ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
NGUYỄN MINH QUỐC VIỆT
GIẢI QUYẾT VỤ ÁN KINH DOANH, THƯƠNG
MẠI TẠI TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM, THÍCH ỨNG
TRẠNG THÁI BÌNH THƯỜNG MỚI SAU ĐẠI DỊCH
Ngành: Luật Kinh tế
Mã ngành: 9380107
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH LUẬT KINH TẾ
TRÀ VINH, NĂM 2025
Công trình được hoàn thành tại:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
Người hướng dẫn khoa học:
1. Người hướng dẫn chính: PGS.TS Nguyễn Ngọc Điện
2. Người hướng dẫn phụ: TS. Nguyễn Thị Láng
Phản biện 1: ………………………………………
Phản biện 2: ………………………………………
Phản biện 3: ………………………………………
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án cấp
trường họp tại: Trường Đại học Trà Vinh
Vào lúc …… giờ …… ngày …… tháng …… năm ……
Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:
- Trường Đại học Trà Vinh
- Quốc gia Việt Nam
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Bộ luật tố tụng dân sự m 2015 được xây dựng theo mô hình
xét hỏi tranh tụng được xây dựng thành một nguyên tắc, đảm bảo
tranh tụng trong giải quyết các vụ án dân sự i chung, vụ án kinh
doanh, thương mại nói riêng. Mô hình kết hợp này lần đầu tiên ghi
nhận một số quy định sơ khai về tố tụng trực tuyến, thừa nhận dữ liệu
điện tử là nguồn chứng cứ; địa chỉ email của đương sự; phương thức
cấp, tống đạt thông báo bằng phương tiện điện tử; gửi đơn bằng
hình thức trực tuyến; nhận đơn xử đơn qua cổng thông tin điện
tử; phiên tòa thể ngoài trụ sở Tòa án. Để các quy định số hóa trên
đi vào thực tiễn Nghị quyết số 04/2016/NQ-HĐTP được ban hành để
hướng dẫn về gửi, nhận đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ và cấp, tống
đạt, thông báo văn bản bằng phương tiện điện tử.
hình xét hỏi kết hợp tranh tụng qua thực tiễn thi hành về
cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong giải quyết các vụ án
dân sự nói chung, vụ án kinh doanh, thương mại tại Tòa án cấp
thẩm nói riêng. Tuy nhiên, đến nay hơn 09 năm thi hành đã bộc lộ
nhiều hạn chế, bất cập; trình tự, thủ tục giải quyết các vụ án kinh doanh
thương mại tại Tòa án cấp thẩm còn kéo dài, tính ổn định của bản
án sơ thẩm không cao; chưa đáp ứng được yêu cầu giải quyết nhanh
chóng, kịp thời mà các chủ thể kinh doanh, thương mại luôn đặt ra. Do
đó, cần ng trình khoa học phân tích, luận giải đánh giá một
cách tổng thể, hệ thống từ thực tiễn giải quyết các vụ án kinh doanh,
thương mại tại Tòa án cấp sơ thẩm các địa phương khác nhau đã giải
quyết. Từ đó, đưa ra các kiến ngh và giải pháp hoàn thiện pháp luật.
Trải qua thời gian thi hành trong biến cố đại dịch Covid-19
ngoài dự liệu của nhà làm luật, mô hình tố tụng dân sự đang vận hành
đã bị tê liệt. Một s quy định hiện hành của hình tố tụng trực tuyến
tạm thời chưa mang tính hệ thống đồng bộ. Sau đại dịch trong trạng
thái bình thường mới cần có mô hình tố tụng mới vừa kết hợp truyền
thống trực tuyến. Mô hình này được đưa ra trong bối cảnh hội
đang thay đổi phương thức giao dịch dựa trên các ng dụng của thành
tựu khoa học công nghệ và yêu cầu số hóa các hoạt động tố tụng dân
sự. Từ đó, nghiên cứu sinh chọn đề tài: “Giải quyết vụ án kinh doanh,
thương mại tại Tòa án cấp thẩm, thích ứng trạng thái bình
thường mới sau đại dch” làm luận án Tiến sĩ luật học.
2
2 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Trên sở các quy định thực tiễn áp dụng pháp luật qua
nhiều vụ án kinh doanh, thương mại cụ thể tại Tòa án các địa phương
khác nhau. Luận án đặt ra mục đích nhiệm vụ luận giải, tổng hợp
đánh giá một cách tổng quát, hệ thống những hạn chế, bất cập
các vấn đề còn nhiều cách hiểu, áp dụng khác nhau. Từ đó, đưa ra
định hướng, giải pháp hoàn thiện các quy định của mô hình tố tụng
dân sự truyền thống.
Luận án xem "đại dịch" chỉ một "mẫu biến cố" được ghi
nhận trong quá trình tìm kiếm hình tố tụng dân sự. Luận án sẽ
soát lại các quy định của mô hình tố tụng hiện hành mang tính sơ khai
của tố tụng trực tuyến. Sau đại dịch trong trạng thái bình thường mới
cần hình tố tụng mới vừa kết hợp truyền thống trực tuyến.
hình này được kích hoạt vận hành trong bối cảnh xã hội đang thay
đổi phương thức giao dịch dựa trên các ứng dụng thành tựu khoa học
công nghệ yêu cầu đặt ra trong giải quyết các vụ án kinh doanh
thương mại phải được nhanh chóng, tiết kiệm và an toàn
3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đềluận, các
quy định của pháp luật, thực tiễn áp dụng pháp luật tố tụng dân sự
trong giải quyết các vụ án kinh doanh, thương mại tại Tòa án cấp
thẩm bao gồm thẩm quyền; khởi kiện thụ lý; hòa giải và chuẩn bị
xét xử; phiên tòa thẩm. Thực tiễn áp dụng được luận giải qua các
vụ án cụ thể tại các địa phương khác nhau. Phân tích những hạn chế,
bất cập cần sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện các quy định của pháp
luật hiện hành.
Đại dịch Covid-19 đã đẩy nhanh sự phát triển của công nghệ
số, các hoạt động tố tụng trực tuyến được khai thác triệt để, nhưng chỉ
dừng lại một số quy định khai về tố tụng trực tuyến tổ chức phiên
tòa trực tuyến. Sau đại dịch với những thay đổi của hội, cần xây
dựng một hình tố tụng dân sự mới trên nền tảng nh tố tụng
truyền thống kết hợp với trực tuyến. hình này được đưa ra trong
bối cảnh trạng thái bình thường mới sau đại dịch, đồng thời các thành
tựu khoa học công nghệ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ
đã tạo điều kiện ứng phó, xử hiệu quả n trước thách thức đặt ra
đối với pháp luật tố tụng dân sự.
3
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung:
Phạm vi nghiên cứu của luận án các vấn đề lý luận, quy định,
thực tiễn áp dụng pháp luật trong giải quyết vụ án kinh doanh, thương
mại tại Tòa án cấp sơ thẩm bao gồm thẩm quyền; khởi kiện và thụ lý;
hòa giải và chuẩn bị xét xử; phiên tòa thẩm. Từ đó phân tích những
hạn chế, bất cập đề ra định hướng, giải pháp hoàn thiện các quy
định pháp luật. Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu thẩm quyền của
Tòa án cấp thẩm theo loại việc, theo cấp xét xử, theo lãnh thổ
theo sự lựa chọn của nguyên đơn.
Nghiên cứu về bối cảnh đại dịch Covid-19 tác động nghiêm
trọng đến mô hình tố tụng dân sự hiện hành, làm tê liệt các hoạt động
tố tụng trong giải quyết vụ án dân sự nói chung, vụ án kinh doanh,
thương mại tại Tòa án cấp thẩm nói riêng. Luận án phân tích,
soát lại các quy định của mô hình tố tụng truyền thống, các quy định
mang tính tạm thời về xét xử trực tuyến, hình tố tụng trực tuyến
của các nước có nền tư pháp phát triển. Đưa ra định hướng, giải pháp
cho hình tố tụng dân sự Việt Nam kết hợp giữa truyền thống
trực tuyến thích ứng trạng thái bình thường mới sau đại dịch.
- Về không gian: Luận án nghiên cứu được thực hiện trên phạm
vi cả nước, các vụ án trong thực tiễn áp dụng tại Tòa án cấp sơ thẩm
của các địa phương khác nhau.
- Về thời gian: Số liệu thống kê, các vụ án cụ thể trong luận án
được tác gi thu thập, phân tích, tổng hợp từ khi Bộ luật tố tụng dân
sự năm 2015 có hiệu lực thi hành.
4 PHƯƠNG PHÁP LUN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
4.1 Phương pháp luận
Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ
nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của
Đảng; chính sách pháp luật của Nhà nước về pháp luật tố tụng dân sự;
chủ trương về nh tố tụng dân sự, số hóa các hoạt động tố tụng
dân sự; Tòa án điện tử; pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh,
thương mại; các giáo trình, sách, đề tài khoa học; các báo cáo tổng kết
số liệu của Tòa án nhân dân tối cao các vụ án kinh doanh, thương
mại đã được giải quyết trong thực tiễn.
4.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể
Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau: