
PHẦN MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 được xây dựng theo mô hình
xét hỏi và tranh tụng được xây dựng thành một nguyên tắc, đảm bảo
tranh tụng trong giải quyết các vụ án dân sự nói chung, vụ án kinh
doanh, thương mại nói riêng. Mô hình kết hợp này lần đầu tiên ghi
nhận một số quy định sơ khai về tố tụng trực tuyến, thừa nhận dữ liệu
điện tử là nguồn chứng cứ; địa chỉ email của đương sự; phương thức
cấp, tống đạt và thông báo bằng phương tiện điện tử; gửi đơn bằng
hình thức trực tuyến; nhận đơn và xử lý đơn qua cổng thông tin điện
tử; phiên tòa có thể ngoài trụ sở Tòa án. Để các quy định số hóa trên
đi vào thực tiễn Nghị quyết số 04/2016/NQ-HĐTP được ban hành để
hướng dẫn về gửi, nhận đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ và cấp, tống
đạt, thông báo văn bản bằng phương tiện điện tử.
Mô hình xét hỏi kết hợp tranh tụng qua thực tiễn thi hành về
cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong giải quyết các vụ án
dân sự nói chung, vụ án kinh doanh, thương mại tại Tòa án cấp sơ
thẩm nói riêng. Tuy nhiên, đến nay hơn 09 năm thi hành đã bộc lộ
nhiều hạn chế, bất cập; trình tự, thủ tục giải quyết các vụ án kinh doanh
thương mại tại Tòa án cấp sơ thẩm còn kéo dài, tính ổn định của bản
án sơ thẩm không cao; chưa đáp ứng được yêu cầu giải quyết nhanh
chóng, kịp thời mà các chủ thể kinh doanh, thương mại luôn đặt ra. Do
đó, cần có công trình khoa học phân tích, luận giải và đánh giá một
cách tổng thể, có hệ thống từ thực tiễn giải quyết các vụ án kinh doanh,
thương mại tại Tòa án cấp sơ thẩm các địa phương khác nhau đã giải
quyết. Từ đó, đưa ra các kiến nghị và giải pháp hoàn thiện pháp luật.
Trải qua thời gian thi hành trong biến cố đại dịch Covid-19
ngoài dự liệu của nhà làm luật, mô hình tố tụng dân sự đang vận hành
đã bị tê liệt. Một số quy định hiện hành của mô hình tố tụng trực tuyến
tạm thời chưa mang tính hệ thống và đồng bộ. Sau đại dịch trong trạng
thái bình thường mới cần có mô hình tố tụng mới vừa kết hợp truyền
thống và trực tuyến. Mô hình này được đưa ra trong bối cảnh xã hội
đang thay đổi phương thức giao dịch dựa trên các ứng dụng của thành
tựu khoa học công nghệ và yêu cầu số hóa các hoạt động tố tụng dân
sự. Từ đó, nghiên cứu sinh chọn đề tài: “Giải quyết vụ án kinh doanh,
thương mại tại Tòa án cấp sơ thẩm, thích ứng trạng thái bình
thường mới sau đại dịch” làm luận án Tiến sĩ luật học.