“Một số giải pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hot động L!m quen văn h&c”
I.TÊN Đ TI: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC LỄ GIÁO CHO TRẺ 5-6 TUỔI
THÔNG QUA HO$T ĐỘNG LM QUEN VĂN H(C
II. L) DO CH(N Đ TI- MÔ TẢ NỘI DUNG:
1. L do chn đ ti:
Như chúng ta đã biết, ở lứa tuổi mẫu giáo, là giai đoạn vô cùng quan trọng để tạo cho
trẻ một số kỹ năng sống ban đầu, đặt nền tảng vững chắc trong suốt quá trình phát triển sau
này của trẻ. Đây là giai đoạn khó khăn nhất trong việc hình thành và phát triển nhân cách vì
kinh nghiệm của trẻ còn quá nghèo nàn, đơn điệu…Việc phát triển toàn diện của trẻ được
chứa đựng trong tất cả các hoạt động như: học tập, lao động, vui chơi… đều mang ý nghĩa
và có vai trò giáo dục lễ giáo cho trẻ. Giáo dục lễ giáo có tác động rất lớn đến sự phát triển
đời sống tình cảm của trẻ đối với mọi người, đặc biệt là giao tiếp với cô giáo và bạn bè
trong lớp, giao tiếp với người thân. Giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo là sự hình thành, phát
triển nhân cách cho trẻ, sự nhận thức qua cách giao tiếp và thông qua các bài thơ, câu
chuyện, nhằm giáo dục đạo đức lối sống cho trẻ. Giáo dục lễ giáo ảnh hưởng rất lớn đến sự
phát triển ngôn ngữ của trẻ. Nếu được giáo dục tốt, khi giao tiếp trẻ sẽ nói năng nhẹ nhàng,
mạch lạc, có văn hóa trong các câu nói, cử chỉ, hành động của trẻ đối với mọi người. Vậy
giáo dục lễ giáo là gì? Là giáo dục cả về phẩm chất đạo đức và tính cách, lối sống của trẻ,
hình thành cho trẻ nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa. Và giáo dục lễ giáo được
thực hiện ở đâu?
Theo tôi phải giáo dục lễ giáo ở mọi lúc mọi nơi và trong các hoạt động giáo dục. Mà
trong đó hoạt động Làm quen văn học chiếm một vY trí vô cùng quan trọng. Thông qua
những câu chuyện, bài thơ, giáo viên giáo dục trẻ những thói quen, hành vi đạo đức đúng
đắn.
Trong xã hội hiện nay, m[i gia đình có rất ít con vì thế có phụ huynh thì chiều con
quá mức, cũng có phụ huynh do công việc bộn bề kiếm sống, điều kiện kinh tế khó khăn
nên giao hẳn việc chăm sóc giáo dục con cái cho ông bà, cho nhà trường. Có nhiều cháu
mới đi học chưa biết chào hỏi, thưa gửi lễ phép, còn trả lời trống không với người lớn tuổi,
bạn bè và cô giáo. Trước thực trạng đó là một giáo viên dạy ở ở lớp lá (5-6 tuổi) trực tiếp
chăm sóc giáo dục trẻ, tôi không thể không suy nghĩ và nhận thấy rằng giáo dục lễ giáo cho
trẻ mẫu giáo hiện nay là việc làm cần thiết có vai trò to lớn trong quá trình phát triển toàn
diện cho trẻ. Từ đó tôi đã tìm tòi, suy nghĩ và mạnh dạn chọn đề tài “Một số gii pháp giáo
dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi thông qua ho't động Lm quen văn hc” để nghiên cứu và
thực hiện trong năm học 2019-2020.
2. Mô t nội dung:
Năm học 2019-2020, tôi được phân công chủ nhiệm lớp lá 1 cùng cô Hmng Nhung với
sỉ số cháu là 41. Trong đó phần lớn ba mẹ của các cháu làm công nhân, buôn bán nhỏ, làm mướn
nên việc quan tâm đến con em còn hạn chế. Bên cạnh đó, số con trong m[i gia đình ít đi, thì trẻ
ngày càng được nuông chiều quá mức. Ví dụ: Trẻ có nói leo hoặc không lễ phép thì phụ huynh cứ
nhìn và cười một cách thích thú. Còn một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của giáo dục lễ
giáo cho con em ở lứa tuổi mầm non, họ quan niệm “ Còn nhỏ quá, biết gì đâu mà dạy” nên
thường khoán trắng cho giáo viên.
Từ thực tế cho thấy thời gian đầu đến trường trẻ chưa có thói quen chào hỏi, xưng hô lễ
phép với người lớn, sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp chưa lYch sự, chưa biết giữ gìn vệ sinh cá
nhân, nhường nhYn bạn đm dùng đm chơi, còn xả rác bừa bãi và nhút nhát trong giao tiếp.
GV: Phan Th- H/ng Loan- L0p Lá 1- Trư3ng m4m non 3 1
“Một số giải pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hot động L!m quen văn h&c”
2.1. Kết quả khảo sát đ4u năm:
STT Nội dung khảo sát Số trẻ đạt Tỷ lệ
1Trẻ có thói quen chào hỏi, cảm ơn, xin l[i và xưng hô
lễ phép với người lớn phù hợp với tình huống.
19/41 46.34%
2Trẻ không nói leo, ngắt lời người khác khi trò chuyện 18/41 43.9%
3Trẻ biết nhường nhYn quan tâm chia sẻ với bạn,
với người thân
20/41 48.8%
4Trẻ biết giữ gìn đm dùng đm chơi (ĐDĐC), sắp xếp
gọn gàng.
21/41 51.2%
5Trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân vệ sinh môi trường. 17/41 41.5%
2.2. Nguyên nhân thực trng:
Trong quá trình thực hiện tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:
Thuận lợi:
- Lớp lá 1 của tôi có 02 giáo viên đều đạt trình độ trên chuẩn. Sỉ số lớp 41 trẻ và đmng
độ tuổi. Luôn được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn về
cơ sở vật chất, mọi hoạt động của giáo viên nhất là việc nâng cao trình độ chuyên môn
nghiệp vụ.
- Với tinh thần trách nhiệm, yêu nghề mến trẻ quan tâm chăm sóc và giáo dục trẻ nên
luôn được các bậc phụ huynh quan tâm h[ trợ nhiệt tình trong việc chăm sóc và giáo dục
trẻ.
- Đa số trẻ trong lớp đều học qua lớp chmi nên bước đầu có nề nếp trong học tập.
- Cơ sở vật chất có đầy đủ trang thiết bY phục vụ hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.
Khó kh ă n :
- Do lớp có một số bé mới đi học chưa qua lớp mầm, chmi nên trình độ nhận thức của
trẻ không đmng đều, không cùng một khả năng tiếp thu cùng một lúc nên trong việc giảng
dạy còn gặp nhiều khó khăn.
- Có một số trẻ do ba mẹ quá cưng chiều nên đôi khi trẻ không hợp tác với cô với
bạn.
- Đặc điểm của trẻ rất dễ nhớ nhưng lại chóng quên, trẻ không thể ngmi học một ch[
trong thời gian quá lâu. Trẻ tiếp thu một cách bY động, không phát huy hết tính tích cực của
trẻ.
- Trong lớp còn một số trẻ rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin và không thích tham gia vào
các hoạt động.
- Nhận thức của phụ huynh về giáo dục lễ giáo còn thờ ơ, không quan trọng mà cho
là trẻ còn nhỏ quá để từ từ mà dạy. Đa số phụ huynh quan tâm việc đến trường là các cháu
được học chữ cái, viết chữ, làm toán để trẻ chuẩn bY vào lớp 1.
2.3 Đề ra giải pháp:
GV: Phan Th- H/ng Loan- L0p Lá 1- Trư3ng m4m non 3 2
“Một số giải pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hot động L!m quen văn h&c”
Khi xác đYnh được đề tài tôi suy nghĩ và lựa chọn nội dung cho phù hợp với đề tài
cũng như đặc điểm và tình hình của lớp mình. Cùng với các giải pháp như :
-Sưu tầm và lựa chọn nội dung câu chuyện, bài thơ có tác dụng giáo dục lễ giáo phù
hợp với trẻ, cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học mọi lúc mọi nơi.
- Chuẩn bY đm dùng dạy học,chuẩn bY giáo án, tập kể chuyện diễn cảm.
- Giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua tổ chức thiết kế môi trường hoạt động làm quen
văn học( góc sách- thư viện- bảng tin của lớp- hình ảnh trang trí)
- Phối hợp với phụ huynh.
Thông qua nội dung tác phẩm văn học dẫn đến giáo dục lễ giáo cho trẻ một cách nhẹ
nhàng, phù hợp với lứa tuổi, không gò bó áp đặt trẻ mà đạt hiệu quả cao.
2.4 NhCng nội dung c4n đt:
Khi tiến hành vận dụng các giải pháp đã nghiên cứu, tôi hy vọng cu[i năm học trẻ
lớp tôi sẽ đạt kết quả sau:
-Trẻ có thói quen chào hỏi, cảm ơn, xin l[i và xưng hô lễ phép với người lớn phù hợp với
tình huống đạt từ 82- 87 %
-Trẻ không nói leo và ngắt lời người khác khi trò chuyện đạt trên 90%
- Trẻ biết nhường nhYn quan tâm chia sẻ với bạn, với người thân đạt từ 85- 92%
- Trẻ biết giữ gìn ĐDĐC, sắp xếp gọn gàng đạt trên 95%
- Trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân vệ sinh môi trường đạt từ 90- 94%
III. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN” SÁNG KIMN KINH NGHIỆM”:
1.Giải pháp 1: Sưu tầm và lựa chọn nội dung câu chuyện, bài thơ có tác d]ng
giáo d]c l^ giáo phù hợp với trẻ, cho trẻ tiap xcc với tác phdm văn học mọi lcc mọi nơi.
Trước hết để cho nội dung lôgíc và phù hợp với chủ điểm, tôi xây dựng kế hoạch làm
quen với văn học cho cả một năm ngay từ đầu năm. Tìm hiểu trong chương trình khung của
Bộ giáo dục về làm quen văn học từ đó sưu tầm và bổ sung một số câu chuyện, bài thơ mà
tôi thấy phù hợp với lứa tuổi của trẻ ở lớp theo các chủ đề. Chương trình của lớp tôi là 10
chủ đề.Tôi thấy số lượng chuyện và thơ trong chương trình còn rất ít chỉ đủ đáp ứng cho
hoạt động học còn các hoạt động khác thì không có. Trong khi đó kho tàng văn học thiếu
nhi của chúng ta rất phong phú. Chuyện dân gian hay chuyện hiện đại, thơ ca hay đmng dao
đều mang nội dung giáo dục những bài học đạo đức cho các em ở lứa tuổi mầm non. Chính
vì vậy, tôi đã bỏ ra khá nhiều thời gian sưu tầm lựa chọn một số tác phẩm để đưa vào
chương trình (ngoài chương trình quy đYnh) để giáo dục lễ giáo cho trẻ.
Ví dụ: Chủ đề gia đình( chuyện Nàng công chúa zc sên, Sự tích trái thơm, Sự tích
cây xấu hổ), thông qua chuyện đã giáo dục cho trẻ biết lười biếng không chYu làm việc, học
hành thì sẽ bY đói khát, khuyên chúng ta nên làm điều tốt đẹp, và giáo dục trẻ lòng hiếu thảo
đối với cha mẹ.
Chủ đề động vật( Đàn kiến con ngoan quá, Ba giỏ khoai lang, chiếc ghế của Gấu
con) đã giáo dục trẻ phải siêng năng lao động mới có ăn và biết quan tâm giúp đỡ những
người khó khăn nhất là người già, người tàn tật, chơi đoàn kết và chia sẻ đm chơi với bạn thì
sẽ nhận được nhiều niềm vui.
GV: Phan Th- H/ng Loan- L0p Lá 1- Trư3ng m4m non 3 3
“Một số giải pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hot động L!m quen văn h&c”
Chủ đề thực vật (Vườn hoa trường em, Sự tích cây lúa) nội dung câu chuyện , bài thơ
đã giáo dục trẻ hãy chăm chỉ lao động, hiếu thảo với ba mẹ, không hái hoa bẻ cành ở những
nơi công cộng .
Trong chương trình làm quen văn học của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, tôi đặc biệt chú ý
đến thể loại chuyện cổ tích. Đặc biệt là chuyện cổ tích Việt Nam luôn chứa đựng những bài
học đạo đức giản dY, gần gũi mà đậm nét nhân văn cao cả. Thông qua nội dung truyện dẫn
đến giáo dục lễ giáo cho trẻ một cách nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi, không gò bó áp đặt
mà đạt hiệu quả cao đối với trẻ. Trước hết để cho nội dung lôgíc và phù hợp với chủ đề, tôi
xây dựng kế hoạch làm quen với văn học cho trẻ ngay từ đầu năm. Chuyện cổ tích dù ở thể
loại nào: chuyện cổ về loài vật, chuyện cổ tích thần kỳ hay chuyện cổ tích sinh hoạt đều
mang nội dung tình cảm, nêu được những bài học đạo đức cho trẻ ở lứa tuổi mầm non.
Chính vì vậy tôi sưu tầm lựa chọn một số chuyện cổ tích phù hợp với từng độ tuổi, chủ đề
để đưa vào chương trình cho trẻ.
Trẻ mầm non rất giàu tình cảm, trong mọi hành động đều chYu sự chi phối của tình cảm.
Một hành vi tốt của trẻ thường do cảm xúc khi được khích lệ khen ngợi hoặc do tình yêu,
lòng mong muốn giúp đỡ người mà trẻ yêu mến thúc đẩy trẻ. Những hành vi đạo đức của trẻ
chỉ thực hiện được khi trẻ phân biệt được điều tốt, điều xấu, những hành vi ứng xử nào cần
làm và làm như thế nào. Chính vì vậy việc giáo dục các chuẩn mực, quy tắc và động cơ
hành vi coi là cốt lõi của công tác giáo dục đạo đức và được thực hiện liên tục, thường
xuyên làm giàu vốn kinh nghiệm đạo đức cho trẻ. Chính vì vậy để đạt được mục đích đề ra
tôi đã tổ chức cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học mọi lúc mọi nơi, mọi thời điểm khác
nhau trong ngày:
+ Giờ đón trẻ là lúc tôi áp dụng biện pháp cá thể hiệu quả nhất. Trao đổi với trẻ về
nội dung câu chuyện sắp kể trong giờ hoạt động chung.
Ví dụ: Tôi trò chuyện cởi mở, tự nhiên gần gũi trẻ để trẻ tự bộc lộ bản thân: Tôi hỏi
trẻ nhà con có em bé không? Con thường làm gì với em bé nếu em đòi đm chơi của con? Từ
đó tôi đọc cho trẻ nghe bài thơ “ Làm anh” và giáo dục trẻ biết yêu thương và biết nhường
nhYn em nhỏ.
+ Giờ hoạt động ngoài trời: Tôi cho trẻ chơi những trò chơi dân gian, trò chơi theo
nhóm hoặc tôi và trẻ cùng nhau dạo quanh sân trường cùng trò chuyện với trẻ , cùng đọc thơ
“ Vườn hoa trường em” để giáo dục trẻ bảo vệ môi trường, không hái hoa bẻ cành.
+ Giờ hoạt động góc: Góc là khu vực riêng biệt trong nhóm nơi trẻ có thể làm việc
một mình hoặc theo nhóm nhỏ theo hứng thú và nhu cầu riêng để trẻ xem xét và khám phá.
Tôi làm việc riêng với từng nhóm nhỏ mà không sợ ảnh hưởng đến sự hoạt động tích cực
của trẻ, ở đây trẻ được thoải mái về không gian và thời gian.
Ví dụ: cho trẻ vẽ một bức tranh theo trí tưởng tượng của trẻ về một câu chuyện trẻ đã
nghe. Thông qua bức tranh của trẻ tôi giáo dục trẻ điều trẻ nên làm, không nên làm qua nội
dung tranh trẻ vẽ.
+ Giờ hoạt động học: Tôi kể chuyện cho trẻ nghe kết hợp tranh, hình ảnh. Cho trẻ
đóng vai theo những nhân vật trong truyện. Hỏi trẻ cảm nhận về nhân vật, yêu/ ghét nhân
vật nào, vì sao? Từ đó giáo dục trẻ những thói quen, hành vi nên làm và không nên làm.
Ví dụ: Câu chuyện “ Hai anh em” với nội dung giáo dục trẻ là phải siêng năng lao
động thì mới có cuộc sống ấm no, là người trong nhà thì phải quan tâm giúp đỡ nhau( học
GV: Phan Th- H/ng Loan- L0p Lá 1- Trư3ng m4m non 3 4
“Một số giải pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hot động L!m quen văn h&c”
tính tốt của người anh; không nên bắt chước tính xấu của người em lười lao động, sống ích
k•).
+ Giờ trả trẻ: Đây là thời gian lý tưởng để tôi tổ chức cho trẻ làm quen trọn vẹn với
tác phẩm văn học. Trong lúc chờ ba mẹ đón, tôi thường cùng trẻ đọc sách hoặc xem múa
rối, xem hoạt hình minh họa lại những câu chuyện mà trẻ được nghe cô kể trước đó; tổ chức
cho trẻ thi đọc thơ có thưởng. Trẻ sẽ nhớ bài thơ, câu chuyện sâu hơn và bài học về lễ giáo
cũng được trẻ ghi nhớ có hiệu quả hơn
V0i nhiều câu chuyDn, b!i thơ sưu t4m thêm ngo!i chương trHnh tôi đI kJ, đ&c cho
trẻ nghe; v! hHnh thLc cho trẻ tiếp xNc v0i tác phOm văn h&c m&i lNc m&i nơi; tôi đI tPng
bư0c giáo dục trẻ nhCng tQnh cảm đo đLc trong sáng, lễ giáo c4n thiết phR hSp v0i lLa
tuổi các bT. Trẻ đI cU sự tiến bộ về thUi quen h!nh vi tốt trong sinh hot giao tiếp h!ng
ng!y như ; biết quan tâm , chia sẻ v0i bn v0i ngư3i l0n, vâng l3i v! lễ phTp hơn. Kết quả
đt 82- 87%
2.Giải pháp 2: Chudn bị đồ dùng dạy học, chudn bị giáo án, tập kg chuyện, đọc
thơ di^n cảm
Bản thân tôi khẳng đYnh: Đm dùng dạy học là một trong những phương tiện dạy học
đạt kết quả cao nhất. Đm dùng dạy học hấp dẫn sẽ giúp trẻ nhớ rất lâu những kiến thức mà
cô cung cấp nhất là khi trẻ được trực tiếp quan sát, trực tiếp hoạt động, qua đó trẻ cảm nhận
được tình cảm, tính cách của các nhân vật trong truyện một cách sâu sắc. Vì vậy trước khi tổ
chức cho trẻ làm quen với truyện tôi chuẩn bY đm dùng thật chu đáo. Bài giảng điện tử, tranh
ảnh hấp dẫn, con rối, nhạc nền khi kể phù hợp, có thể cho trẻ xem video.
Ví dụ khi kể truyện “Cây tre trăm đốt” ở chủ đề thực vật, kể xong cho trẻ đóng kYch
và chuẩn bY đm dùng cho trẻ đóng kYch. Tôi mượn áo của bà già làm áo anh nông dân cho
các cháu mặc vào, làm cuốc, dao cho trẻ thao tác trên đạo cụ vv..
Để đạt dược giờ dạy đạt kết quả tốt cô giáo phải chuẩn bY tốt giáo án trong đó sử
dụng phối hợp lý, hiệu quả các phương pháp giáo dục sẽ phát huy tính chủ động tích cực
của trẻ. Vì thế, khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học tôi dùng kết hợp nhiều phương
pháp để tất cả trẻ được hoạt động một cách tích cực, cụ thể:
+ Phương pháp cá thể hóa : M[i trẻ em tuy ở cùng độ tuổi song có sự phát triển khác
nhau cả về thể chất và trí tuệ nên tôi đã dựa vào đặc điểm này để có những biện pháp riêng
biệt tránh lối giáo dục đmng lọat để phát huy khả năng của từng trẻ.
+ Phương pháp tích hợp : Đây không phải là phép cộng mà là sự kết hợp lô gic, hợp
lý giúp tôi khai thác tối đa nội dung giáo dục tình cảm đạo đức qua m[i câu chuyện ,bài thơ,
nhờ đó bài học giáo dục lễ giáo trở nên hấp dẫn , gần gũi ấn tượng và sâu sắc với trẻ.
Ví dụ : Khi kể chuyện “Cây tre trăm đốt” ở chủ điểm thế giới thực vật , tôi tích hợp
với khám phá môi trường xung quanh, biết về cây tre gần gũi và rất quen thuộc của đYa
phương và một số loại cây khác …
TYp kJ chuyDn, đ&c thơ diễn cảm l! bư0c chuOn b- quan tr&ng trong viDc truyền thụ
một tác phảm văn h&c cho trẻ. Trẻ cU hLng thN v0i l3i kJ, gi&ng đ&c cZa cô thH trẻ m0i l[ng
nghe chăm chN v! b!i h&c giáo dục cZa cô m0i đi sâu v!o l\ng trẻ.
Hiểu được tầm quan trọng này, nên tôi luôn tập kể, tập đọc sao cho diễn cảm, lột tả được
tình cảm sắc thái của bài thơ, lột tả được tính cách của nhân vật trong chuyện.
GV: Phan Th- H/ng Loan- L0p Lá 1- Trư3ng m4m non 3 5