Giới Thiệu Về Cá Koi Nhật
Bản.
Bạn là người yêu thích thiên nhiên? Hay ít ra bạn cũng đôi khi thích
trồng vài cây kiểng, nuôi vài con chim, cá cho „vui cửa vui nhà“ ?.
Vâng, nếu vậy hôm nay tôi sẽ mạo muội giới thiệu cho bạnvề một
thú vui tao nhã của người Nhật: Nuôi cá Koi (Koi carp).
Cá Koi theo tiếng nhật là Nishikigoi. Ðược người Nhật lai tạo giống
cách đây hơn 200 năm. Tùy theo màu sắc đặc tính mà người ta còn
có nhiều tên gọi cho các con cá: Thí dụ con cá có màu nền Trắng
pha màu đỏ gọi là KOHAKU. Cá màu nền Trắng pha màu đỏ và
thêm một chút màu đen gọi Showa sanke, Cá có màu xám bạc hai
bên mang có màu đỏ pha trắng gọi là Asagi và Shusui. Ngoài ra còn
có nhiều tên khác nữa để gọi như Kohaku, Sanke, Showa, Ogon,
Kin- Showa, Kujaku, Hi- Utsuri, Shusui, Komonryu, Koromo.
Showa Sanshoku
Cá Koi có thể sống tới cả trăm năm tuổi, bình thường nuôi trong hồ nhân
tạo nó cũng thể sống tới 25 – 35 năm. NgườiTrung Hoa có truyền
thuyết„cá chép hoá rồng“hay „ cá vượt vũ môn“, tức là con cá chép khi
sống trăm năm tuổi có thể lột xác biến thành Rồng để đạp mây vờn gió
khỏi phải sống một số phận lặn hụp dưới nước. Không biết nếu khi
chúng ta có con cá Koi (tạm gọi là cá chép cảnh Nhật Bản cho dễ hiểu)
sống hơn trăm tuổi nó có biến thành rồng bay đi không? nếu vậy thì
cũng hơi tiếc vì chắc chắn bạn sẽ mất đi món tiền lớn. Dẫu sao đây cũng
là truyền thuyết mang triết lý đẹp với ước mơ vươn lên của muôn loài
trong vũ trụ.
Cá Koi khi trưởng thành có chiều dài khoảng 24 – 36 inches ( 60 – 90
cm). Nếu nuôi và chăm sóc cẩn thận nó có thể lớn thêm được 2 – 4
inches(5 – 10 cm) mỗi năm. Không như cá Thanh Long (hay còn gọi là
Bạch Long, Hắc Long) thường quậy phá và thức ăn chủ yếu là các loài
cásống nhỏ, cá Koi là một loại cá hiền lành, nó có thể sống chung với
các loại cá khác mà không cảm thấy bị phiền nhiễu. Tuy nhiên để tránh
tình trạng lây nhiễm bệnh tật người ta thường nuôi cá Koi thuần nhất
trong hồ và không nuôi thêm các cá khác.
Hồ Cá: Không giống như các loại cá cảnh khác được nuôi trong hồ
kiếng để ngắm nhìn theo chiều ngang, cá Koi được nuôi trong một loại
„ao“ nhỏ đào trong vườn do đó chúng ta chỉ ngắm nhìn những chú cá
Koi bơi lội lững lờ ở phía trên lưng. Hồ nuôi cá thường được đào sâu
xuống theo hình bậc thang (có thể sâu khoảng 2m) để tạo nên nhũng
chiều sâu đa dạng, phía dưới được lót bằng những tấm nilon nhựa để
nước khỏi thoát đi, dĩ nhiên nếu điều kiện kinh tế của bạn tốt hơn bạn có
thể xây bằng xi măng, như thế hồ của bạn sẽ chắc chắn hơn nhiều và bạn
cũng khỏi phải lo lắng lỡ có khi nào tấm lót nilon bị lủng, nước thoát đi
hết và Koi của bạn cũng„ thăng“ luôn, dung tích hồ tùy theo mặt bằng có
sẵn của bạn, từ 4- 5 mét khối tới vài chục mét khối. Theo nhiều người
khuyên bờ hồ nên xây cao hơn mặt nước khoảng 30 – 40 cm để tránh
tình trạng chó hoặc mèo săn mất cá Koi của bạn. quanh bờ hồ người ta
có thể trồng vài cây sen để cá có thêm bóng mát trongnhững ngày hè và
cũng để làm giảm bớt sự phát triển của các loại rêu độc hại, hoặc trang
trí thêm những ngọn đèn, cây cảnh Bonsai hay bàn ghế theo kiểu nhật
cho thêm thơ mộng. Hồ nướccũng cần trang bị thêm một hệ thống bơm
lọc để giữ nước luôn được trong sạch và tránh tình trạng bị rêu lan trong
nước. Theo nguyên tắc đối vớicá Koilớn khoảng 30 cm thì cứ mỗi mét
khối nước thì được thả một con, cá nhỏ thì ta có thể thả mật độ dầy hơn.
Cá Giống: Hiện nay cá giống ở các nước Châu âu bán tương đối rộng
rãi, cá loại nhỏ ( 5- 10 cm) giá cũng phải chăng từ 10 – 20 €. Cá lớn hơn
(30 cm) giá khoảng 1000 EURO. Ðốivới cá có màu sắc và hình dạng đặc
biệt thì bạn phải tới những nơi bán đấu giá cá được tổ chức mỗi năm vài
ba bận, nhưng coi chừng, giá cá sẽ rất đắt từ vài ngàn đến vài trăm ngàn,
cá biệt có thể đến cả triệu EURO. Ðó thật sự là một tài sản không nhỏ.
Ðối với các loại cá giống được nhập khẩu từ Nhật Bản, giá cá giống có
hơi đắt hơn nhưng cũng có thể chấp nhận được. Trước đây cá giống chủ
yếu được lai tạo từ Nhật nhưng bây giờngười Châu Âu cũng biết cách lai
tạo giống nên nhiều người cũng có thể nuôi được loại cá này. Không
những người ta lai tạo được những chú cá Koi kiểu cổ điển mà còn lai
tạo được những chú cá Koi có hình dạng và màu sắc dị kỳ, chẳng hạn
như những con cá Koi có đầu gồ ghề, xù xì như kiểu cá đầu lân (như cá
vàng 3 đuôi đầu lân). Không biết những con cá Koi có hình dáng dị dạng
này có thể sống lâu như những con cá khác hay không, nhưng ấn tượng
đầu tiên bạn sẽ thấy nó đẹp và dĩ nhiên giá nó sẽ cao hơn những con cá
khác nhiều.
Tiêu Chuẩn: Ðể đánh giá một con cá như thế nào là đẹp có rất nhiều tiêu
chuẩn mà người nuôi cũng như ban giám khảo phải tuân thủ theo tiêu
chuẩn của người Nhật bản. Thường thì người ta căn cứ vào màu sắc, sự
trưởng thành của cá cũng như hình dáng của cá. về màu sắc thì màu sắc
phải tươi tắn tự nhiên, sự phân chia màu sắc phải rõ ràng, không loang lổ
các khoảng màu có hình dạng độc nhất vô nhị. Thí dụ có chú cá Koi toàn
thân trắng nhưng trên giữa đỉnh đầu có một đốm đỏ thật lớn, thật tròn
như một hình mặt trời trên nền cờ của của con dân Thái Dương Thần
Nữ. Về hình dạng như đã nói ở trên, tuy nhiên đây là sản phẩm của sự
biến đổi gen trong cơ thể cá nên tiêu chuẩn này chỉ đứng vào hàng thứ
hai, ngoài ra độ lớn và sức khoẻ cá cũng đóng vai trò quan trọng để
quyết định giá cả của cá.
Nước Nuôi Cá: Ðể cá có sức khoẻ vững bền, nước nuôi cá phải luôn
được giữ trong sạch. Nồng độ pH luôn phải từ 7 tới 7,5 được coi là lý
tưởng. Nên tránh sự thay đổi độ pH quá bất ngờ đột ngột vì như thế sẽ
ảnh hưởng rất lớn tới sức khoẻ của cá. Nếu nồng độ nitrit trong nước quá
cao hoặc bạn có nhu cầu để thay nước hồ thì cũng không nên thay một
lần mà nên tay từ từ, cứ2 ngày rút đi khoảng một phần ba thể tích của hồ
cho đến khi nước hồ trong lại. Bạn cũng nên chú ý đến các loại rong tảo
phát triển trong nước, nếu rong tảo phát triển quá nhiều sẽ hút hết nồng
độ ôxy trong nước và làm cá nghẹt thở. Tuy nhiên cá sức chịu đựng của
cá Koi cũng khá cao, tôi đã coi những hồ nước đặc rêu xanh mà người
chủ không có thời gian để thay nước cà vẫn có thể sống được. Ðể làm
giảm sự phát triển của rong tảo bạn có thể trồng thêm những loại cây
trong nước như sen, cỏ sậy quanh hồ, một thác nước nhỏ hoặc một vòi
phun nước (dạng giếng phun ) cũng có tác dụng đáng kể.
Thức ăn: Cá Koi ăn những loại thức ăn chế biến sẵn có bán trên thị
trường, được làm chủ yêú bằng nguyên liệu thào mộc như lúa gạo, bột,