ch cực với nh6ng gì di[n ra
xung quanh chúng. Trẻ bắt chước, khám phá, tr@i nghiệm, thực hành để hiểu về nh6ng sự
vật, hiện tư>ng di[n ra xung quanh trẻ, đồng th<i trẻ h8c cách biểu đAt nh6ng hiểu biết đó
thông qua sự chia sẻ, trao đổi với bAn bè. Vì vậy, vai trò cXa giáo viên trong việc giúp trẻ
phát huy t?nh t?ch cực về nh6ng gì trẻ h8c đư>c thông qua bài thơ, câu chuyện, ca dao, đồng
Giáo viên: Lê Thị Kiều Trinh Trang 1
Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực trong hoạt động làm quen văn học ở trường Mầm
Non 3-Phường 3-TPVL. Năm học 2019-2020
dao,… là k?ch th?ch trẻ quan sát, xem x\t, phỏng đoán các sự vật hiện tư>ng xung quanh và
chia sẻ điều trẻ nhìn thấy, điều trẻ nghĩ hoặc điều còn băn khoăn, thắc mắc trong các tác
phẩm văn h8c nghệ thuật.
Trẻ quan tâm yêu th?ch cái đẹp, yêu các nhân vật trong bài thơ, câu chuyện, th?ch
nghe cô kể chuyện, mô phỏng lAi hành động các nhân vật và có nhu cầu đư>c đ8c thơ, kể
truyện. Do đó, thơ, truyện là một phần cXa cuộc sống g>i lên cho trẻ nh6ng c@m xúc lành
mAnh, nó góp phần giáo dục thẩm mỹ và phát triển ngôn ng6 giúp trẻ có vốn từ phong phú
và kh@ năng di[n đAt mAch lAc, việc đ8c di[n c@m các tác phẩm văn h8c có ý nghĩa vô cTng
to lớn, nhằm giúp trẻ c@m thụ tác phẩm một cách tr8n vẹn và đầy đX hơn. Qua đó trẻ tái tAo
lAi bằng hình @nh nh6ng gì đã nghe đư>c và g>i lên ở trẻ nh6ng tình c@m, c@m xúc nhất
đZnh. Điều đó hình thành và phát triển nhân cách, đAo đức cXa trẻ.
Trong quá trình gi@ng dAy tôi đã rút ra một số hình thức cho trẻ làm quen văn h8c
như sau:
+ Hình thức cho trẻ làm quen văn h8c qua hoAt động h8c, hoAt động khác trong ngày.
+ Hình thức cho trẻ làm quen văn h8c qua góc h8c tập-thư viện.
+ Hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn h8c qua việc kể chuyện sáng tAo.
+ Hình thức th@o luận nhóm để ch8n vai di[n cho mình.
+ Hình thức trò chơi có thưởng khi đàm thoAi về nội dung câu chuyện, bài thơ.
+ Hình thức sW dụng rối, mô hình xoay.
Nh6ng hình thức h8c trước đây với hiệu qu@ chưa cao nhưng tôi tin rằng qua các hình
thức mới nêu trên kết h>p cTng với sự đ8c kể di[n c@m cXa cô giáo ngay từ đầu thì trẻ sẽ có
sự say mê với gi< h8c, luôn thể hiện đư>c ngôn ng6 qua c@m xúc cXa trẻ.
Ch?nh vì nh6ng lý do trên nên việc giúp trẻ hoat động t?ch cực trong làm quen văn
h8c khi thực hiện tAi lớp mình. Vì vậy, tìm ra gi@i pháp tốt nhất cho trẻ hứng thú, t?ch cực và
sáng tAo là điều mà tôi và tập thể giáo viên trong trư<ng luôn mong đ>i.
2.1. Khảo sát:
Trong quá trình dAy trẻ làm quen với tác phẩm văn h8c ở lớp thì đa số trẻ còn thụ
động, phát âm chưa ch?nh xác rV ràng, kh@ năng kể chuyện cXa trẻ còn hAn chế, chưa mAnh
dAn và tự tin tr@ l<i các câu hỏi cXa cô. Phương pháp giáo dục cXa giáo viên chưa mang lAi
hiệu qu@ cao, giáo viên chưa thật sự đầu tư vào cho trẻ làm quen văn h8c, chd tậptrung chú
ý vào cho trẻ làm quen với tác phẩm văn h8c ở hoAt động h8c nên chưa phát huy đư>c hết
kh@ năng cXa trẻ. Từ đầu năm h8c tôi tiến hành kh@o sát trên trẻ và đAt kết qu@ như sau:
STT Nội dung khảo sát Số lượng Tỉ lệ
1. Phát âm ch?nh xác, rV ràng, mAch lAc 13/42 30,95%
2. Trẻ có kh@ năng kể truyện 11/42 26,19%
3. Trẻ th?ch đư>c nghe cô kể truyện, đ8c thơ 25/42 59,52%
4. Tham gia tr@ l<i câu hỏi 15/42 35,71%
Giáo viên: Lê Thị Kiều Trinh Trang 2
Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực trong hoạt động làm quen văn học ở trường Mầm
Non 3-Phường 3-TPVL. Năm học 2019-2020
2.2. Nguyên nhân thực trạng:
Thuận lợi:
Đư>c sự quan tâm chd đAo cụ thể, t?ch cực, nhiệt tình cXa các cấp lãnh đAo Sở Giáo
dục, Phòng Giáo dục và Đào tAo TPVL trong m8i hoAt động cXa nhà trư<ng.
Ban giám hiệu nhà trư<ng luôn sâu sát, tAo điều kiện thuận l>i cho giáo viên có đX
phương tiện để chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Thư<ng xuyên đZnh hướng và bồi
dưỡng kiến thức cho giáo viên qua các buổi dự chuyên đề, sinh hoAt chuyên môn và qua các
tiết dAy dự gi< cXa các chZ em trong trư<ng.
Tôi đư>c nhà trư<ng tAo điều kiện thuận l>i để tham dự chuyên đề cụm các trư<ng
bAn tổ chức, đư>c tham gia vào các lớp h8c bồi dưỡng chuyên môn cXa trư<ng, nên tôi đã
h8c hỏi, rút ra nhiều kinh nghiệm quý giá cho b@n thân.
Đầu tư trang bZ CSVC, mua sắm đồ dTng dAy h8c phục vụ cho môn văn h8c như các
loAi tranh bài thơ-câu chuyện, tivi, đầu đĩa, kết nối mAng internet,…thuận tiện cho giáo viên
tổ chức tiết dAy thơ-truyện bằng Powerpoint trên máy tAo cho tiết h8c hấp dẫn, sinh động
nên thuận l>i cho công tác gi@ng dAy.
B@n thân cố gắng tìm tòi, h8c hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp thu hút trẻ.
Đư>c phụ huynh trong lớp đều đồng tình Xng hộ kế hoAch giáo viên đưa ra và có sự
phối h>p chặt chẽ thư<ng xuyên, một số trẻ trong lớp nhanh nhẹn, mAnh dAn, kh@ năng
tiếp thu thơ nhanh, ng6 điệu tốt, tự tin khi biểu di[n thơ trước tập thể đó là điều kiện tốt
để giúp tôi tự tin thực hiện tốt chuyên đề làm quen với h8c.
Khó khăn:
Các loAi tranh @nh chưa sát nội dung bài thơ, câu chuyện, đồ dTng dAy h8c chưa
phong phú đa dAng về nguyên vật liệu từ thiên nhiên, chưa biết khai thác tốt để đáp ứng
đư>c nhu cầu hứng thú t?ch cực và sáng tAo cXa trẻ.
Số lư>ng trẻ khá đông, nhận thức cXa trẻ không đồng đều, tư duy trẻ còn hAn chế.
Một số trẻ không h8c qua lớp mầm-chồi nên kh@ năng c@m nhận nhZp điệu cXa bài
thơ hay câu chuyện còn chưa có nhiều c@m xúc, việc phát âm rV từ còn gặp nhiều khó khăn,
trẻ đ8c thơ chưa thể hiện đư>c ng6 điệu, trẻ chưa chú ý tham gia vào tiết h8c vì chưa có
nề nếp h8c tập từ đầu, trẻ nói ng8ng còn nhiều, nói tTy tiện trong gi< h8c, nhiều trẻ còn nói
lặp từ, nói câu chưa dứt khoát, phát âm chưa đư>c chuẩn, kh@ năng sW dụng từ còn hAn chế,
trẻ thiếu mAnh dAn, tự tin.
Một số trẻ ngôn ng6 phát âm chưa đư>c chuẩn: Kiên, Khang, Đào, L>i,…
Một vài trẻ chậm hơn bAn, chưa mAnh dAn thiếu tự tin như: Long, Đăng, Phát, Thành,
Nhân,...
Một số trẻ hiếu động thiếu tập trung vào hoAt động: Hiển, L>i, Quyên, Nguyên,
Phương Trúc,...
T?nh sáng tAo trong sự thiết kế bài dAy cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm chưa
cao, dẫn đến khi thực hiện còn gặp nhiều khó khăn.
Một phần nhỏ phụ huynh vì hoàn c@nh gia đình khó khăn ph@i lao động mưu sinh
nên không dành nhiều th<i gian quan tâm chăm sóc con em mình. Ch?nh vì thế các cháu con
rụt rè nhút nhát, một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc h8c cXa trẻ, nên kh@
Giáo viên: Lê Thị Kiều Trinh Trang 3
Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực trong hoạt động làm quen văn học ở trường Mầm
Non 3-Phường 3-TPVL. Năm học 2019-2020
năng c@m thụ tác phẩm văn h8c đặc biệt là ngôn ng6 còn hAn chế, một số phụ huynh chưa
có nhận thức cao về tầm quan tr8ng cXa bậc h8c mầm non, chưa thư<ng xuyên phối, kết h>p
với cô giáo trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ.
2.3. Đề ra giải pháp:
Muốn trẻ h8c tốt thì giáo viên là ngư<i truyền c@m hứng cho trẻ, tAo niềm vui, sự
th?ch thú qua các h8at động tập thể, h8at động m8i lúc m8i nơi. Cô biết vận dụng giáo cụ
trực quan cho từng loAi tiết như: mô hình, sân khấu rối, đèn chiếu,…gây k?ch th?ch t?nh tò
mò cXa trẻ. Thấy đư>c tầm quan tr8ng cXa phát triển ngôn ng6 thông qua hoAt động làm
quen với thơ ca, truyện kể đối với sự phát triển cXa trẻ và đã đề ra các gi@i pháp để trẻ h8c
tốt hơn.
Gi@i pháp1: Tự bồi dưỡng, tự rèn luyện để nâng cao tay nghề và tìm ra các biện pháp
tổ chức tốt hoAt động cho trẻ.
Gi@i pháp 2 : Giáo viên thư<ng xuyên rèn luyện gi8ng đ8c.
Gi@i pháp 3 : DAy trẻ đ8c thơ, kể chuyện di[n c@m trên tiết h8c
Gi@i pháp 4 : SW dụng phương pháp trò chuyện linh hoAt, đàm thoAi để k?ch th?ch sự
phát triển kỹ năng nghe hiểu và nói cXa trẻ.
Gi@i pháp 5 : Tổ chức cho trẻ làm quen với thơ, truyện qua vào m8i lúc, m8i nơi.
Gi@i pháp 6 : SW dụng đồ dTng trực quan minh hoA, tận dụng vật liệu gần gũi ở đZa
phương.
Gi@i pháp 7 : Cho trẻ làm quen thơ ca, truyện kể theo cách riêng cXa mình.
2.4. Những nội dung cần đạt:
B@n thân luôn trau dồi, rèn luyện để nâng cao nhận thức, tay nghề nhằm thực hiện tốt
các biện pháp tổ chức hoAt động cho trẻ đAt từ 90% hoAt động khi tổ chức cho trẻ.
- Phát âm ch?nh xác, rV ràng, mAch lAc đAt từ 90% trở lên
- Trẻ có kh@ năng kể truyện đAt 90% trở lên
- Trẻ th?ch đư>c nghe cô kể truyện, đ8c thơ đAt 95% trở lên
- Tham gia tr@ l<i câu hỏi đAt từ 90% trở lên
III. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN “SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM”:
1. Giải pháp 1: Tự b_i dư`ng, tự ran luyện đb nâng cao tay nghề và tìm ra các
biện pháp tổ chức tốt hoạt động cho trẻ.
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm không chd truyền đAt kiến thức cho các cháu một cách
thụ động mà các nhà giáo cần ph@i tAo ra các điều kiện, các cơ hội để m8i đứa trẻ đư>c chX
động, sáng tAo, đư>c t?ch cực hoAt động.
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cần đ@m b@o: Hứng thú, nhu cầu, kỹ năng, thế mAnh
cXa mei trẻ đều đư>c hiểu, đánh giá đúng và đư>c tôn tr8ng. Mei trẻ đều có cơ hội tốt nhất
để thành công.
Để đáp ứng đư>c quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì giáo viên ph@i sW
dụng có hiệu qu@ các phương pháp dAy h8c t?ch cực đối với hoAt động làm quen văn h8c.
Phương pháp dAy h8c t?ch cực là phương pháp giáo dục theo hướng phát huy t?nh t?ch cực,
Giáo viên: Lê Thị Kiều Trinh Trang 4
Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực trong hoạt động làm quen văn học ở trường Mầm
Non 3-Phường 3-TPVL. Năm học 2019-2020
chX động, sáng tAo cXa trẻ chứ không ph@i là tập trung vào phát huy t?nh t?ch cực cXa giáo
viên, do đó để dAy h8c theo phương pháp t?ch cực thì giáo viên ph@i ne lực hơn rất nhiều so
với dAy theo phương pháp truyền thống, thụ động.
Để thực hiện đư>c việc đó thì đòi hỏi ở ngư<i giáo viên ph@i nắm v6ng phương pháp
dAy, ph@i lựa ch8n nh6ng đề tài và hình thức tổ chức như thế nào nhằm thu hút lôi cuốn trẻ?
Thay đổi hình thức tổ chức như thế nào cho trẻ không nhàm chán? Để trẻ có hứng thú
không bZ nhàm chán trong các tiết h8c, muốn vậy trước hết ta ph@i gi@i quyết các vấn đề
trên và thay đổi cách tổ chức gi< h8c, cách truyền đAt, cách đầu tư chuẩn bZ đồ dTng,…Cho
trẻ quan sát, xem x\t, phỏng đoán, so sánh, sW dụng câu hỏi g>i mở, câu hỏi k?ch th?ch trẻ tư
duy nhằm dẫn dắt trẻ suy nghĩ và giúp trẻ nói lên đư>c về nh6ng gì chúng đang nhìn thấy,
giáo viên g>i ý cho trẻ chia sẻ, bày tỏ ý kiến cXa mình, cTng nhau trao đổi để tìm hiểu,
khám phá đối tư>ng. Bên cAnh đó giáo viên cần tAo cho trẻ môi trư<ng hoAt động phong
phú, hấp dẫn với các đồ dTng, đồ chơi và các nguyên vật liệu khác nhau để k?ch th?ch hứng
thú khám phá cXa trẻ.
Giáo viên cần thực hiện đúng yêu cầu kỹ thuật cXa từng phương pháp, có như thế thì
mới nâng cao đư>c hiệu qu@ tổ chức hoAt động cho trẻ. Các kỹ thuật này bao gồm: Kỹ thuật
chia nhóm, kỹ thuật giao nhiệm vụ, kỹ thuật đưa ra tình huống có vấn đề, kỹ thuật đặt câu
hỏi... Cụ thể về kỹ thuật đặt câu hỏi thì giáo viên cần chú ý tới một số yêu cầu như sau: Câu
hỏi ph@i liên quan trực tiếp đến việc thực hiện mục tiêu bài h8c, câu hỏi ngắn g8n, rV ràng
d[ hiểu, đúng lúc, đúng che, phT h>p với trình độ cXa trẻ, câu hỏi ph@i k?ch th?ch sự suy
nghĩ cXa trẻ nhằm khuyến kh?ch sự phát triển nhận thức và ngôn ng6 cXa trẻ, giáo viên
không gh\p nhiều nội dung trong một câu hỏi, không hỏi nhiều vấn đề cTng một lúc, trẻ sẽ
tr@ l<i d[ dàng hơn với các câu hỏi đơn nghĩa, rV ý.
Nâng cao nhận thức cho bản thân, thay đổi cách nhìn về dạy thơ, truyện, ca dao,
đồng dao trong việc trẻ tiếp cận cũng như khi tổ chức hoạt động làm quen văn học cho trẻ
theo hướng mới hơn, luôi cuốn, thu hút trẻ tích cực tham gia vào hoạt động.
2. Giải pháp 2: Giáo viên thường xuyên ran luyện giọng đọc.
Muốn dAy trẻ đ8c đư>c thơ di[n c@m thì trước hết giáo viên ph@i đ8c di[n c@m
nh6ng bài thơ dAy cho trẻ. Vì thế b@n thân tôi thư<ng xuyên nghiên cứu t?nh
nghệ thuật mà tác gi@ gWi gắm vào trong từng bài thơ như: thể thơ, nhZp thơ, các từ luyến,
láy trong từng câu thơ để xác đZnh đư>c mục đ?ch yêu cầu khi dAy trẻ đ8c thơ di[n c@m, sau
khi đã tìm hiểu về nghệ thuật cXa bài thơ thì tôi rèn luyện gi8ng đ8c, cW chd n\t mặt cXa
mình bằng cách đ8c đi đ8c lAi nhiều lần, chú ý cách ngắt nghd, nhZp thơ tAo nên sự truyền
c@m, thể hiện đư>c tình c@m cXa mình đối với tác phẩm. Còn đối với câu chuyện tôi tập
trung vào l<i thoAi nhân vật để có gi5ng kể khác nhau khi mei lần nhân vật xuất hiện, theo
tuổi, c@m xúc vui buồn cXa nhân vật,…
Cụ thể: DAy bài thơ: "Ảnh Bác" – Trần Đăng Khoa khi đ8c biết nhấn mAnh ở câu
7,8,9,10, ngắt gi8ng, đ8c với gi8ng điệu chậm rãi, nhẹ nhàng kết h>p cW chd n\t mặt yêu
thương, trìu mến thể hiện tình c@m vui sướng cXa mình đối với Bác Hồ.
Ngoài ra tôi còn tập trung đ8c đi đ8c lAi nhiều lần nh6ng từ khó. Chú ý trẻ phát âm
chưa chuẩn nh6ng từ khó như: “mdm miệng”; “hầm ngồi”,…để khi vào dAy d[ dàng, chX
động hơn. Khi b@n thân đã tự rèn luyện cách thuộc thơ và đ8c di[n c@m, nhập vai các nhân
vật trong truyện thì vào tổ chức tiết dAy tôi thấy mình tự tin hơn, lôi cuốn trẻ vào tiết h8c đAt
hiệu qu@ cao.
Giáo viên: Lê Thị Kiều Trinh Trang 5