
Bài 5: Cơ sở của hành vi nhóm
MAN403_Bai 5_v1.0010112211 77
BÀI 5: CƠ SỞ CỦA HÀNH VI NHÓM
Nội dung
Khái niệm và phân loại nhóm.
Lý do hình thành nhóm.
Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi cá
nhân trong nhóm.
Quyết định nhóm.
Hướng dẫn học Mục tiêu
Ứng dụng các lý thuyết nhóm để phân
tích nhóm học tập trong chương trình
Topica, đánh giá vai trò cá nhân trong
nhóm, tính liên kết nhóm và đề xuất các
biện pháp nâng cao tính hiệu quả trong
quyết định nhóm.
Trả lời các câu hỏi ôn tập ở cuối bài và
thảo luận với giáo viên những phần chưa
nắm rõ.
Thời lượng học
6 tiết
Phân biệt nhóm chính thức và nhóm
không chính thức.
Lý giải các nguyên nhân khiến người lao
động tham gia vào các nhóm.
Thấy được ảnh hưởng của sự thay đổi về
vai trò cá nhân, chuẩn mực nhóm, tính
liên kết, qui mô và thành phần nhóm đến
hành vi cá nhân trong nhóm.
Làm rõ ưu thế và những nhược điểm
của quyết định nhóm so với quyết định
cá nhân.
Giải thích tác động của tư duy nhóm đối
với việc ra quyết định và lựa chọn
phương pháp ra quyết định hiệu quả.

Bài 5: Cơ sở của hành vi nhóm
78 MAN403_Bai 5_v1.0010112211
TÌNH HUỐNG DẪN NHẬP
Tình huống
Huy tốt nghiệp Đại học Bách Khoa được 5 năm và hiện
đang làm việc trong một công ty sản xuất linh kiện điện
tử lớn tại Hà Nội. Huy được phân công quản lý một
nhóm nhân viên trong bộ phận kỹ thuật của công ty.
Trong quá trình quản lý nhóm nhân viên này, Huy nhận
thấy rằng các nhân viên trong nhóm thường bao che và
bảo vệ lẫn nhau trong quá trình làm việc. Nhiều lúc Huy
thấy kết quả thực hiện công việc của nhóm không như ý
muốn nhưng Huy thấy rất khó quy trách nhiệm cho riêng
cá nhân nào trong nhóm. Có những lúc Huy muốn nhóm thực hiện công việc nhanh hơn nhưng
các thành viên trong nhóm vẫn bảo nhau duy trì tốc độ làm việc ở mức độ bình thường. Một
điều làm Huy cảm thấy vai trò quản lý của mình đối với nhóm rất mờ nhạt là khi gặp vướng
mắc trong quá trình thực hiện công việc, những nhân viên của nhóm thường hỏi ý kiến
của thành viên nhiều tuổi nhất trong nhóm và họ tìm cách tự giải quyết chứ không hỏi ý kiến
của anh.
Câu hỏi
1. Bạn có thể trình bày các nguyên nhân Huy gặp khó khăn trong việc quản lý nhóm?
2. Bạn có thể đưa ra giải pháp giúp Huy giải quyết khó khăn trong quản lý nhóm làm việc?

Bài 5: Cơ sở của hành vi nhóm
MAN403_Bai 5_v1.0010112211 79
5.1. Khái niệm và phân loại nhóm
5.1.1. Khái niệm
Nhóm gồm hai hay nhiều cá nhân, tương tác và phụ
thuộc lẫn nhau nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể.
5.1.2. Phân loại nhóm
Các nhóm có thể là nhóm chính thức hoặc nhóm
không chính thức (cũng có khi người ta gọi là nhóm
kết cấu và phi kết cấu).
Nhóm chính thức là nhóm thực hiện những công việc cụ thể theo cơ cấu tổ chức.
Trong các nhóm chính thức, mục tiêu của tổ chức là cơ sở thúc đẩy và định hướng
các hoạt động cá nhân. Nhóm chính thức có thể phân loại nhỏ hơn thành nhóm chỉ
huy và nhóm nhiệm vụ.
o Nhóm chỉ huy được xác định theo sơ đồ tổ chức. Nhóm bao gồm một nhà quản
lý và một số nhân viên dưới quyền. Ví dụ, nhóm gồm trưởng phòng Marketing
và 3 nhân viên kinh doanh.
o Nhóm nhiệm vụ bao gồm một số người cùng làm việc để hoàn thành một công
việc hay một dự án nào đó theo sự phân công của tổ chức. Nhóm này không
quá chú trọng đến thứ bậc trong các mối quan hệ. Chẳng hạn, nhóm gồm 2
nhân viên phòng kế hoạch, 3 nhân viên phòng kinh doanh lập thành nhóm
nhiệm vụ để xây dựng kế hoạch kinh doanh cho công ty vào năm tới. Khi kế
hoạch được hoàn tất thì nhóm này sẽ tan rã.
Cần lưu ý rằng tất cả các nhóm chỉ huy đều là các nhóm nhiệm vụ. Tuy nhiên, các
nhóm nhiệm vụ chưa chắc đã phải là các nhóm chỉ huy.
Nhóm không chính thức là các liên minh giữa các cá nhân được hình thành không
phụ thuộc vào cơ cấu cũng như mục tiêu của tổ chức. Trong môi trường làm việc,
các nhóm này được hình thành do nhu cầu về giao tiếp và quan hệ xã hội.
Nhóm không chính thức lại có thể phân thành nhóm lợi ích và nhóm bạn bè.
o Nhóm lợi ích là nhóm mà các thành viên liên kết với nhau để đạt được một mục
tiêu cụ thể mà mỗi người trong số họ quan tâm. Chẳng hạn, các nhân viên có thể
họp lại với nhau, nêu ra yêu cầu đối với các cấp lãnh đạo trong việc tăng lương,
giải quyết chế độ, thực hiện các cam kết về đào tạo và phát triển nhân lực...
o Nhóm bạn bè được hình thành khi các cá nhân có những đặc điểm chung, bất
kể họ có làm việc cùng nhau hay không. Những đặc điểm chung có thể là tuổi
tác, sở thích (cùng thích thể thao, âm nhạc, du lịch), quan điểm...
Nhóm
Nhóm chính thức
Nhóm không
chính thức
Nhóm chỉ huy
Nhóm nhiệm vụ
Nhóm lợi ích
Nhóm bạn bè

Bài 5: Cơ sở của hành vi nhóm
80 MAN403_Bai 5_v1.0010112211
Các nhóm không chính thức thực hiện một chức năng quan trọng là thỏa mãn nhu cầu
xã hội của các thành viên: Họ có thể cùng nhau chơi thể thao, cùng nhau ăn trưa, cùng
nhau nghỉ ngơi, cùng nhau đi làm hoặc về cùng nhau. Mối quan hệ giữa các cá nhân
trong nhóm, mặc dù mang tính không chính thức, song có ảnh hưởng rất lớn đến hành
vi và kết quả làm việc.
5.2. Lý do tham gia vào nhóm
Cá nhân tham gia các nhóm vì nhiều lý do. Các nhóm khác nhau cung cấp những lợi
ích khác nhau cho thành viên của mình, vì vậy một người có thể tham gia một số
nhóm nhất định. Có thể tóm tắt lý do phổ biến nhất khiến mọi người tham gia một
nhóm nào đó như sau:
Tại sao mọi người tham gia các nhóm?
Lý do Lợi ích
An toàn Bằng cách tham gia một nhóm nào đó, các cá nhân có thể giảm được tình trạng
mất an toàn của tình trạng đơn lẻ. Mọi người cảm thấy mạnh mẽ và tự tin hơn
khi họ thuộc vào một nhóm nào đó.
Hội nhập Các nhóm có thể đáp ứng các nhu cầu xã hội. Mọi người có thể phát triển mối
quan hệ khi là thành viên nhóm. Đối với nhiều người, những mối quan hệ trong
công việc này thoả mãn nhu cầu hội nhập của họ.
Sức mạnh
Điều gì một cá nhân riêng lẻ không thể đạt được lại thường có thể đạt được
thông qua hành động nhóm. Trong nhiều trường hợp nhóm thường có lợi thế
hơn cá nhân vì nó hội tụ được tài năng, kiến thức để hoàn thành công việc.
Thỏ và Rùa
Có một dạo Rùa và Thỏ tranh cãi nhau về việc ai là
người chạy nhanh hơn. Chúng quyết định giải quyết
việc tranh luận bằng một cuộc thi chạy đua.
Thỏ xuất phát nhanh như bắn chạy thục mạng một
hồi, thấy rằng đã bỏ khá xa bạn Rùa, Thỏ nghĩ nó nên
nghỉ dưới một tán cây bên đường và thư giãn trước
khi tiếp tục cuộc đua. Thỏ ngồi dưới bóng cây và
nhanh chóng ngủ thiếp đi. Rùa từ từ vượt qua thỏ và
sớm kết thúc đường đua, dành chiến thắng. Thỏ giật
mình tỉnh giấc và nhận ra rằng nó đã bị thua.
Bài học của câu chuyện trên là: chậm và ổn định đã chiến thắng cuộc đua.
Nhưng cuộc sống không quá đơn giản như thế, câu chuyện được tiếp tục phát triển
thêm …
Thỏ vô cùng thất vọng vì để thua và nó cố suy nghĩ. Nó nhận ra rằng nó đã thua chỉ
vì quá tự tin, bất cẩn và thiếu kỷ luật. Nếu nó không xem mọi thứ quá dễ dàng và
chắc thắng, thì đã không thua? Làm thế nào để thắng Rùa?
Vì thế, nó quyết định thách thức một cuộc đua mới. Rùa đồng ý. Lần này, Thỏ chạy
với tất cả sức lực của nó và chạy suốt một mạch về đích. Nó bỏ xa Rùa đến mấy
dặm đường.
Thế bài học của câu chuyện này là gì? Nhanh và vững chắc sẽ chiến thắng cái chậm

Bài 5: Cơ sở của hành vi nhóm
MAN403_Bai 5_v1.0010112211 81
và ổn định. Nếu có hai người trong công ty của bạn: một người chậm, nguyên tắc và
đáng tin cậy; một người khác nhanh và vẫn đáng tin cậy ở những việc anh ta làm.
Người nhanh và đáng tin cậy chắc chắn sẽ được thăng chức nhanh hơn. Chậm và
chắc là điều tốt, nhưng nhanh và tin cậy là điều tốt hơn.
Nhưng câu chuyện cũng không dừng lại ở đây …
Rùa đã suy ngẫm kết quả và nhận ra rằng: nó không có cách nào thắng được Thỏ
trên đường đua vừa rồi. Làm sao để chiến thắng?
Nó suy nghĩ thêm một chút nữa và rồi thách Thỏ một cuộc thi tiếp, nhưng chạy thi
trên con đường có một chút thay đổi. Thỏ đồng ý.
Chúng bắt đầu cuộc đua. Như đã tự hứa với lòng mình là phải luôn nhanh, thỏ bắt
đầu chạy và chạy với tốc độ cao nhất cho đến bên bờ sông. Vạch đích đến lại còn
đến 2km nữa ở bên kia sông. Thỏ đành ngồi xuống và tự hỏi không biết làm sao
đây. Trong lúc đó, Rùa đã đến nơi, lội xuống sông và bơi qua bờ bên kia, tiếp tục
chạy và kết thúc đường đua.
Ý nghĩa từ câu chuyện này? Trước tiên, cần phải xác định ưu thế của mình và sau
đó là biết chọn sân chơi phù hợp. Trong một tổ chức, nếu bạn là người có khả năng
hùng biện, hãy đảm bảo rằng bạn phải biết tạo cơ hội trình bày để sếp của bạn chú ý
đến bạn. Khi bạn làm việc dựa trên thế mạnh của mình, chắc chắn không những bạn
được quan tâm và còn là “cú hích” cho bạn phát triển và tiến xa hơn.
Câu chuyện vẫn chưa dừng lại...
Đến đây, Thỏ và Rùa đã trở thành đôi bạn thân thiết và họ cùng nhau suy ngẫm. Cả
hai quyết định tổ chức một cuộc đua cuối cùng, nhưng sẽ cùng chạy chung. Tuyệt !
Chúng ta là một đội, sẽ làm tốt hơn nếu hỗ trợ lẫn nhau. Cuộc đua bắt đầu, Thỏ
cõng Rùa chạy đến bên bờ sông. Rùa lội xuống sông và cõng Thỏ bơi qua bên kia
bờ sông. Lên đến bờ, Thỏ lại cõng Rùa đưa cả hai cùng về đích. Và chúng cùng
nhận ra rằng đã về đích sớm hơn rất nhiều so với các lần đua trước.
Triết lý của câu chuyện này thật tuyệt vời nếu mỗi người đều thông minh và đều có
ưu điểm riêng, nhưng trừ khi các bạn cùng làm việc với nhau trong một đội và cùng
chia sẻ, cống hiến ưu thế của từng người, nếu làm một mình, bạn sẽ không bao giờ
thực hiện công việc được hoàn hảo bởi vì luôn luôn có những trường hợp bạn không
thể làm tốt hơn người khác. Và do đó, tinh thần đồng đội là yếu tố quyết định thành
công trong công việc. Điều quan trọng của làm việc theo nhóm là phải chọn được
người trưởng nhóm trong từng trường hợp cụ thể. Phải chọn được người có ưu thế
về lĩnh vực mà họ có khả năng lãnh đạo nhóm.
Nguồn: http://www.hocmai.com
5.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi cá nhân trong nhóm
Nhóm không phải là một đám đông vô tổ chức. Nhóm được tổ chức theo những
nguyên tắc nhất định và có ảnh hưởng đến hành vi của các thành viên.
5.3.1. Vai trò của cá nhân
Vai trò là tập hợp các chuẩn mực hành vi mà một người nắm giữ một vị trí nhất định
trong một nhóm phải tuân thủ.
Vai trò ảnh hưởng đến hành vi cá nhân. Mỗi người đều có một số vai trò nhất định, và
hành vi của nào người đó thay đổi theo vai trò của họ trong nhóm. Để hiểu được hành

