UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐNN ngày…….tháng….năm 20
của Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI NÓI ĐẦU
Thị trường chứng khoán là môn học tự chọn được bố trí sau khi sinh viên đã
học xong các môn cơ sở, là môn học bổ sung cho kiến thức chuyên ngành của sinh
viên ngành Kế toán.
Giáo trình Thị trường chứng khoán là tài liệu cần thiết cho học sinh sinh viên
ngành kế toán doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung, chương trình
giảng dạy và mục tiêu đào tạo của Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa.
Giáo trình Thị trường chứng khoán gồm 4 chương:
Chương 1: Thị trường chứng khoán và vai trò của thị trường chứng
khoán trong nền kinh tế quốc dân
Chương 2: Hàng hóa và phân loại thị trường chứng khoán
Chương 3: Thị trường chứng khoán sơ cấp
Chương 4: Thị trường chứng khoán thứ cấp
Ở mỗi chương ngoài nội dung lý thuyết, còn có hệ thống câu hỏi và bài
tập để người học củng cố lý thuyết và rèn luyện kỹ năng thực hành. Nội dung kiến
thức cơ bản đã được tác giả cập nhật theo quy định hiện hành của Luật chứng
khoán.
Mặc dù rất cố gắng, tuy nhiên giáo trình khó tránh khỏi những thiếu sót về
nội dung và hình thức. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý bạn
đọc để Giáo trình này được hoàn thiện hơn.
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2022
Tác giả
Từ Thùy Dung
CHƯƠNG 1: THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ VAI TRÒ CỦA THỊ
TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN TRONG NỀN KINH TẾ QUỐC DÂN
Mã chương: TTCK01
Giới thiệu
Trang bị cho người học những kiến thức chung về chứng khoán và thị trường
chứng khoán như khái niệm, quá trình hình thành và phát triển, bản chất, đặc điểm,
chức năng, vai trò, các hành vi tiêu cực, các điều kiện cơ bản để gia nhập.
Mục tiêu chương:
Trình bày được các khái niệm cơ bản về chứng khoán và thị trường chứng
khoán.
Hiểu rõ cơ chế điều hành, giám sát và các thành phần tham gia trên thị trường
chứng khoán.
Phân tích được cơ cấu, quá trình hình thành và phát triển của thị trường chứng
khoán.
Nắm vững bản chất, đặc điểm, chức năng và vai trò của thị trường chứng
khoán đối với nền kinh tế quốc dân.
Nhận diện được một số hành vi tiêu cực trên thị trường chứng khoán.
Biết được các điều kiện cơ bản để gia nhập thị trường chứng khoán.
Nội dung chi tiết:
1. Thị trường chứng khoán
1.1. Khái niệm về chứng khoán
- Định nghĩa: Chứng khoán là bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp
của người sở hữu đối với tài sản hoặc phần vốn của tổ chức phát hành. Chứng khoán
có thể được thể hiện dưới hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện
tử. Chứng khoán bao gồm các loại: cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư,
chứng khoán phái sinh. Thực chất chứng khoán là một loại hàng hóa đặc biệt.
- Các đặc trưng cơ bản của chứng khoán:
+ Tính thanh khoản (Tính lỏng): Khả năng chuyển đổi thành tiền mặt dễ dàng.
Mức độ thanh khoản khác nhau tùy thuộc vào loại chứng khoán và điều kiện thị
trường.
+ Tính rủi ro: Khả năng biến động giá trị, có thể mang lại lợi nhuận hoặc thua
lỗ cho nhà đầu tư. Rủi ro xuất phát từ nhiều yếu tố như tình hình kinh doanh của tổ
chức phát hành, biến động kinh tế vĩ mô, tâm lý thị trường.
+ Tính sinh lợi: Khả năng mang lại thu nhập cho người sở hữu dưới dạng cổ
tức (đối với cổ phiếu), trái tức (đối với trái phiếu) hoặc chênh lệch giá khi mua
bán.
- Phân loại chứng khoán (các loại phổ biến):
+ Cổ phiếu: Loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu một phần vốn cổ phần
của công ty cổ phần. Người nắm giữ cổ phiếu trở thành cổ đông và được hưởng các
quyền lợi tương ứng.
Cổ phiếu phổ thông (cổ phiếu thường): Cổ đông có quyền biểu quyết đối với
các quyết định quan trọng của công ty và được nhận cổ tức dựa trên kết quả kinh
doanh.
Cổ phiếu ưu đãi: Cổ đông được hưởng một số ưu đãi nhất định (ví dụ: ưu đãi
cổ tức, ưu đãi biểu quyết, ưu đãi hoàn trả vốn khi công ty giải thể) so với cổ đông
phổ thông, tùy theo quy định của công ty.
+ Trái phiếu: Loại chứng khoán xác nhận nghĩa vụ nợ của tổ chức phát hành
(doanh nghiệp hoặc Chính phủ) đối với người nắm giữ trái phiếu. Tổ chức phát
hành có nghĩa vụ trả lãi định kỳ (trái tức) và hoàn trả vốn gốc khi trái phiếu đáo
hạn.
Trái phiếu Chính phủ: Do Chính phủ hoặc các cơ quan được Chính phủ ủy
quyền phát hành, được coi là loại chứng khoán có độ rủi ro thấp nhất.
Trái phiếu doanh nghiệp: Do các doanh nghiệp phát hành để huy động vốn.
+ Chứng chỉ quỹ đầu tư: Loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà
đầu tư đối với một phần vốn góp trong quỹ đại chúng. Quỹ này được quản lý bởi
một công ty quản lý quỹ chuyên nghiệp.
+ Chứng khoán phái sinh: Các công cụ tài chính mà giá trị của chúng phụ
thuộc vào giá trị của một tài sản cơ sở (ví dụ: cổ phiếu, trái phiếu, chỉ số chứng
khoán, hàng hóa). Các loại phổ biến bao gồm hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền
chọn.
+ Các loại chứng khoán khác (nếu có theo quy định pháp luật hiện hành).
1.2. Khái niệm về thị trường chứng khoán