SKKN Một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non 3- Năm học
2019-2020
I. MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI Ở
TRƯỜNG MẦM NON 3
II. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI, MÔ TẢ NỘI DUNG
1.Lý do chọn đề tài
Mỗi đứa trẻ đều khác biệt, từ vẻ ngoài, tính cách đến hiểu biết và kỹ năng. Mặc dù
mỗi trẻ đều có kỹ năng riêng song cũng phải có những kỹ năng chung nhất định để sống
trong một môi trường tập thể. Những kỹ năng này được gọi là kỹ năng sống, nó khác với
những kỹ năng kỹ xảo trong công việc, và gần như bắt buộc phải có ở tất cả mọi người. Kỹ
năng sống cần phải được học hỏi dần dần từ kinh nghiệm, có những kỹ năng sống nên được
dạy từ bậc mầm non như: Kỹ năng giao tiếp ứng xử, kỹ năng vệ sinh, kỹ năng thích nghi với
môi trường sống, kỹ năng hợp tác chia sẻ,…. Dạy kỹ năng sống cho trẻ là truyền cho trẻ
những kinh nghiệm sống của người lớn, từ đó khi lớn lên sẽ giúp trẻ có bản lĩnh, kỹ năng tự
vượt qua khó khăn trong cuộc sống , trẻ sẽ tự tin, tự lập, và biết sống có ích cho xã hội nhằm
hình thành cho trẻ các kỹ năng sống cơ bản cần thiết cho bản thân trẻ và hình thành các kỹ
năng sống trong nội dung chương trình GDMN theo lứa tuổi.
Chính vì vậy, việc đi sâu lồng ghép dạy kỹ năng sống cho trẻ phù hợp với từng độ
tuổi ở trẻ mầm non là vô cùng cần thiết, và đó cũng là kỹ năng mềm được rèn luyện trong cả
môi trường gia đình, cùng với những mối quan hệ xung quanh. Đây cũng là cách dạy cho
các bé thói quen biết chịu trách nhiệm với chính bản thân mình và với người khác. Bằng
cách dạy cho trẻ cách tự làm việc sẽ độc lập hơn, từ đó tự tin vào chính bản thân mình, và
nhất là đối với những trẻ chuẩn bị vào lớp 1, thì cha mẹ và giáo viên phải trang bị hành
trang cho trẻ để giúp con vững vàng bước vào chặng đường mới. Trước thực tế như vậy, là
giáo viên mầm non bản thân tôi luôn trăn trở làm thế nào để dạy kỹ năng sống cho trẻ đạt
hiệu quả, giúp trẻ có khả năng vận dụng vào cuộc sống một cách phù hợp, nên tôi đã mạnh
dạn chọn đề tài “Một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi”.
2. Mô tả nội dung
Ngay từ đầu năm học được sự phân công của Ban Giám Hiệu trường tôi nhận dạy và
làm giáo viên chủ nhiệm lớp lá 3, sau hơn một tháng chăm sóc và dạy các cháu đồng thơi
tiếp xúc với các phụ huynh trong lớp tôi nhận thấy kỹ năng ứng xử của trẻ như: văn hóa
trong giao tiếp trẻ không biết chào hỏi khi khách đến nhà hoặc đi về nhà không thưa người
lớn trong gia đình, nói leo, không chờ đến lượt, không chú ý lắng nghe . Một số trẻ có thói
quen tự do, hay nói leo, trả lời trống không, ra vào lớp tự nhiên, không xin phép, chưa biết
tự xúc cơm ăn, trong khi ăn uống còn đùa nghịch, nói chuyện…Trước những khó khăn như
vậy, tôi tự hỏi có thể làm được gì để dạy kỹ năng sống cho trẻ, và tôi cảm thấy rất băn
khoăn và suy nghĩ xem phải dạy trẻ như thế nào, bằng cách nào để tất cả trẻ lớp tôi tự tin, có
được những hành vi lành mạnh , và biết cách ứng xử với mọi người xung quanh mình. Để
rèn kỹ năng sống cho trẻ tốt tôi cần thực hiện một số giải pháp sau:
- Giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích
sự chuyên cần, tích cực của trẻ, giáo viên cần phải biết khai thác phát huy năng khiếu,
tiềm năng sáng tạo ở mỗi trẻ.
- Giáo viên biết cách xây dựng nội dung các hoạt động rèn kỹ năng sống phù hợp với
từng độ tuổi của trẻ. Giúp cho giáo viên có thêm kỹ năng trong việc tổ chức các hoạt động
GVTH : Nguyễn Thị Bích Thủy-Trường Mầm Non 3-Phường 3-Thành phố Vĩnh Long
SKKN Một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non 3- Năm học
2019-2020
dạy trẻ kỹ năng sống linh hoạt, sáng tạo nhằm hình thành các nền nếp, thói quen cho trẻ. Có
thêm nhiều kinh nghiệm trong việc làm đồ dùng phục vụ cho các hoạt động.
- Giáo viên cần thường xuyên tổ chức các họat động giáo dục chăm sóc giáo dục
trẻ một cách thích hợp giúp trẻ phát triển đồng đều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận
thức, tình cảm - xã hội và thẩm mỹ. Phát huy tính tích cực của trẻ, giúp trẻ biết vận dụng
vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tinh huống khác nhau. Giáo viên cần giúp trẻ
có được những mối liên kết mật thiết với những bạn khác trong lớp, trẻ biết chia sẻ chăm
sóc, trẻ cần phải học về cách hành xử, biết lắng nghe trình bày và diễn đạt được ý của mình
khi vào trong các nhóm trẻ khác nhau, giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử
thách mới.
- Giúp giáo viên có thêm kinh nghiệm xử lý một số tình huống sư phạm trong quá
trình giáo dục trẻ, cách giao tiếp, trao đổi, tuyên truyền với phụ huynh để nâng cao chất
lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
2.1 Khảo sát
* Qua khảo sát đầu năm, tôi nhận được kết quả như sau:
Nội dung giáo dục kỹ năng sống Tỉ lệ đầu năm
Số trẻ Tỉ lệ
Trẻ mạnh dạn trong giao tiếp, tự tin thể hiện mình 18/36 50%
Trẻ biết chào hỏi xưng hô lễ phép 18/36 50%
Trẻ có nề nếp, thói quen vệ sinh trong ăn uống 20/36 55.5%
Trẻ biết nhường nhịn, chia sẻ, hợp tác giúp đỡ
bạn
17/36 47.2%
Trẻ biết hợp tác cùng bạn cất dọn, sắp xếp đồ
dùng đồ chơi đúng nơi quy định
17/36 47.2%
Trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi
trường
20/36 55.5%
2.2 Nguyên nhân thực trạng
* Thuận lợi
Trẻ của lớp tôi tương đối ngoan, có nề nếp trong các hoạt động, mạnh dạn ham học
hỏi và thích khám phá. Trẻ ở cùng một độ tuổi nên mức độ nhận thức tương đối đồng đều
chính vì vậy việc dạy trẻ cũng gặp nhiều thuận lợi.
GVTH : Nguyễn Thị Bích Thủy-Trường Mầm Non 3-Phường 3-Thành phố Vĩnh Long
SKKN Một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non 3- Năm học
2019-2020
Giáo dục kỹ năng sống là một hoạt động không thể thiếu được tại trường Mầm non,
vì vậy khâu chuyên môn nhà trường đã xác định mục tiêu và xây dựng kế hoạch về giáo dục
cho trẻ kịp thời.
Giáo viên và phụ huynh học sinh hiểu được các khái niệm về kỹ năng sống hàng
ngày để giáo dục trẻ. Giáo viên và phụ huynh giúp trẻ có những hiểu biết ban đầu về kỹ
năng sống của con người trong môi trường xã hội.Kỹ năng sống của trẻ được hình thành và
phát triển khi giáo viên và phụ huynh tạo nhiều cơ hội cho trẻ tham gia các hoạt động hàng
ngày. Trẻ có kiến thức cơ bản về kỹ năng sống thường ngày, kỹ năng giao tiếp xã hội, kỹ
năng an toàn, kỹ năng biết bảo vệ bản thân … và các hành vi ứng xử cơ bản ban đầu.
Giáo viên tạo cơ hội cho trẻ chia sẻ, liên kết với bạn theo nhóm và các mối liên hệ
khác sẽ hình thành tiếp theo một cách dễ dàng hơn. Trẻ học, khám phá và trải nghiệm thông
qua các trò chơi.
Thực tế trường Mầm non 3 ở điểm lẻ diện tích còn hẹp nên hơi gặp khó cho việc đầu
tư trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động học và vui chơi.
* Khó khăn
Còn một số trẻ do lần đầu tiên đi học chưa quen với nề nếp của lớp, đến lớp còn hay
khóc đòi ba mẹ cho nên khả năng tự phục vụ nhu cầu bản thân chưa cao.
Một số trẻ còn vụng về, lại có cá tính bướng bpnh, chưa có thói quen nề nếp tốt, rụt
rè, thiếu mạnh dạn khi bày tỏ ý kiến; khi phát biểu nói không rỏ ràng, trả lời cộc lốc, không
trọn câu; khi làm sai hoặc có lỗi với người khác ít nói lời xin lỗi, ai cho gì ít cảm ơn, ít thể
hiện các kỹ năng của mình; vì thiếu kinh nghiệm nên khi làm việc gì trẻ có ý nghĩ sợ làm
sai, sợ mình không làm được, vì thế trẻ không muốn làm cũng như tự tin thể hiện kỹ năng
của mình đã có được.
Đa số phụ huynh đều đều đi làm, lo kinh tế gia đình, một số chưa hiểu biết và quan
tâm đến việc giáo dục trẻ và còn ảnh hưởng từ một số thông tin xấu trong ngành giáo dục,
nên có thái độ không tin tưởng giáo viên.
Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc dạy kỹ năng sống cho con em mình, cũng
chưa hiểu tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì nghĩ
con còn nhỏ nên vẫn làm giúp trẻ mà quên việc dạy để trẻ tự cất, tự lấy đồ dùng của mình một
cách tự nguyện, vui vẻ và thoải mái theo khả năng của trẻ. Phụ huynh và giáo viên chưa cho
trẻ điều kiện và cơ hội để nói về những mong muốn của mình : chơi gì? học gì? làm
gì?.....trong ngày.
2.3 Đề ra giải pháp
Trước những khó khăn như vậy, tôi cảm thấy rất băn khoăn và suy nghĩ xem phải
dạy trẻ như thế nào, bằng cách nào để tất cả trẻ lớp tôi tự tin, có được những hành vi lành
mạnh, và biết cách ứng xử với mọi người xung quanh mình. Từ những suy nghĩ đó, tôi
mạnh dạn đưa ra một số giải pháp nhằm giải quyết vấn đề trên như sau:
- Xây dựng nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi
- Tạo môi trường giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
- Tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động cụ thể
hàng ngày.
GVTH : Nguyễn Thị Bích Thủy-Trường Mầm Non 3-Phường 3-Thành phố Vĩnh Long
SKKN Một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non 3- Năm học
2019-2020
- Phối hợp phụ huynh giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
2.4 Những nội dung cần đạt:
Sau khi đề ra những giải pháp tôi mạnh dạn đưa ra một số nội dung cần đạt như sau :
- 95% Trẻ mạnh dạn trong giao tiếp, tự tin thể hiện mình.
- 97% Trẻ biết chào hỏi xưng hô lễ phép.
- 93% Trẻ có nề nếp, thói quen vệ sinh trong ăn uống.
- 95% Trẻ biết nhường nhịn, chia sẻ, hợp tác giúp đỡ bạn.
- 97% Trẻ biết hợp tác cùng bạn cất dọn, sắp xếp đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định.
- 98% Trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường.
III. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ”SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM”
Giải pháp 1: Xây dựng nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi:
* Giáo dục cho trẻ kỹ năng sống hợp tác:
Hợp tác là một kỹ năng quan trọng để trẻ có được thành công trong cuộc sống. Trẻ
cần phải hiểu từ sớm rằng việc hợp tác với người khác sẽ mang lại những giá trị to lớn hơn
trong bất kỳ một hoạt động nào, từ việc chơi trò chơi cho đến việc giải các bài tập, các vấn
đề khó khăn trẻ gặp phải khi đi học. Bên cạnh đó, việc biết hợp tác với người khác còn giúp
trẻ trở thành người giao tiếp tốt, biết tôn trọng người khác và có lòng trắc ẩn. Để trẻ có được
kỹ năng hợp tác, trước hết phải dạy trẻ biết cách lắng nghe, kế đến là biết chia sẻ đó là yếu
tố tiếp theo để hợp tác hiệu quả. Giáo viên thiết lập các tình huống để trẻ cần phải tham gia
nhóm mới có thể thực hiện được như chơi thể thao theo đội, thảo luận giải quyết một vấn đề
khó nào đó, chơi các trò chơi kết hợp. Chú ý nên tạo ra những trò chơi mà trẻ có thể thấy rõ
được rằng sự tôn trọng, biết cách giao tiếp, lắng nghe là chìa khóa của thành công. Bằng các
trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là
một công việc không nhỏ đối với trẻ lứa tuổi này. Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết
cảm thông và cùng làm việc với các bạn.
- Cô tạo tình huống khám phá nội dung qua trò chơi” Những người thợ khéo léo”.
- Cô chia trẻ thành 3 nhóm chơi, trẻ thích nhóm nào thì về nhóm đó chơi với các bạn.
Nhiệm vụ của các đội là dùng viên gạch để xếp thành ngôi nhà sao cho thật cao, thật đẹp.
- Cô cho chơi và cùng kiểm tra kết quả .
Ví dụ: Cô hỏi trẻ:
+ Nhóm nào xây được nhà cao nhất, đẹp nhất? Vì sao nhóm các bạn lại xây nhanh và
đẹp như vậy? ( Vì các bạn đoàn kết, khi chơi hợp tác với nhau).
+ Nhóm nào xây thấp nhất? Vì sao bạn lại xây chậm như vậy? ( vì nhóm đó chp có 1
bạn chơi, không có sự hợp tác của các bạn).
- Cô kết luận: Nếu làm việc một mình sẽ rất buồn mà làm việc gì cũng khó. Nhưng
nếu có sự hợp tác của các bạn thì công việc thực hiện tốt hơn và mang lại nhiều niềm vui
hơn!
GVTH : Nguyễn Thị Bích Thủy-Trường Mầm Non 3-Phường 3-Thành phố Vĩnh Long
SKKN Một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non 3- Năm học
2019-2020
Sau khi giáo dục cho trẻ kỹ năng sống hợp tác các trẻ lớp tôi đã biết cách hợp tác với
nhau hơn trong các tình huống cụ thể và trẻ biết việc quan trọng của sự hớp tác với nhau.
* Giáo dục cho trẻ kỹ năng sống tự tin :
Sự nhút nhát khiến cho trẻ co cụm lại khi tiếp xúc với môi trường xung quanh, điều
đó rất ảnh hưởng không tốt cho quá trình phát triển sau này của trẻ. Nó sẽ làm thui chột
những khả năng tiềm ẩn của trẻ cũng như trẻ luôn cảm thấy thất bại, lo lắng với tất cả mọi
thứ, không dám đưa ra ý kiến của bản thân, không biết giải quyết các vấn đề xảy ra xung
quanh mình, không biết cách nói chuyện hay ứng xử với người khác. Giúp trẻ tự tin là một
trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của bố mẹ và giáo viên vì không phải trẻ nào
sinh ra đã có sẵn sự tự tin. Đức tính tự tin được hình thành từ tính cách, từ môi trường sống,
từ kiến thức, từ những định hướng phù hợp của bố mẹ, thầy cô. Do đó tôi tìm hiểu nguyên
nhân tại sao trẻ thiếu tự tin. Cũng có rất nhiều trường hợp trẻ nhút nhát là do chính cha mẹ
vô hình đã tạo ra cho trẻ như quá bao bọc con, không cho con tiếp xúc nhiều với môi trường
bên ngoài khiến cho trẻ thiếu những kỹ năng cần thiết.
Ngôn ngữ đóng vai trò rất quan trọng trong việc giao tiếp, điều đó có nghĩa nó cũng
rất quan trọng để tạo nên sự tự tin của trẻ khi giao tiếp với người khác. Nếu trẻ diễn đạt tốt,
vốn từ tốt thì trẻ có thể tự tin nói chuyện, tự tin phát biểu trước đám đông. Phát triển ngôn
ngữ cũng chính là phát triển trí tuệ và kỹ năng sống. Do vậy, giáo viên không nên lơ là mà
hãy dạy trẻ học nói, học hát, nói chuyện với trẻ mọi lúc mọi nơi bởi khi trẻ có vốn từ tốt,
diễn đạt tốt điều muốn nói thì trẻ có thể tự tin nói chuyện, tự tin phát biểu trước đám đông.
Ví dụ:
* Giờ học khám phá xã hội: Tôi dạy trẻ kỹ năng giao tiếp qua đề tài: “ Gia đình bạn,
gia đình tôi”. Trẻ biết chia sẻ thông tin về gia đình, kể về các thành viên trong gia đình,
những việc mà trẻ thường làm ở nhà. Đối với trẻ nhút nhát ít nói giáo viên khuyến khích trẻ
tham gia trả lời câu hỏi trong mỗi hoạt động, đặt câu hỏi gợi mở để trẻ trả lời và nói lên suy
nghĩ của mình.
Kỹ năng sống trẻ học được đó là: Giao tiếp cởi mở với bạn, lắng nghe bạn nói và
chờ đến lượt mình nói. Biết nói rõ ràng để bạn hiểu và chơi cùng bạn. Kỹ năng giao tiếp cần
phải được học hỏi trong cả quá trình mẫu giáo. Tuy nhiên, khi vào lớp 1, trẻ cũng cần phải
học hỏi nhiều hơn, vì vậy trẻ phải rèn luyện thêm kỹ năng lắng nghe khi người khác nói, trả
lời khi được hỏi, đặt câu hỏi cho thầy cô, bạn bè hi hi vọng,thắc mắc, phát âm to và rõ ràng.
* Đối với giờ học tạo hình: “Vẽ ngôi nhà của bé”. Cô giáo dục trẻ biết yêu quí ngôi
nhà mình ở, nơi mình sống thì trẻ biết quét dọn nhà cửa sạch sẽ, sắp xếp đồ dùng trong gia
đình ngăn nắp gọn gàng, trong lớp học trẻ giúp cô vệ sinh lớp học , sắp xếp đồ chơi… vào
các giờ trực nhật.
* Đối với giờ học làm quen văn học: Qua câu chuyện “Người bạn tốt”. Cô đàm thoại
cùng trẻ:
- Quỳnh và Huy là đôi bạn như thế nào?
- Khi Quỳnh bị ngã thì Huy đã làm gì?
- Con học tập được đức tính gì ở hai bạn?
GVTH : Nguyễn Thị Bích Thủy-Trường Mầm Non 3-Phường 3-Thành phố Vĩnh Long