1
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
VIỆN KHOA HỌC KỸ THUẬT NÔNG
LÂM MIỀN NÚI PHÍA BẮC
VIỆN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
NÔNG NGHIỆP TỐI ƯU
GIÁO TRÌNH ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ
SƠ CẤP NGHỀ: TRỒNG CÂY GAI XANH
MÔ ĐUN: 01
(Ban hành theo Quyết định số 106/QĐ-KTHT-NNNT ngày 12 tháng 6 năm 2024
của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường)
Năm 2025
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
MÃ TÀI LIỆU: MÔ ĐUN 01
3
LỜI GIỚI THIỆU
Hiện nay, sợi tự nhiên là một nguyên liệu quan trọng cho ngành dệt may,
thi trang. Trước xu thế đó, Tp đoàn Dệt may Việt Nam và nhiều đơn vị sản xuất
sợi trong nước đ và đang ch trọng phát triển các cây trồng lấy sợi. Trong đó,
cây nguyên liệu rất có tiềm năng phát triển là cây gai xanh Boehmeria nivea (L.)
Gaud, thuộc họ Gai (Urticaceae).
Cây gai xanh Boehmeria nivea (L.) Gaud là một trong những cây lấy sợi t
vỏ rất có giá trị và nhiều đặc tính qu: Sợi bóng, mịn và có độ óng ánh ngang với
sợi tơ tm. Đặc biệt sợi cây gai xanh có độ bền cao nhất trong các loại sợi thực vt,
có khả năng kháng khun, chịu m tt, chịu được nấm mc,… Do đó, sợi cây gai
xanh là nguyên liệu tt để sản xuất qun áo thi trang cao cấp cng như những mặt
hàng có giá trị khác. Ngoài ra, cây gai xanh có khả năng che phủ, chng xói mn
đất, bảo vệ môi trưng rất hiệu quả, và cn là một cây dược liệu qu trong đông y.
Phế phụ phm t cây gai xanh cn là nguồn nguyên liệu sản xuất phân bón hữu cơ,
thức ăn chăn nuôi, trồng nấm,....
Nhu cu sợi cây gai xanh của các nhà sản xuất trong nước rất lớn, mi năm
cn hàng chục nghìn tấn sợi và hiện tại đang nhp khu gn như toàn bộ. Nhưng
việc sản xuất sợi cây gai xanh  Việt Nam cn nhỏ l, vùng sản xuất nguyên liệu
chưa tp trung, diện tích sản xuất phân tán chưa lớn. Do vy, việc trồng cây gai
xanh sẽ tiết kiệm được một nguồn ngoại tệ lớn và tạo ra việc làm, tăng thu nhp
cho ngưi nông dân. Việc phát triển trồng cây gai xanh sẽ góp phn chuyển dịch
cơ cấu cây trồng, thực hiện đa dạng hoá sản phm nông nghiệp, góp phn phát
triển nền nông nghiệp bền vững hơn trong cơ chế thị trưng.
Để phát triển nghề trồng cây gai xanh theo hướng bền vững, ngưi lao động
cn được trang bị những kiến thức và kỹ năng về chun bị điều kiện trồng, chun
bị cây ging, kỹ thut trồng, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản, liên kết sản xuất và
tiêu thụ sản phm hiệu quả. Bộ giáo trình đào tạo nghề “Trồng cây gai xanh” trình
độ sơ cấp được biên soạn trên cơ snghiên cứu thực tiễn tại các vùng trồng gai
xanh, kết hợp với kinh nghiệm của các hợp tác x, doanh nghiệp và nông hộ, đồng
thi cp nht tiến bộ khoa học kỹ thut trong lĩnh vực sản xuất cây lấy sợi. Chương
trình đào tạo nghề “Trồng cây gai xanh” cùng với Bộ giáo trình đ tích hợp những
kiến thức, kỹ năng, năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm cn có của nghề, do đó
có thể coi là cm nang cho ngưi đ, đang và sẽ tham gia vào lĩnh vực Trồng cây
gai xanh. Bộ giáo trình gồm 3 quyển:
1. Giáo trình mô đun: Chun bị điều kiện để sản xuất cây gai xanh
2. Giáo trình mô đun: Thiết kế vưn ươm và ươm ging cây gai xanh
3. Giáo trình mô đun: Trồng và chăm sóc cây gai xanh
4
Giáo trình “Chun bị điều kiện để sản xuất cây gai xanh” trình bày khái
quát các kiến thức và kỹ năng về chun bị điều kiện, dụng cụ, thiết bị, vt tư để
ươm ging, trồng chăm sóc, thu hoạch và bảo quản sản phm của cây gai xanh.
Mô đun Chun bị điều kiện để sản xuất cây gai xanh có thi lượng đào tạo là 80
gi, gồm 03 bài:
Bài 1: Chun bị điều kiện để ươm ging và trồng cây gai xanh
Bài 2: Chun bị điều kiện để thu hoạch sơ chế cây gai xanh
Bài 3: Chun bị điều kiện để bảo quản vỏ cây gai xanh
Để hoàn thiện bộ giáo trình này, chng tôi đ nhn được sự chỉ đạo, hướng
dẫn của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn - Bộ Nông nghiệp và Môi
trưng;  kiến đóng góp qu báu của các cơ s sản xuất, kinh doanh, các chuyên
gia trong lĩnh vực cây lấy sợi. Chng tôi xin chân thành cảm ơn Ủy ban nhân dân
các x thuộc tỉnh Thanh Hóa, Sơn La, Ph Thọ (Ha Bình c), Điện Biên đ h
trợ, tạo điều kiện thun lợi cho quá trình khảo sát và thu thp tư liệu.
Chng tôi cng xin cảm ơn tất cả các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân đ
tham gia đóng góp nhiều kiến qu báu, h trợ và đồng hành, gip chng tôi hoàn
thành Bộ giáo trình này. Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi
những thiếu sót, chng tôi rất mong tiếp tục nhn được kiến đóng góp t các
chuyên gia, cán bộ quản l, cơ s sản xuất và đồng nghiệp để giáo trình ngày càng
hoàn thiện, phục vụ thiết thực hơn cho công tác đào tạo và sản xuất.
Xin chân thành cảm ơn!
Ban biên tp
5
MỤC LỤC
BÀI 1: CHUẨN BỊ ĐIỀU KIỆN ĐỂ ƯƠM GIỐNG VÀ TRỒNG CÂY GAI XANH . 1
A. Nội dung ..................................................................................................................... 1
1. Chun bị các điều kiện để ươm ging và trồng cây gai xanh .................................. 1
1.1. Vườn ươm .......................................................................................................... 1
1.2. Trồng cây gai xanh ............................................................................................ 3
2. Chun bị các thiết bị, dụng cụ để ươm ging và trồng cây gai xanh ....................... 6
2.1. Những yêu cầu chung của dụng cụ, thiết bị ....................................................... 6
2.2. Giới thiệu một số thiết bị, dụng cụ sử dụng ươm giống và trồng cây gai xanh 6
2.3. Kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị, dụng cụ. ............................................................ 14
3. Chun bị và bảo quản vt tư, hóa chất để ươm ging và trồng cây gai xanh ....... 17
3.1. Chuẩn bị phân bón, hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật ...................................... 17
3.2. Bảo quản phân bón, hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật...................................... 19
3.3. Chuẩn bị giá thể ............................................................................................... 20
3.4. Chuẩn bị bảo hộ lao động ............................................................................... 21
B. Câu hỏi và bài tp thực hành..................................................................................... 21
BÀI 2: CHUẨN BỊ ĐIỀU KIỆN ĐỂ THU HOẠCH VÀ SƠ CHẾ CÂY GAI XANH 30
A. Nội dung: .................................................................................................................. 30
1. Chun bị các dụng cụ để thu hoạch cây gai xanh .................................................. 30
1.1. Dụng cụ chặt/cắt cây gai xanh ........................................................................ 30
1.2. Dụng cụ làm giàn phơi vỏ cây gai xanh .......................................................... 31
2. Chun bị các thiết bị (máy tut) để thu hoạch cây gai xanh .................................. 32
2.1. Ưu điểm của máy tuốt cây gai xanh: ............................................................... 32
2.2. Cơ chế hoạt động của máy tuốt vỏ cây gai xanh ............................................. 32
3. Chun bị đồ bảo hộ lao động để thu hoạch cây gai xanh ....................................... 34
3.1. Găng tay ........................................................................................................... 34
3.2. Kính/mũ kính bảo hộ: ..................................................................................... 34
3.3. Quần áo bảo hộ................................................................................................ 35
3.4. Giày hoặc ủng ................................................................................................. 35
4. Kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị, dụng cụ ................................................................... 36
B. Câu hỏi và bài tp thực hành..................................................................................... 36
BÀI 3: CHUẨN BỊ ĐIỀU KIỆN ĐỂ BẢO QUẢN VỎ CÂY GAI XANH ................. 39
A. Nội dung: .................................................................................................................. 39