UBND TỈNH LÂM ĐỒNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG ĐÀ LẠT
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: ĐỘNG VẬT HẠI CÂY TRỒNG VÀ NÔNG SẢN
NGÀNH/NGHỀ: BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-... ngày ………tháng.... năm……
...........……… của …………………………………..
Lâm Đồng, năm 2017
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Quản lý động vật hại cây trồng và nông sản được biên soạn cho
trình độ cao đẳng và trung cấp nghề BVTV hiện đang được đào tạo tại Khoa Nông
nghiệp và sinh học ứng dụng Trường Cao đẳng Nghề Đà Lạt
Giáo trình được biên soạn căn cứ trên chương trình khung mô đun Quản lý
động vật hại cây trồng và nông sản trong nghề BVTV
Nguồn tài liệu tham khảo dựa trên nhiều tác giả và các biên soạn giáo trình
của đồng nghiệp tại Khoa
Lâm Đồng ngày……tháng……năm………
Tham gia biên soạn
Chủ biên
Nguyễn Thị Huế
MỤC LỤC
BÀI MỞ ĐẦU: GIỚI THIỆU MÔ ĐUN .................................................................11
1. Khái niệm chung về động vật hại nông nghiệp ...................................................11
2. Thiệt hại kinh tế do động vật gây ra ....................................................................11
3. Nội dung và nhiệm vụ mô đun .............................................................................12
BÀI 1: NHỆN HẠI CÂY TRỒNG VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG ...............13
1. Vai trò và vị trí phân loại của nhện hại cây trồng ................................................13
1.1 Vị trí phân loại ................................................................................................13
1.2. Lịch sử nghiên cứu .........................................................................................13
1.3 Tầm quan trọng của nhện hại cây trồng..........................................................15
2. Đặc điểm hình thái cấu tạo ...................................................................................16
2.1. Cấu tạo chung bên ngoài, bên trong ..............................................................16
2.1.1. Đặc điểm hình thái của lớp Nhện (Arachnida) ........................................16
2.1.2. Đặc điểm hình thái của bộ Ve bét (Acarina) ...........................................17
2.2. Cấu tạo chi tiết các phần đầu giả ...................................................................18
2.3. Cấu tạo thân ...................................................................................................19
2.4. Cấu tạo các cơ quan bên trong .......................................................................22
2.4.1. Hệ cơ: Nhện có 3 nhóm cơ: cơ bụng, cơ lưng và cơ dọc lưng. ...............22
2.4.2. Tuyến tơ: ..................................................................................................22
2.4.3. Hệ thống khí quản ....................................................................................23
2.4.4. Cơ quan sinh dục .....................................................................................24
2.4.5. Hệ thần kinh và cơ quan cảm giác: ..........................................................24
2.2.6. Chân .........................................................................................................24
2.2.7. Cơ quan sinh dục .....................................................................................27
2.2.8. Hệ thần kinh và cơ quan cảm giác ...........................................................28
3. Đặc điểm sinh vật học ..........................................................................................29
3.1. Đặc điểm sinh sản, vòng đời, chỉ số sinh sản ...............................................29
3.1.1. Sự phát triển của phôi .............................................................................30
3.1.2. Đẻ trứng: ..................................................................................................31
3.1.3. Vòng đời: .................................................................................................31
3.1.4. Chỉ số sinh sản .........................................................................................32
3.2. Đặc điểm dinh dưỡng và các kiểu tác động ...................................................32
3.3. Các tác hại dễ nhận thấy do nhện gây nên thường là: ...................................33
3.3.1. Làm mất màu lá, quả và cây ....................................................................33
3.3.2. Làm biến dạng cây và các bộ phận bị hại: ...............................................34
4. Các yếu tố sinh thái và sự phát sinh gây hại của nhện ........................................34
4.1 Các yếu tố thời tiết ..........................................................................................34
4.2. Phản ứng của nhện hại đối với sự thay đổi thời tiết ......................................35
4.2.1. Nhiệt độ: ..................................................................................................35
4.2.2. Ẩm độ: .....................................................................................................36
4.2.3. Mưa: .........................................................................................................36
4.3. Mối quan hệ cây trồng - nhện hại - thiên địch ...............................................36
4.4. Sự lựa chọn ký chủ ........................................................................................37
4.5. Yếu tố canh tác ..............................................................................................38
4.6. Kẻ thù tự nhiên...............................................................................................39
4.6.2. Nhện bắt mồi ............................................................................................40
4.6.2.1 Họ Phytoseiidae: ...................................................................................40
4.6.3. Các loài côn trùng ....................................................................................41
5. Phương pháp điều tra nhện ..................................................................................41
5.1. Các yếu tố của quần thể .................................................................................41
5.2. Đơn vị lấy mẫu ...............................................................................................41
5.3. Phương pháp lấy mẫu ....................................................................................42
5.3.2. In trên giấy và đếm ..................................................................................42
5.3.3. Đếm thông qua máy chải quét ................................................................43
5.3.4. Đập tán lá và đếm nhện rụng dưới tán lá .................................................43
5.5. Qui định lấy mẫu nhện hại (Cục BVTV, 1995) .............................................43
5.5.1. Phương pháp điều tra thành phần nhện hại: ............................................44
6. Các biện pháp phòng chống nhện hại ..................................................................44
6. 1. Thiên địch của nhện hại ................................................................................44
6.1.1. Vi sinh vật ................................................................................................45
6.1.2. Nhện bắt mồi ............................................................................................45
6.1.3. Các loài côn trùng ....................................................................................48
6.1.4. Yêu cầu về một loài bắt mồi ....................................................................52