ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: VI SINH VẬT ĐẠI CƯƠNG
NGÀNH/NGHỀ: KHOA HỌC CÂY TRỒNG.
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
............., năm 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Vi sinh vật học là một ngành khoa học cơ bản, nghiên cứu về đặc điểm, cấu
tạo, sinh lý, sinh thái và vai trò của các vi sinh vật trong tự nhiên và sản xuất. Trong
lĩnh vực khoa học cây trồng, vi sinh vật đóng vai trò then chốt trong nhiều quá trình
như: phân giải chất hữu cơ, cố định đạm, phân giải lân, tăng cường khả năng hấp thu
dinh dưỡng, ức chế mầm bệnh, và góp phần nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng
một cách bền vững.
Giáo trình Vi sinh vật đại cương được biên soạn nhằm cung cấp cho sinh viên hệ
cao đẳng ngành Khoa học cây trồng những kiến thức cơ bản và thiết thực về: Cấu
tạo, hình thái và đặc điểm sinh học của vi sinh vật; Sinh lý học vi sinh vật ;Ứng dụng
của vi sinh vật trong trồng trọt
Giáo trình kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, lồng ghép nhiều ví dụ gắn liền
với thực tiễn sản xuất cây trồng. Giáo trình không chỉ là tài liệu học tập chính thức
cho sinh viên ngành Khoa học cây trồng, mà còn là tài liệu tham khảo hữu ích cho
giáo viên, cán bộ kỹ thuật và những người quan tâm đến ứng dụng vi sinh vật trong
nông nghiệp.
Kết cấu của giáo trình
Giáo trình được chia thành 5 chương, bao gồm các nội dung chính như sau:
Chương 1: Hình thái và cấu tạo của các nhóm vi sinh vật
Chương 2: Sinh lý học vi sinh vật
Chương 3: Virus học
Chương 4: Ảnh hưởng của các nhân tố ngoại cảnh đối với vi sinh vật
Chương 5: Sự phân bố của vi sinh vật trong tự nhiên
Cách trình bày của giáo trình
Giáo trình được biên soạn theo hướng: Ngắn gọn, rõ ràng, có hệ thống, giúp sinh
viên dễ hiểu và dễ nhớ. Mỗi chương đều có phần mục tiêu, nội dung chính, ví dụ
thực tế. Cuối mỗi chương có câu hỏi ôn tập và gợi ý thảo luận, giúp sinh viên củng
cố kiến thức và liên hệ với thực tiễn.
Mặc dù nhóm biên soạn đã cố gắng lựa chọn và trình bày các nội dung khoa học
phù hợp với đối tượng người học, nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế nhất
định. Rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô và bạn đọc để giáo trình ngày
càng hoàn thiện hơn.
Xin ch©n thµnh c¶m ¬n!
…............, ngày…..........tháng…........... năm……
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: Th.s Đỗ Thị Huyền
2. ……….
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH............................................................................................................1
Xin ch©n thµnh c¶m ¬n!..........................................................................................4
Tên môn học/mô đun: Vi sinh vật đại cương............................................................9
Mã môn học/mô đun: MH30.....................................................................................9
- Kiến thức:..............................................................................................................10
+ Nắm được các khái niệm về VSV và nhiệm vụ của VSV, sự phân bố của VSV
trong tự nhiên cũng như trong nông nghiệp. Vai trò của VSV trong tự nhiên, nông
nghiệp và hoạt động của con người. Nguồn gốc lịch sử của môn học, những thành
tựu của công nghệ sinh học VSV............................................................................10
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:...........................................................................10
Hiểu rõ vai trò, ý nghĩa của vi sinh vật trong tự nhiên và với đời sống con người từ
đó có đề xuất các phương hướng trong việc sử dụng các loài vi sinh vật có ích và
các biện pháp hạn chế tác hại của những loài vi sinh vật có hại.............................11
III. Nội dung môn học:..............................................................................................1
CHƯƠNG 1: HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO CỦA CÁC NHÓM...............................1
VI SINH VẬT...........................................................................................................1
Giới thiệu:..............................................................................................................1
1. Vi khuẩn (Bacteria)...........................................................................................2
1.1. Hình thái của vi khuẩn................................................................................2
1.2. Các phương pháp nghiên cứu hình thái cấu tạo của vi khuẩn....................2
1.3. Các dạng hình thái và kích thước của vi khuẩn..........................................2
1.4. Cấu trúc và chức năng của tế bào vi khuẩn................................................3
2. Xạ khuẩn (Actinomycetes)................................................................................4
2.1. Đặc điểm của xạ khuẩn...............................................................................4
2.2. Vai trò của xạ khuẩn trong VSV (Vi Sinh Vật)..........................................5
2.3. Khuẩn ty xạ khuẩn......................................................................................5
2.4. Cấu tạo tế bào.............................................................................................6
2.5. Bào tử và sự hình thành bào tử...................................................................6
3. Nấm men............................................................................................................7