TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA - VŨNG TÀU
Giáo trình nội bộ
THỊ TRƯỜNG
CHỨNG KHOÁN
KHOA
-
KINH T
Ế
-
LU
Ậ
T
-
LOGISTICS
Nhóm tác giả:
ThS. Nghiêm Phúc Hiếu
ThS. Đ
ỗ
Th
ị
Bích H
ồ
ng
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA - VŨNG TÀU
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
ThS. Nghiêm Phúc Hiếu
ThS. Đỗ Thị Bích Hồng
KHOA - KINH TẾ - LUẬT - LOGISTICS
1
LỜI NÓI ĐẦU
Thị trường chứng khoán là môn học chuyên ngành của sinh viên chuyên ngành
Tài chính - Ngân hàng và là môn học bổ trợ cho các sinh viên ngành Kế toán, Quản trị
kinh doanh có mong muốn làm việc tại các công ty chứng khoán, sở giao dịch chứng
khoán, ngân hàng thương mại.
Nhằm đáp ứng nhu cầu về giáo trình giảng dạy học tập và nghiên cứu của các sinh
viên Khoa Kinh Tế - Luật - Logistics BVU, nhóm tác giả đã biên soạn nên cuốn giáo
trình “Thị trường chứng khoán”.
Trong cuốn giáo trình này, nhóm tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản của
chương trình học môn Thị trường chứng khoán cho sinh viên. Nội dung của giáo trình
cập nhật những kiến thức mới liên quan đến Luật về chứng khoán, giao dịch chứng
khoán, hoạt động của sở giao dịch chứng khoán đã được ban hành và sửa đổi cũng như
các văn bản của ngân hàng Nhà nước.
Để viết nên giáo trình Thị trường chứng khoán này, nhóm tác giả đã tham khảo
các giáo trình về Thị trường chứng khoán của các trường đại học nổi tiếng khác trong
khối ngành kinh tế tài chính ngân hàng trong và ngoài nước.
Với mục đích cung cấp những kiến thức cơ bản về chứng khoán, hoạt động kinh
doanh chứng khoán đáp ứng yêu cầu của sinh viên trong lĩnh vực học tập, nghiên cứu.
Nhóm tác giả đã biên soạn và cho ra cuốn giáo trình nội bộ “Thị trường chứng khoán”.
Giáo trình trình bày các phần chính gồm phần lý thuyết, phương pháp, ví dụ minh
họa, thảo luận, bài đọc mở rộng về các nội dung chứng khoán.
Hy vọng rằng giáo trình “Thị trường chứng khoán” là tài liệu hữu ích cho các
bạn sinh viên, người đọc quan tâm đến lĩnh vực thị trường chứng khoán.
Xin chân thành cảm ơn!
Các tác giả
2
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ............................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN .................. 9
1.1. GIỚI THIỆU VỀ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH ............................................... 9
1.1.1. Bản chất của thị trường tài chính .............................................................. 9
1.1.2. Chức năng của thị trường tài chính ........................................................... 9
1.1.3. Cấu trúc của thị trường tài chính ............................................................. 10
1.1.4. Các công cụ của thị trường tài chính ....................................................... 12
1.1.5. Các trung gian tài chính .......................................................................... 14
1.2. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN ........ 17
1.2.1. Bản chất của thị trường chứng khoán ..................................................... 17
1.2.2. Chức năng của thị trường chứng khoán .................................................. 18
1.2.3. Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán ........................................ 19
1.2.4. Các nguyên tắc hoạt động cơ bản của thị trường chứng khoán .............. 20
1.2.5. Cấu trúc và phân loại cơ bản của thị trường chứng khoán ...................... 22
1.2.6. Vai trò thị trường chứng khoán ............................................................... 25
1.3. TỔNG QUAN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM ................... 26
1.3.1. Giai đoạn từ 1996 đến 2000 .................................................................... 27
1.3.2. Giai đoạn từ 2001 đến 2010 .................................................................... 27
1.3.3. Giai đoạn từ 2011 đến 2014 .................................................................... 27
1.3.4. Giai đoạn từ 2015 đến nay ...................................................................... 27
1.3.5. Các giai đoạn phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam ............. 28
1.4. CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH VÀ GIÁM SÁT THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN ............................................................................................................................. 28
1.4.1. Khái niệm và sự cần thiết phải điều hành và giám sát TTCK ................ 28
1.4.2. Cơ chế điều hành và giám sát thị trường chứng khoán ........................... 29
1.5. TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN ........... 31
1.5.1. Đầu cơ chứng khoán ................................................................................ 31
1.5.2. Mua bán nội gián ..................................................................................... 31
1.5.3. Bán khống ............................................................................................... 32
3
1.5.4. Lũng đoạn thị trường ............................................................................... 32
CÂU HỎI THẢO LUẬN CHƯƠNG 1 ................................................................... 32
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM CHƯƠNG 1 ............................................................. 32
HOẠT ĐỘNG LÀM VIỆC NHÓM CHƯƠNG 1 ................................................. 38
BÀI TẬP TRÊN LỚP CHƯƠNG 1 ........................................................................ 38
BÀI ĐỌC THAM KHẢO CHƯƠNG 1 .................................................................. 39
CHƯƠNG 2. CHỨNG KHOÁN ............................................................................ 41
2.1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA CHỨNG KHOÁN ............................ 41
2.1.1. Khái niệm chứng khoán .......................................................................... 41
2.1.2. Đặc trưng của chứng khoán..................................................................... 41
2.2. PHÂN LOẠI CHỨNG KHOÁN ...................................................................... 43
2.2.1. Phân loại theo tính chất của chứng khoán ............................................... 43
2.2.2. Phân loại theo khả năng chuyển nhượng................................................. 44
2.2.3. Phân loại theo khả năng thu nhập ........................................................... 44
2.3. MỘT SỐ CHỨNG KHOÁN CƠ BẢN ............................................................ 46
2.3.1. Cổ phiếu .................................................................................................. 46
2.3.2. Trái phiếu ................................................................................................ 50
2.3.3. Chứng chỉ quỹ ......................................................................................... 54
2.3.4. Chứng khoán có thể chuyển đổi .............................................................. 56
2.3.5. Các chứng khoán phái sinh ..................................................................... 57
CÂU HỎI THẢO LUẬN CHƯƠNG 2 ................................................................... 61
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM ÔN TẬP CHƯƠNG 2 ............................................. 61
HOẠT ĐỘNG LÀM VIỆC NHÓM CHƯƠNG 2 ................................................. 66
BÀI TẬP ÔN TẬP CHƯƠNG 2 ............................................................................. 67
BÀI ĐỌC THAM KHẢO CHƯƠNG 2 .................................................................. 67
TỔNG QUAN THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU VIỆT NAM TRÊN 3 MẶT
TRẬN QUAN TRỌNG ................................................................................................... 67
CHƯƠNG 3. THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN SƠ CẤP ................................. 70
3.1. KHÁI NIỆM VÀ CHỨC NĂNG THỊ TRƯỜNG SƠ CẤP .......................... 70
3.1.1. Khái niệm ................................................................................................ 70
3.1.2. Chức năng................................................................................................ 70