
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIA LAI
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: CÔN TRÙNG ĐẠI CƯƠNG
NGHỀ: BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP
(Ban hành kèm theo Quyết định số 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm 2022
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Gia Lai)
`
Gia Lai, tháng 11 năm 2022


1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

2
LỜI NÓI ĐẦU
Sản xuất nông – lâm nghiệp luôn đóng vai trò quan trọng đối với đất nước ta đặc biệt
trước sức ép của gia tăng dân số. Vì vậy ngành nông – lâm nghiệp cần phải có kế hoạch phát
triển lâu dài nhằm đáp ứng nhu cầu nông – lâm sản cho toàn xã hội.Trước tình hình đó, Đảng
và nhà nước ta đã có chủ trương mở rộng phát triển sản xuất nông – lâm nghiệp trên qui mô
lớn. Song trong quá trình phát triển mở rộng nông – lâm nghiệp , chúng ta phải đối mặt với
nhiều vấn đề sinh học tự nhiên làm giảm năng suất và chất lượng cây trồng. Ngoài những
yếu tố tác động từ thiên nhiên thì thế giới côn trùng cũng là một yếu tố tác động không nhỏ
đến năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.
Thế giới côn trùng rất đa dạng và phong phú về chủng loại, chúng có những tập
quán sinh sống và nguồn thức ăn khác nhau. Có những loài gây hại đến cây trồng và cả
sức khoẻ của con người và chúng được xem là mối đe dọa lớn đến cuộc sống của toàn
nhân loại và trở thành tiêu điểm cho các cấp, các ngành. Nhưng bên cạnh đó thế giới côn
trùng cũng mang lại những lợi ích không nhỏ cho chúng ta, là một phần không thể thiếu
đối với sự sống của toàn nhân loại trên thế giới. Tuy nhiên, hàng năm vẫn có những sự
kiện đáng tiếc xảy ra do sự thiếu hiểu biết của bản thân mỗi chúng ta, vì lợi ích trước mắt
đã có những tác động không đúng gây hậu quả nặng nề, gây mất cân bằng sinh thái và ô
nhiễm môi trường. Để góp phần tạo nên tính bền vững cho hệ sinh thái, có thể nắm bắt
được một cách hệ thống những phương pháp điều tra, nghiên cứu về côn trùng, từ đó đưa
ra những nguyên lí phòng trừ hợp lí.
Xuất phát từ những thực trạng trên, giáo trình “Côn trùng học đại cương” đã được
biên soạn. Giáo trình này là tài liệu học tập cho sinh viên cao đẳng, trung cấp ngành
Nông học và Bảo vệ thực vật.
Do trình độ có hạn nên chắc chắn cuốn giáo trình này không tránh khỏi những thiếu
sótcần được chỉnh sửa, bổ sung và hoàn chỉnh. Vì vậy tác giả mong nhận được sự chia sẻ,
quan tâm góp ý của các đồng nghiệp gần xa và người sử dụng.
Gia Lai, ngày 01 tháng 5 năm 2021
Biên soạn
Võ Thị Hoài Cảm

3
MỤC LỤC
Tuyên bố bản quyền............................................................................................................. 1
Lời nói đầu ........................................................................................................................... 2
Giáo trình mô đun ................................................................................................................ 6
Vị trí, tính chất của mô đun ................................................................................................. 6
Mục tiêu mô đun .................................................................................................................. 6
Nội dung mô đun ................................................................................................................. 6
Bài mở đầu: Giới thiệu môn học ....................................................................................... 11
1. Khái niệm chung về lớp côn trùng ................................................................................ 11
2.Vai trò của côn trùng đối với đời sống con người và sự sống của hành tinh ................. 12
Bài 1: Hình thái côn trùng ................................................................................................. 15
1. Định nghĩa và nhiệm vụ môn hình thái học côn trùng .................................................. 15
2. Khái quát cấu tạo ngoài cơ thể côn trùng ...................................................................... 15
3. Cấu tạo đầu và chi phụ của đầu .................................................................................... 16
3.1 Cấu tạo của đầu ................................................................................................... 16
3.2 Các chi phụ và phần phụ của đầu côn trùng ....................................................... 17
3.2.1 Râu đầu ....................................................................................................... 17
3.2.2 Miệng .......................................................................................................... 18
3.2.3 Kiểu đầu côn trùng ..................................................................................... 21
4. Cấu tạo ngực và chi phụ của ngực ................................................................................ 23
4.1 Cấu tạo ngực ...................................................................................................... 23
4.2 Các chi phụ của ngực ......................................................................................... 23
4.2.1 Chân côn trùng ............................................................................................ 23
4.2.2 Cánh côn trùng ............................................................................................ 25
5. Cấu tạo bụng và phần phụ của bụng ............................................................................. 26
5.1 Cấu tạo bụng ...................................................................................................... 26
54.2 Các chi phụ của bụng ................................................................................... 26
5.2.1 Chân bụng ................................................................................................... 26
5.2.2 Lông đuôi .................................................................................................... 27
5.2.3 Bộ phận sinh dục ngoài ............................................................................... 27
6. Thực hành ...................................................................................................................... 31

