TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
Chủ biên: TS. Đào Mạnh Huy
Thành viên: PGS.TS. Lê Thị Tú Oanh
GIÁO TRÌNH
KIỂM TOÁN NỘI BỘ
HÀ NỘI – 2025
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
Chủ biên: TS. Đào Mạnh Huy
Thành viên: PGS.TS. Lê Thị Tú Oanh
GIÁO TRÌNH
KIỂM TOÁN NỘI BỘ
(Dùng đào tạo trình độ Thạc sĩ)
HÀ NỘI - 2025
LỜI GIỚI THIỆU
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động và yêu cầu về tính minh bạch, trách
nhiệm giải trình ngày càng được đề cao, quản trị công ty hiệu quả đã trở thành một trụ
cột không thể thiếu cho sự phát triển bền vững của mọi doanh nghiệp. Giữa bối cảnh
đó, kiểm toán nội bộ đã vượt qua vai trò kiểm tra tuân thủ truyền thống để trở thành
một chức năng tư vấn chiến lược, một đối tác tin cậy của hội đồng quản trị và Ban điều
hành. Nhận thức sâu sắc về sự chuyển dịch vai trò này và nhằm đáp ứng nhu cầu
nghiên cứu ở bậc học cao hơn, Khoa Kế toán, Trường Đại học Lao động – Xã hội đã
biên soạn cuốn Giáo trình Kiểm toán nội bộ dành cho hệ đào tạo cao học.
Với mục tiêu cung cấp một cái nhìn đa chiều, hệ thống và chuyên sâu, giáo trình được
kết cấu khoa học qua 6 chương, dẫn dắt người học đi từ lý luận tổng quan đến thực
tiễn tác nghiệp. Đặc biệt, giáo trình tập trung phân tích chuyên sâu hoạt động kiểm
toán nội bộ trong môi trường doanh nghiệp, loại hình tổ chức phổ biến và giữ vai trò
động lực chủ yếu của nền kinh tế hiện nay. Cấu trúc nội dung của giáo trình bao quát
các khía cạnh cốt lõi, cụ thể:
• Chương 1: Quản trị công ty và kiểm toán nội bộ
• Chương 2: Quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ và vai trò của kiểm toán nội bộ
trong quản trị rủi ro tại doanh nghiệp
• Chương 3: Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nội bộ quốc tế và các quy định pháp
lý về Kiểm toán nội bộ tại Việt Nam
• Chương 4: Tổ chức kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp
• Chương 5: Quy trình thực hiện cuộc kiểm toán nội bộ
• Chương 6: Ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm toán nội bộ
Cách tiếp cận này giúp học viên không chỉ nắm vững quy trình tác nghiệp mà còn hiểu
rõ vị thế chiến lược của kiểm toán nội bộ trong mối quan hệ hữu cơ với quản trị công
ty, quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ. Giáo trình được biên soạn bởi các giảng viên
giàu kinh nghiệm chuyên môn và thực tiễn, trong đó TS. Đào Mạnh Huy biên soạn các
Chương 1, 3, 5 và 6; PGS.TS. Lê Thị Tú Oanh biên soạn các chương 2 và 4.
Chúng tôi tin tưởng rằng, cuốn giáo trình này sẽ là tài liệu nghiên cứu và học tập giá
trị, cung cấp nền tảng kiến thức vững chắc và tư duy quản trị hiện đại, đáp ứng yêu cầu
ngày càng cao của thực tiễn nghề nghiệp đối với các chuyên gia kiểm toán nội bộ trong
tương lai. Mặc dù nhóm tác giả đã dành nhiều tâm huyết trong quá trình biên soạn,
song khó tránh khỏi những khiếm khuyết. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến
đóng góp từ Quý đồng nghiệp, chuyên gia và học viên để cuốn giáo trình ngày càng
hoàn thiện hơn trong các lần tái bản sau.
Trân trọng giới thiệu cùng quý bạn đọc.
TẬP THỂ TÁC GIẢ
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt
Diễn giải
AI
Artificial Intelligence (Trí tuệ nhân tạo)
AMS
Audit Management Software (Phần mềm quản lý kiểm toán)
CCER
Condition (Tình trạng), Criteria (Tiêu chí), Cause (Nguyên
nhân), Effect (Hậu quả), Recommendation (Kiến nghị)
COSO ERM
The Committee of Sponsoring Organizations of the
Treadway Commission - Enterprise Risk Management (Ủy
ban các tổ chức tài trợ của ủy ban Treadway)
Dashboard
Bảng thông tin dữ liệu
ĐHĐCĐ
Đại hội đồng cổ đông
GIAS
Global Internal Audit Standards (Bộ chuẩn mực kiểm toán
nội bộ toàn cầu)
HĐQT
Hội đồng quản trị
IIA
The Institute of Internal Auditors (Viện Kiểm toán nội bộ
quốc tế)
IPPF
International Professional Practices Framework (Khung
hướng dẫn về hành nghề kiểm toán nội bộ chuyên nghiệp
quốc tế)
KTNB
Kiểm toán nội bộ
ML
Machine Learning (Học máy)
RPA
Robotic Process Automation (Tự động hóa quy trình bằng
robot)
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CHƯƠNG 1: QUẢN TRỊ CÔNG TY VÀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ ............................... 1
1.1. Quản trị công ty và vai trò của kiểm toán nội bộ.................................................. 1
1.1.1. Bản chất của quản trị công ty ......................................................................... 1
1.1.2. Cơ cấu và vai trò của bộ máy quản trị công ty ............................................... 5
1.1.3. Vai trò của hoạt động kiểm toán nội bộ đối với quản trị công ty ................... 8
1.2. Kiểm toán nội bộ ................................................................................................. 10
1.2.1. Khái niệm kiểm toán nội bộ.......................................................................... 10
1.2.2. Mục tiêu và chức năng của kiểm toán nội bộ ............................................... 13
1.2.3. Đối tượng và phạm vi của kiểm toán nội bộ ................................................ 15
1.3. Quá trình hình thành và phát triển của kiểm toán nội bộ ................................... 16
1.3.1. Sự hình thành và phát triển kiểm toán nội bộ trên thế giới .......................... 16
1.3.2. Sự hình thành và phát triển kiểm toán nội bộ ở Việt Nam ........................... 19
CHƯƠNG 2: QUẢN TRỊ RỦI RO, KIỂM SOÁT NỘI BỘ VÀ VAI TRÒ CỦA KIỂM
TOÁN NỘI BỘ TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI DOANH NGHIỆP..................... 25
2.1. Quản trị rủi ro và quy trình quản trị rủi ro .......................................................... 25
2.1.1. Rủi ro ............................................................................................................ 25
2.1.2. Quản trị rủi ro ............................................................................................... 27
2.1.3. Quy trình quản trị rủi ro ................................................................................ 28
2.1.4. Vai trò của kiểm toán nội bộ trong quản trị rủi ro doanh nghiệp ................. 33
2.1.5. Mô hình ba tuyến .......................................................................................... 35
2.2. Kiểm soát nội bộ ................................................................................................. 38
2.2.1. Khung kiểm soát nội bộ COSO .................................................................... 38
2.2.2. Kiểm toán nội bộ và kiểm soát nội bộ .......................................................... 43
CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN NỘI BỘ QUỐC TẾ VÀ
CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LÝ VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI VIỆT NAM ............... 48
3.1. Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nội bộ quốc tế .................................................. 48
3.1.1. Khái quát chung về khung thực hành chuyên môn quốc tế .......................... 48
3.1.2. Mục đích và bản chất của kiểm toán nội bộ ................................................. 51
3.1.3. Đạo đức và tính chuyên nghiệp .................................................................... 54