UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP THANH HOÁ
------------
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG, TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCĐCN ngày…. tháng…..năm 2025
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
1
Lời giới thiệu
Khi nền kinh tế hàng hóa phát triển đến một trình độ nhất định tất yếu sẽ
hình thành các loại thị trường để phục vụ nhu cầu của nền kinh tế. Trong các
loại thị trường đó, thị trường tài chính vừa là thị trường cung ứng cho sự phát
triển của nền kinh tế - xã hội, vừa thúc đẩy sự chung chuyển vốn trong xã hội.
Thị trường chứng khoán có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của thị
trường tài chính nói riêng và đối với nền kinh tế nói chung.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, thị trường chứng khoán từ khi
thành lập đến nay đã phát huy được chức năng của mình đối với nền kinh tế.
Tuy nhiên , bên cạnh đó vẫn còn tồn tại một số hạn chế gây kìm hãm sự phát
triển của thị trường.
Với thực tế trên, những vấn đề về việc nghiên cứu thị trường chứng khoán
thực sự là một nhu cầu cần thiết cả về lý luận và thực tiễn.
Do vậy, việc xuất bản cuốn giáo trình thị trường chứng khoán để phục vụ
cho việc nghiên cứu, học tập của học sinh, sinh viên đang theo học các chuyên
môn thuộc lĩnh vực kinh tế và quản trị kinh doanh của các trường đại học, cao
đẳng kinh tế nói chung trong cả nước.
Giáo trình “Thị trường chứng khoán” được biên soạn dựa trên việc kế
thừa và tham khảo các tài liệu và tác phẩm về thị trường chứng khoán đang được
sử dụng ở các trường đại học trong và ngoài nước, đặc biệt là nhiều nghiên cứu
thực nghiệm trong và ngoài nước liên quan đến chủ đề thị trường chứng khoán.
Nội dung cuốn sách gồm 4 chương đề cập đến toàn bộ những kiến thức liên
quan đến chủ đề thị trường chứng khoán.
Chương 1: Tổng quan về thị trường chứng khoán
Chương 2: Chứng khoán và phát hành chứng khoán
Chương 3: Sở giao dịch chứng khoán và thị trường OTC.
Chương 4: Phân tích và đầu tư chứng khoán
Nội dung biên soạn theo hình thức tích hợp giữa lý thuyết và thực hành.
Trong quá trình biên soạn, nhóm tác giả đã tham khảo nhiều tài liệu liên quan
của các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề và cập
nhật những kiến thức mới nhất.
Nhóm biên soạn đã có nhiều cố gắng nhưng không tránh khỏi những thiếu
sót, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô giáo và các bạn học
sinh, sinh viên cùng đông đảo bạn đọc để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
2
MỤC LỤC
Lời giới thiệu ........................................................................................................ 2
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN ............ 7
1. Khái niệm về thị trường chứng khoán ............................................................... 7
1.1. Sự hình thành thị trường chứng khoán ........................................................... 7
1.2. Khái niệm về thị trường chứng khoán ........................................................... 8
1.3. Chức năng của TTCK .................................................................................. 10
2. Các công cụ của thị trường chứng khoán ........................................................ 11
2.1. Khái niệm về chứng khoán........................................................................... 11
2.2. Đặc trưng của chứng khoán ......................................................................... 12
2.3. Phân loại chứng khoán ................................................................................. 13
3. Cơ cấu, mục tiêu và các nguyên tắc hoạt động của TTCK ............................. 15
3.1. Cơ cấu thị trường chứng khoán .................................................................... 15
3.2. Mục tiêu của thị trường chứng khoán .......................................................... 16
3.3. Các nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán ............................... 17
4. Các tổ chức và cá nhân tham gia vào TTCK .................................................. 18
4.1. Tổ chức phát hành ........................................................................................ 18
4.2. Nhà đầu tư .................................................................................................... 18
4.3. Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán .................................. 20
4.4. Các tổ chức có liên quan đến thị trường chứng khoán ................................ 21
5. Cơ chế điều hành và giám sát thị trường chứng khoán ................................... 23
5.1. Sự cần thiết phải thực hiện điều hành và giám sát chặt chẽ TTCK ............. 23
5.2. Cơ chế điều hành và giám sát thị trường chứng khoán ................................ 24
CHƯƠNG 2: CHỨNG KHOÁN VÀ PHÁT HÀNH CHỨNG KHOÁN ..... 28
1. Đặc điểm của thị trường sơ cấp và phương thức phát hành chứng khoán trên
thị trường sơ cấp .................................................................................................. 28
1.1. Đặc điểm của thị trường chứng khoán sơ cấp .............................................. 28
1.2. Phát hành chứng khoán ................................................................................ 29
2. Cổ phiếu của công ty cổ phần ......................................................................... 31
2.1. Công ty cổ phần và các dạng cổ phiếu của công ty ..................................... 31
2.2. Cổ phiếu thường (Cổ phiếu phổ thông) ....................................................... 33
2.3. Cổ phiếu ưu đãi ............................................................................................ 34
2.4. Phát hành cổ phiếu mới của Công ty cổ phần .............................................. 36
3
3. Trái phiếu ........................................................................................................ 38
3.1. Những đặc trưng của một trái phiếu ............................................................ 38
3.2. Các loại trái phiếu ........................................................................................ 39
3.3. Phương thức phát hành trái phiếu ................................................................ 44
4. Chào bán chứng khoán ra công chúng ............................................................ 44
4.1. Thủ tục chủ yếu chào bán chứng khoán ra công chúng ............................... 44
4.2. Các phương pháp chào bán công khai chứng khoán mới ............................ 47
CHƯƠNG 3: SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN VÀ THỊ TRƯỜNG OTC
............................................................................................................................. 51
1. Đặc điểm và cấu trúc của thị trường thứ cấp ..................................................... 51
1.1. Khái niệm TTCK thứ cấp ............................................................................. 51
1.2. Đặc điểm của thị trường thứ cấp .................................................................. 51
1.3. Cấu trúc của thị trường thứ cấp .................................................................... 52
2. Sở giao dịch chứng khoán ............................................................................... 52
2.1. Chức năng của sở giao dịch chứng khoán .................................................... 52
2.2. Cơ cấu tổ chức của Sở giao dịch chứng khoán ............................................ 53
2.3. Niêm yết chứng khoán và công khai thông tin về doanh nghiệp ................. 57
2.4. Hệ thống giao dịch ở sở giao dịch chứng khoán .......................................... 62
2.5. Cơ chế hình thành giá trong Sở giao dịch .................................................... 65
2.6. Các loại hình giao dịch ................................................................................. 66
2.7. Hệ thống thanh toán lưu ký chứng khoán .................................................... 66
2.8. Hệ thống thông tin thị trường ....................................................................... 70
3. Thị trường phi tập trung .................................................................................. 71
3.1. Đặc điểm và vai trò của thị trường phi tập trung ......................................... 71
3.2. Phương pháp giao dịch trên thị trường OTC ............................................... 72
4. Công ty chứng khoán ...................................................................................... 73
4.1. Vai trò của công ty chứng khoán có các vai trò sau .................................... 73
4.2. Các nghiệp vụ kinh doanh của công ty chứng khoán .................................. 74
4.3. Cơ cấu tổ chức của công ty chứng khoán .................................................... 75
5. Hiệp hội những nhà kinh doanh chứng khoán ................................................ 76
5.1. Mục tiêu của Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán ............................ 76
5.2. Giám sát ........................................................................................................ 76
5.3. Phối hợp với chính phủ ................................................................................ 76