Hang Blue John
Câu chuyện được kể ra dưới đây đã được tìm thấy trong những
giấy tờ của bác sỹ Jaines Hardcastle, người đã chết vì bệnh lao
phổi ngày 4 tháng 2 năm 1908 tại số 36 ở khu nhà Upper Country
South Kesington. Những bè bạn thân thiết của ông đã không chịu
bày tỏ một ý kiến nào về sự giao dịch có tính cách đặc biệt giữa
ông và họ, nhưng họ đã nhất trí nói rằng người bạn quá cố ấy có
một tinh thần khoa học và điềm đạm, ông không có vẻ gì là một
người giàu trí tưởng tượng và không thể bịa đặt những chuyện ly
kì ra ngoài sự bình thường. Tập truyện được để trong một phong
bì bên ngoài có hàng chữ như sau: “Bản lược thuật những sự cố
đã xảy ra tại vùng lân cận trang trại của cô Allerton, ở Derbyshire
miền tây bắc vào mùa xuân năm trước”. Phong bì có dấu niêm
kín. Ở mặt sau có những dòng chữ bằng bút chì.
“Bạn Seaton thân mến,
“Chắc chắn bạn sẽ thấy thích thú, có lẽ đôi chút sợ hãi, là sự
hoài nghi của bạn khi tiếp nhận câu chuyện của tôi, đã làm tôi
không dám nói tới vấn đề này. Do đó tôi để tài liệu này trong các
giấy tờ của tôi, sau khi tôi chết rồi không chừng những người xa
lạ sẽ bày tỏ sự tin tưởng về tôi còn hơn là bạn của tôi?
Những sự sưu tra được thực hiện để tìm ra nhân vật Seaton đó
đều vô hiệu. Tôi xin phép được nói thêm rằng thời gian cư ngụ
của người quá cố tại trang trại Allerton cũng như sự mô tả đại
cương về các tình huống (tôi không nói tới sự giải thích của ông
về vụ này) đã được kiểm chứng rõ ràng. Tôi xin ngưng lời mào
đầu ở đây để ghi lại câu chuyện đúng như nó đã được phát hiện.
17 tháng tư – Tôi đã cảm thấy ngay sự bổ ích mà không khí kỳ
diệu của vùng cao nguyên mang lại cho tôi. Trang trại nhà
Allerton tọa lạc ở độ cao năm trăm thước bên trên mặt biển do đó
khí hậu rất lành mạnh. Ngoài những cơn ho thường lệ vào buổi
sáng, tôi không cảm thấy một điều gì khó chịu cả. Với sữa tươi và
thịt cừu trong vùng, có thể là tôi sẽ lên cân. Tôi tin rằng
Sauderson sẽ hài lòng.
Hai cô con gái nhà Allerton đều có vẻ độc đáo và đáng yêu một
cách quý phái; cả hai cô đều là gái lớn tuổi, cùng nhỏ bé, nhưng
cần mẫn như nhau, họ sẵn sàng dành cho một người bện xa lạ tất
cả tấm lòng mà họ có thể hiến dâng cho người thân yêu của họ.
Đúng thật, các cô gái già là những người rất hữu ích! Đó là một
trong những sức mạnh mà xã hội gìn giữ để dự phòng... nguời ta
hay có thiện kiến coi các cô gái già như những người đàn bà vô
dụng nhưng nếu không có sự giúp đỡ tận tâm của họ thì một gã
đàn ông khốn khổ vô dụng sẽ làm được việc gì? Trở lại câu
chuyện, các cô rất mau chóng để lộ ra qua thái độ giản dị cái lý do
mà Saunderson đã giới thiệu tôi tới nhà họ. Vị giáo sư là người tự
lập thân, hồi trai trẻ đã làm thuê cho các trang trại ở quanh vùng
này.
Nơi đây rất hẻo lánh; những cuộc dạo chơi không thiếu gì cảnh
đẹp. Trang trại có những đồng cở nằm sâu trong một thung lung
lũng lởm chởm đá. Ở hai bên đường có những quả đồi đá vôi kỳ
ảo; những tảng đá ở đó rất mềm đến nỗi ta có thể dùng tay bóp vỡ
chúng.
Tất cả vùng quê này đều có vẻ như trống rỗng. Nếu tôi có thể
đập vào nó bằng một cái búa khổng lồ, chắc nó sẽ vọng lên như
một cái trống, nếu nó không tan vụn ra và để lộ một cái biển
ngầm dưới mặt đất. Đúng, chắc chắn phải có một cái biển ngầm
lớn, vì ở khắp mọi phía đều có những con suối uốn khúc quanh
sườn núi, rồi biến mất trong lòng đất, không bao giờ xuất hiện lại
nữa. Ở khắp mọi nơi giữa các tảng đá đều có những hang động.
Nếu đi vào đó, người ta sẽ vào trong những hang động lớn xuyến
sâu vào tận lòng trái đất với vô số khúc quanh. Tôi có một cái đèn
nhỏ; và với tôi đó là một sự vui thú lớn khi mang nó theo trong
những nơi hoang vắng kỳ bí này và được ngắm nhìn các hiệu ứng
của màu đen và màu trắng khi chiếu ánh đèn lên những nhũ đá
che phủ các khung vòm cao khi tắt đèn đi; ta đang đứng trong
những màn đêm tối tăm nhất. Đốt đèn lên đó là một cảnh tiên
trong truyện ngàn lẻ một đêm.
Một trong các hang động kỳ quái này làm tôi đặc biệt quan tâm
vì nó là một tác phẩm của con người chớ không phải là của tạo
hóa. Trước khi đặt chân đến nơi này, chưa bao giờ tôi nghe thấy
người ta nói tới Blue John. Đây là một cái thên đặt cho một thứ
kim loại có màu tía rực rỡ, mà người ta chỉ tìm thấy ở hai hoặc ba
vùng trên thể giới. Nó quý hiếm đến nỗi một cái bình tầm thường
bằng Blue John cũng có giá rất đắt. Với bản năng kỳ lạ của họ,
người La mã đã tìm ra kim loại đó trong thung lũng này và họ đã
đào một cái hầm xuyên ngang rất sâu trên sườn núi. Cái hầm mỏ
của họ được đặt tên là hang Blue John: một vòm cầu đục vào
vách núi dùng làm lối ra vào; những bụi cây rậm đã phủ kín
miệng hang. Những thợ mỏ La mã đã khoét một hành lang đẹp đẽ
chạy xuyên qua những hang động lớn đã bị nước xói mòn đến nỗi
nến người nào đi sâu vào hang Blue John, thì tốt hơn hết là nên
đánh dấu các tiêu điểm và phải mang theo rất nhiều nến; bằng
không sẽ có sự rủi ro rất lớn là có thể không bao giờ còn lại nhìn
thấy ánh sáng mặt trời nữa. Tôi chưa dám mạo hiểm; nhưng hôm
nay tôi dừng lại ở lối vào của cửa vòm, và đưa mắt nhìn kỹ vào
các ngõ ngách tối tăm mà tôi thấy lờ mờ ở phía trong. Tôi tự hứa
hẹn rằng ngay sau khi bình phục, tôi sẽ dành những ngày nghỉ để
thám hiểm những bí ẩn dưới mặt đất để xem những người La mã
đã vào tới độ sâu bao nhiêu trong các ngọn đồi ở Derbyshire này.