Kinh nghiệm Mầm non: Biện pháp giáo dục trẻ 5-6 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân trong trường hợp khẩn cấp ở trường Mầm non

1/16

A. ĐẶT VẤN ĐỀ

I. Lý do chọn đề tài

Trẻ em là niềm vui, niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của

mỗi dân tộc và hiện nay, cả nước có trên 5,3 triệu trẻ em được chăm sóc, giáo

dục trong các cơ sở giáo dục mầm non (GDMN). Nhiệm vụ bảo vệ an toàn cả

thể chất lẫn tinh thần cho trẻ nhỏ được cho là quan trọng hàng đầu, bên cạnh đó

còn phải giáo dục trẻ biết cách bảo vệ bản thân trước những mối nguy hiểm

ngoài xã hội.

Ở độ tuổi mầm non, trẻ xuất hiện tình trạng thụ động, không biết ứng

phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách tự bảo vệ bản thân trước

nguy hiểm, tìm kiếm sự giúp đỡ... Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tình

trạng này, trong đó việc thiếu kỹ năng bảo vệ bản thân là nguyên nhân sâu xa

nhất. Do đó, việc dạy kỹ năng bảo vệ bản thân (hay còn gọi là kỹ năng sống) cho

trẻ là rất cần thiết.

Trước những tình huống nguy hiểm xảy ra, trẻ rất dễ hoảng sợ. Càng

hoảng sợ thu mình vào một góc kẹt hoặc vùng vẫy, la hét, trẻ càng khó được tìm

thấy, khó được cứu và càng dễ nguy hiểm hơn. Vì vậy, trẻ cần được huấn luyện

trong mọi tình huống bất thường, kể cả khi không có cha mẹ, cô giáo ở bên, trẻ

cần phải giữ bình tĩnh. Đặc biệt, cần phải trang bị cho trẻ những kỹ năng mềm

như: Học bơi, hoặc nếu xảy ra hỏa hoạn thì biết dùng khăn ướt quấn quanh

người, che mặt để bảo vệ đường hô hấp; nếu động đất, thay vì chạy, trẻ cần bình

tĩnh nấp dưới những chiếc bàn vững chắc như bàn ăn, bàn làm việc để chống đỡ

và bảo vệ đầu mình khỏi những đồ vật rơi xuống, có thể dạy trẻ nhớ các số điện

thoại khẩn cấp, cách kêu cứu. Việc trang bị cho trẻ những kỹ năng bảo vệ bản

thân sẽ giúp trẻ có thể an toàn hơn và tự tin hơn để khám phá cuộc sống muôn

màu. Đa số các bậc phụ huynh vẫn còn chủ quan, xem nhẹ và chưa chủ động

trong việc dạy trẻ ứng phó với các trường hợp nguy hiểm nên sự phối hợp giáo

dục cho trẻ còn khó khăn.

Là một giáo viên tôi luôn nghĩ rằng việc dạy trẻ có được kiến thức cũng

như kĩ năng về ứng phó với các trường hợp nguy hiểm đóng một vai trò rất quan

trọng và góp phần vào việc giáo dục toàn diện đặc biệt là nâng cao kiến thức và

kỹ năng cho trẻ khi gặp các trường hợp nguy hiểm. Thông qua việc dạy trẻ ứng

phó khi gặp phải trường hợp nguy hiểm, trẻ sẽ có thêm nhiều kiến thức cũng

như được trải nghiệm thông qua các hoạt động ở trường, hoạt động ngoại khóa.

Nên trong quá trình giảng dạy tôi đã luôn băn khăn và trăn trở để làm sao tìm ra

được các biện pháp dạy trẻ lớp mình có thêm được kiến thức, kĩ năng ứng phó

với các trường hợp nguy hiểm, nhằm tạo cho trẻ sự hứng thú và lôi cuốn trẻ vào

2/16

các hoạt động. Chính vì thế tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện

pháp giáo dục trẻ 5-6 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân trong những trường

hợp khẩn cấp ở trường mầm non.” để nghiên cứu và góp phần nhỏ bé của mình

vào việc dạy trẻ ứng phó với các trường hợp nguy hiểm và từ đó hình thành cho

trẻ kiến thức, kĩ năng tốt trong việc ứng phó khi gặp các trường hợp nguy hiểm.

II. Thời gian nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

1. Thời gian: Từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 3 năm 2023

2. Đối tượng nghiên cứu: Trẻ 5-6 tuổi trường mầm non .

3. Phạm vi nghiên cứu: Tại lớp 5-6 tuổi trường mầm non.

III. Mục đích nghiên cứu

-Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đề xuất một số biện pháp giáo

dục trẻ 5 - 6 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân trong trường hợp khẩn cấp. Nhằm

góp phần vào việc hình thành và rèn luyện các kỹ năng bảo vệ bản thân cho trẻ,

nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non.

B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I. Cơ sở khoa học

1. Cơ sở lý luận

Kỹ năng bảo vệ bản thân là gì? Kỹ năng bảo vệ bản thân là những hiểu

biết của cá nhân về các đối tượng, sự vật, sự việc diễn ra xung quanh mình và từ

đó có khả năng phán đoán đưa ra các hành động phù hợp để bảo vệ tính mạng và

sức khỏe của bản thân.

Kỹ năng tự bảo vệ bản thân cũng được hiểu là sự phòng vệ giúp bản thân

có thể tránh xa các mối nguy hiểm từ thế giới bên ngoài.

Vậy giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ là quá trình tổ chức,

hướng dẫn có mục đích, có kế hoạch của giáo viên nhằm trang bị cho trẻ những

kiến thức sơ đẳng về bảo vệ an toàn bản thân, nhận biết và thực hiện các hành

động phù hợp và kịp thời để ứng phó trước những tình huống bất lợi, hoàn cảnh

nguy hiểm xảy ra trong cuộc sống.

Chính vì vậy việc dạy trẻ mầm non ứng phó với các trường hợp nguy

hiểm là rất quan trọng. Nội dung giáo dục trẻ ứng phó với các trường hợp nguy

hiểm trong nhà trường mầm non:

- Giáo dục trẻ nhận biết các hiện tượng thời tiết, về nguy cơ của mưa bão,

lũ lụt, hạn hán, động đất, núi lửa, sạt lở đất, lốc, sét, chớp, nắng nóng,….

- Giáo dục trẻ nhận biết về các nguy cơ gây tai nạn thương tích, gây nguy

hiểm đến thân thể tính mạng của trẻ.

- Giáo dục trẻ nhận biết các nguy cơ gây cháy, hỏa hoạn..

3/16

- Giáo dục trẻ nhận biết người lạ, không đi theo người lạ, không nói

chuyện và nhận quà từ người lạ

- Giáo dục trẻ nhận biết đồ vật và nơi nguy hiểm: Nhận biết kí hiệu nơi

nguy hiểm, không tự mình đến gần nơi chứa nước, kể cả xô nước, chậu nước,

giếng nước, ao, hồ, ổ cắm điện và những thiết bị điện; không nghịch lửa, bao

diêm, bật lửa; biết gọi người lớn khi gặp nguy hiểm, biết tự bảo vệ sức khỏe và

tính mạng của mình khi không có được sự giúp đỡ của người lớn như: chạy

nhanh tìm nơi trú ẩn an toàn, tìm các vật dụng có thể che chắn cho cơ thể.

Kỹ năng bảo vệ bản thân là một trong những nhóm kỹ năng sống. Theo

Bộ Giáo dục & Đào tạo, thống nhất quan điểm của UNICEF, kỹ năng sống là

cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới. Trong quá trình phát

triển nhân cách nếu trẻ được sớm hình thành và tôn vinh các giá trị đích thực của

mình thì các em sẽ có một nhân cách phát triển toàn diện, bền vững, có khả năng

thích ứng và chống chọi với mọi biến động xã hội, biết tự khẳng định mình

trong cuộc sống.... Kỹ năng sống cho trẻ mầm non giúp trẻ có kinh nghiệm trong

cuộc sống, biết điều nên làm và không nên làm, giúp trẻ tự tin, chủ động và biết

cách xử lý các tình huống trong cuộc sống, khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo

của trẻ, đặt nền tảng cho trẻ trở thành người có trách nhiệm và có cuộc sống hài

hòa trong tương lai. Do đó, cần thiết phải giáo dục kỹ năng cho trẻ mầm non.

2. Cơ sở thực tiễn

Như chúng ta đã biết, xã hội hiện đại mang đến cho cuộc sống con

người nhiều tiện ích, sự thoải mái nhưng cũng tiềm ẩn nhiều mối nguy hiểm, đặc

biệt là đối với con trẻ. Điều này đòi hỏi mỗi trẻ đều phải có những kỹ năng để

xử lý cũng như bảo vệ chính bản thân mình.Song trên thực tế hiện nay xã hội

phát triển mạnh đồng nghĩa với việc trẻ em đứng trước nhiều mối nguy hiểm.

Bởi vậy, cha mẹ thường sợ hãi tìm cách ngăn cấm con trước các rủi ro nhưng lại

quên giải thích cho trẻ hiểu nguyên nhân và cách phòng vệ, hậu quả xảy ra. Điều

này khiến trẻ dễ thành nạn nhân nếu như không được trang bị kiến thức tự bảo

vệ bản thân. Mặt khác, trẻ 5 – 6 tuổi đang hình thành giá trị nhân cách, ham hiểu

biết, thích khám phá, tìm tòi xong còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn

thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị rơi vào những tình huống nguy hiểm, không an

toàn. Việc giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ lứa tuổi này giúp trẻ

nhanh nhạy ứng phó với những hoàn cảnh bất lợi, nguy hiểm, có khả năng thích

ứng và biết tự khẳng định mình trong cuộc sống là rất cần thiết.

Hiện nay, ở các trường mầm non đã quan tâm giáo dục kỹ năng sống

cho trẻ, trong đó có kỹ năng tự bảo vệ, tuy nhiên hiệu quả giáo dục chưa cao thể

hiện ở việc: nhiều trẻ chưa biết cách chăm sóc, bảo vệ bản thân, còn ngỡ ngàng,

4/16

lúng túng trước những khó khăn trong cuộc sống; sợ hãi, la hét trước các tình

huống bất ngờ; chơi ở những nơi nguy hiểm…Điều này ảnh hưởng lớn đến phát

triển nhân cách toàn diện của trẻ hiện tại và sau này.

3. Khảo sát thực trạng

a.Thuận lợi:

- Lớp ở khu trung tâm nên được sự quan tâm thường xuyên cuả Ban giám

hiệu

- Cảnh quan sư phạm của nhà trường luôn sạch sẽ, thoáng mát.

- Đội ngũ giáo viên nhà trường nhiệt tình, năng nổ, có trình độ chuyên

môn cao.

- Ở trường các cháu được học tập theo đúng độ tuổi nên rất thuận lợi cho

quá trình chăm sóc - giáo dục trẻ.

b. Khó khăn

- Bản thân các giáo viên của lớp chưa có nhiều kinh nghiệm nhất là về

giáo dục trẻ ứng phó với các trường hợp nguy hiểm.

- Nhận thức của trẻ không được đồng đều. Đa số trẻ còn hạn chế về kiến

thức cũng như kỹ năng để ứng phó với các trường hợp nguy hiểm.

- Có nhiều phụ huynh chưa để ý hết đến việc học tập của các con và phối

hợp cùng giáo viên giáo dục trẻ ở nhà.

- Các tài liệu về giáo dục ứng phó với các trường hợp nguy hiểm cho trẻ

mầm non còn ít, nên giáo viên chúng tôi có ít tài liệu để tham khảo và học tập.

- Số liệu khảo sát trước khi thực hiện giải pháp:

KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ NHẬN THỨC CỦA TRẺ ĐẦU NĂM

LỚP MẪU GIÁO LỚN 5-6 TUỔI. ( THÁNG 9/ 2022)

Số trẻ khảo sát: 28 trẻ.

Kết quả

Nội dung

Đạt

Chưa đạt

Số lượng

Tỉ lệ

Số lượng

Tỉ lệ

-Trẻ có kiến thức cơ bản về giữ an

toàn và bảo vệ bản thân

28,5%

71,5%

-Trẻ kiềm chế cảm xúc, không la hét

hoảng loạn trong các trường hợp

khẩn cấp, tình huống bất ngờ

17,8%

82,2%

-Trẻ có hành vi, ứng xử phù hợp

mang tính chủ động, tích cực

17,8%

82.2%

-Trẻ nhanh nhạy ứng phó, xử lý với

những hoàn cảnh khó khăn nguy cấp

25%

75%

5/16

-Trẻ có khả năng thích ứng với

những thay đổi, thử thách từ cuộc

sống.

17,8%

82.2%

II. Các biện pháp thực hiện.

1. Biện pháp 1: Tăng cường bồi dưỡng kiến thức và phương pháp giáo

dục kỹ năng tự bảo về bản thân cho trẻ

Là một giáo viên với mong muốn trẻ có được những kiến thức và kỹ năng

cơ bản ứng phó với các trường hợp nguy hiểm. Tôi nhận thấy được rằng bản

thân mình phải là người nắm chắc các kiến thức cũng như các kỹ năng để ứng

phó khi gặp các trường hợp nguy hiểm tương tự. Điều đặc biệt của trẻ mầm non

là hay bắt chước, có thể bắt chước cái đúng, cái tốt nhưng cũng có thể bắt chước

cái sai, cái xấu. Vì vậy cô giáo và mọi người xung quanh cần phải có những kiến

thức, kỹ năng nhất định để là tấm gương sáng cho trẻ học tập và noi theo.

- Tôi thường xuyên nghiên cứu và học tập kiến thức thông qua các cuốn

tập san, tài liệu có liên quan đến cách ứng phó với các trường hợp nguy hiểm.

Bên cạnh đó tôi còn lên mạng internet tải những tài liệu, thông tin có liên quan

đến dạy trẻ cách ứng phó trường hợp nguy hiểm mà trẻ mầm non hay gặp phải

để nghiên cứu và tham khảo.

- Tích cực tham gia các buổi kiến tập, tập huấn về nâng cao kiến thức

cũng như kỹ năng về ứng phó với các trường hợp nguy hiểm như: Tai nạn

thương tích, phòng cháy chữa cháy,… do Phòng giáo dục huyện và nhà trường

tổ chức. Từ đó tôi học hỏi được rất nhiều các kinh nghiệm quý báu của chị em

đồng nghiệp và những kiến thức chuyên ngành do Phòng giáo dục truyền đạt.

Qua quá trình nghiên cứu, tôi nhận thấy có một số tình huống cần được

xếp vào trường hợp nguy hiểm khẩn cấp bởi tính thời sự, nguy hiểm cũng như

rất “khẩn cấp” mà ngay lúc đó đòi hỏi bản thân trẻ phải nhanh chóng xử lý nhằm

thoát khỏi nguy hiểm và bản thân được an toàn, đó là các trường hợp: Khi bị đi

lạc, khi bị cháy, khi có người lạ tiếp cận, khi xảy ra thảm họa thiên nhiên, khi

chơi một mình, và khi xảy ra tai nạn thương tích…

- Kỹ năng xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động dạy trẻ ứng phó với

các trường hợp nguy hiểm của tôi cũng tiến bộ rõ rệt, được Ban giám hiệu nhà

trường đánh giá cao. Kiến thức và kỹ năng của tôi ban đầu còn hạn chế nay đã

được nâng cao hơn rất nhiều, một số kỹ năng của tôi đã khéo léo và thuần thục hơn.

2. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch giáo dục trẻ ứng phó với các tình

huống nguy hiểm theo tháng.

Căn cứ vào mục tiêu giáo dục của lứa tuổi, kết quả mong đợi của trẻ và

các hoạt động trong ngày, giáo viên lựa chọn nội dung giáo dục phù hợp để lồng

Sáng kiến kinh nghiệm Mầm non: Một số biện pháp giáo dục trẻ 5-6 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân trong những trường hợp khẩn cấp ở trường mầm non

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi