Bài 5: Cơ s ca hành vi nhóm
MAN403_Bai 5_v1.0010112211 77
BÀI 5: CƠ S CA HÀNH VI NHÓM
Ni dung
Khái nim và phân loi nhóm.
Lý do hình thành nhóm.
Các yếu t nh hưởng đến hành vi cá
nhân trong nhóm.
Quyết định nhóm.
Hướng dn hc Mc tiêu
ng dng các lý thuyết nhóm để phân
tích nhóm hc tp trong chương trình
Topica, đánh giá vai trò cá nhân trong
nhóm, tính liên kết nhóm và đề xut các
bin pháp nâng cao tính hiu qu trong
quyết định nhóm.
Tr li các câu hi ôn tp cui bài và
tho lun vi giáo viên nhng phn chưa
nm rõ.
Thi lượng hc
6 tiết
Phân bit nhóm chính thc và nhóm
không chính thc.
Lý gii các nguyên nhân khiến người lao
động tham gia vào các nhóm.
Thy được nh hưởng ca s thay đổi v
vai trò cá nhân, chun mc nhóm, tính
liên kết, qui mô và thành phn nhóm đến
hành vi cá nhân trong nhóm.
Làmưu thế và nhng nhược đim
ca quyết định nhóm so vi quyết định
cá nhân.
Gii thích tác động ca tư duy nhóm đối
vi vic ra quyết định và la chn
phương pháp ra quyết định hiu qu.
Bài 5: Cơ s ca hành vi nhóm
78 MAN403_Bai 5_v1.0010112211
TÌNH HUNG DN NHP
Tình hung
Huy tt nghip Đại hc Bách Khoa được 5 năm và hin
đang làm vic trong mt công ty sn xut linh kin đin
t ln ti Hà Ni. Huy được phân công qun lý mt
nhóm nhân viên trong b phn k thut ca công ty.
Trong quá trình qun lý nhóm nhân viên này, Huy nhn
thy rng các nhân viên trong nhóm thường bao che và
bo v ln nhau trong quá trình làm vic. Nhiu lúc Huy
thy kết qu thc hin công vic ca nhóm không như ý
mun nhưng Huy thy rt khó quy trách nhim cho riêng
cá nhân nào trong nhóm. Có nhng lúc Huy mun nhóm thc hin công vic nhanh hơn nhưng
các thành viên trong nhóm vn bo nhau duy trì tc độ làm vic mc độ bình thường. Mt
điu làm Huy cm thy vai trò qun lý ca mình đối vi nhóm rt m nht là khi gp vướng
mc trong quá trình thc hin công vic, nhng nhân viên ca nhóm thường hi ý kiến
ca thành viên nhiu tui nht trong nhóm và h tìm cách t gii quyết ch không hi ý kiến
ca anh.
Câu hi
1. Bn có th trình bày các nguyên nhân Huy gp khó khăn trong vic qun lý nhóm?
2. Bn có th đưa ra gii pháp giúp Huy gii quyết khó khăn trong qun lý nhóm làm vic?
Bài 5: Cơ s ca hành vi nhóm
MAN403_Bai 5_v1.0010112211 79
5.1. Khái nim và phân loi nhóm
5.1.1. Khái nim
Nhóm gm hai hay nhiu cá nhân, tương tác và ph
thuc ln nhau nhm đạt được các mc tiêu c th.
5.1.2. Phân loi nhóm
Các nhóm có th là nhóm chính thc hoc nhóm
không chính thc (cũng có khi người ta gi là nhóm
kết cu và phi kết cu).
Nhóm chính thc là nhóm thc hin nhng công vic c th theo cơ cu t chc.
Trong các nhóm chính thc, mc tiêu ca t chc là cơ s thúc đẩy và định hướng
các hot động cá nhân. Nhóm chính thc có th phân loi nh hơn thành nhóm ch
huy và nhóm nhim v.
o Nhóm ch huy được xác định theo sơ đồ t chc. Nhóm bao gm mt nhà qun
lý và mt s nhân viên dưới quyn. Ví d, nhóm gm trưởng phòng Marketing
và 3 nhân viên kinh doanh.
o Nhóm nhim v bao gm mt s người cùng làm vic để hoàn thành mt công
vic hay mt d án nào đó theo s phân công ca t chc. Nhóm này không
quá chú trng đến th bc trong các mi quan h. Chng hn, nhóm gm 2
nhân viên phòng kế hoch, 3 nhân viên phòng kinh doanh lp thành nhóm
nhim v để xây dng kế hoch kinh doanh cho công ty vào năm ti. Khi kế
hoch được hoàn tt thì nhóm này s tan rã.
Cn lưu ý rng tt c các nhóm ch huy đều là các nhóm nhim v. Tuy nhiên, các
nhóm nhim v chưa chc đã phi là các nhóm ch huy.
Nhóm không chính thc là các liên minh gia các cá nhân được hình thành không
ph thuc vào cơ cu cũng như mc tiêu ca t chc. Trong môi trường làm vic,
các nhóm này được hình thành do nhu cu v giao tiếp và quan h xã hi.
Nhóm không chính thc li có th phân thành nhóm li ích và nhóm bn bè.
o Nhóm li ích là nhóm mà các thành viên liên kết vi nhau để đạt được mt mc
tiêu c th mà mi người trong s h quan tâm. Chng hn, các nhân viên có th
hp li vi nhau, nêu ra yêu cu đối vi các cp lãnh đạo trong vic tăng lương,
gii quyết chế độ, thc hin các cam kết v đào to và phát trin nhân lc...
o Nhóm bn bè được hình thành khi các cá nhân có nhng đặc đim chung, bt
k h có làm vic cùng nhau hay không. Nhng đặc đim chung có th là tui
tác, s thích (cùng thích th thao, âm nhc, du lch), quan đim...
Nhóm
Nhóm chính thc
Nhóm không
chính thc
Nhóm ch huy
Nhóm nhim v
Nhóm li ích
Nhóm bn bè
Bài 5: Cơ s ca hành vi nhóm
80 MAN403_Bai 5_v1.0010112211
Các nhóm không chính thc thc hin mt chc năng quan trng là tha mãn nhu cu
xã hi ca các thành viên: H có th cùng nhau chơi th thao, cùng nhau ăn trưa, cùng
nhau ngh ngơi, cùng nhau đi làm hoc v cùng nhau. Mi quan h gia các cá nhân
trong nhóm, mc dù mang tính không chính thc, song có nh hưởng rt ln đến hành
vi và kết qu làm vic.
5.2. Lý do tham gia vào nhóm
Cá nhân tham gia các nhóm vì nhiu lý do. Các nhóm khác nhau cung cp nhng li
ích khác nhau cho thành viên ca mình, vì vy mt người có th tham gia mt s
nhóm nht định. Có th tóm tt lý do ph biến nht khiến mi người tham gia mt
nhóm nào đó như sau:
Ti sao mi người tham gia các nhóm?
Lý do Li ích
An toàn Bng cách tham gia mt nhóm nào đó, các cá nhân có th gim được tình trng
mt an toàn ca tình trng đơn l. Mi người cm thy mnh m và t tin hơn
khi h thuc vào mt nhóm nào đó.
Hi nhp Các nhóm có th đáp ng các nhu cu xã hi. Mi người có th phát trin mi
quan h khi là thành viên nhóm. Đối vi nhiu người, nhng mi quan h trong
công vic này tho mãn nhu cu hi nhp ca h.
Sc mnh
Điu gì mt cá nhân riêng l không th đạt được li thường có th đạt được
thông qua hành động nhóm. Trong nhiu trường hp nhóm thường có li thế
hơn cá nhân vì nó hi t được tài năng, kiến thc để hoàn thành công vic.
Th và Rùa
Có mt do Rùa và Th tranh cãi nhau v vic ai là
người chy nhanh hơn. Chúng quyết định gii quyết
vic tranh lun bng mt cuc thi chy đua.
Th xut phát nhanh như bn chy thc mng mt
hi, thy rng đã b khá xa bn Rùa, Th nghĩ nó nên
ngh dưới mt tán cây bên đường và thư giãn trước
khi tiếp tc cuc đua. Th ngi dưới bóng cây và
nhanh chóng ng thiếp đi. Rùa t t vượt qua th
sm kết thúc đường đua, dành chiến thng. Th git
mình tnh gic và nhn ra rng nó đã b thua.
Bài hc ca câu chuyn trên là: chm và n định đã chiến thng cuc đua.
Nhưng cuc sng không quá đơn gin như thế, câu chuyn được tiếp tc phát trin
thêm …
Th vô cùng tht vng vì để thua và nó c suy nghĩ. Nó nhn ra rng nó đã thua ch
vì quá t tin, bt cn và thiếu k lut. Nếu nó không xem mi th quá d dàng và
chc thng, thì đã không thua? Làm thế nào để thng Rùa?
Vì thế, nó quyết định thách thc mt cuc đua mi. Rùa đồng ý. Ln này, Th chy
vi tt c sc lc ca nó và chy sut mt mch v đích. Nó b xa Rùa đến my
dm đường.
Thế bài hc ca câu chuyn này là gì? Nhanh và vng chc s chiến thng cái chm
Bài 5: Cơ s ca hành vi nhóm
MAN403_Bai 5_v1.0010112211 81
n định. Nếu có hai người trong công ty ca bn: mt người chm, nguyên tc và
đáng tin cy; mt người khác nhanh và vn đáng tin cy nhng vic anh ta làm.
Người nhanh và đáng tin cy chc chn s được thăng chc nhanh hơn. Chm và
chc là điu tt, nhưng nhanh và tin cy là điu tt hơn.
Nhưng câu chuyn cũng không dng li đây …
Rùa đã suy ngm kết qu và nhn ra rng: nó không có cách nào thng được Th
trên đường đua va ri. Làm sao để chiến thng?
Nó suy nghĩ thêm mt chút na và ri thách Th mt cuc thi tiếp, nhưng chy thi
trên con đường có mt chút thay đổi. Th đồng ý.
Chúng bt đầu cuc đua. Như đã t ha vi lòng mình là phi luôn nhanh, th bt
đầu chy và chy vi tc độ cao nht cho đến bên b sông. Vch đích đến li còn
đến 2km na bên kia sông. Th đành ngi xung và t hi không biết làm sao
đây. Trong lúc đó, Rùa đã đến nơi, li xung sông và bơi qua b bên kia, tiếp tc
chy và kết thúc đường đua.
Ý nghĩa t câu chuyn này? Trước tiên, cn phi xác định ưu thế ca mình và sau
đó là biết chn sân chơi phù hp. Trong mt t chc, nếu bn là người có kh năng
hùng bin, hãy đảm bo rng bn phi biết to cơ hi trình bày để sếp ca bn chú ý
đến bn. Khi bn làm vic da trên thế mnh ca mình, chc chn không nhng bn
được quan tâm và còn là “cú hích” cho bn phát trin và tiến xa hơn.
Câu chuyn vn chưa dng li...
Đến đây, Th và Rùa đã tr thành đôi bn thân thiết và h cùng nhau suy ngm. C
hai quyết định t chc mt cuc đua cui cùng, nhưng s cùng chy chung. Tuyt !
Chúng ta là mt đội, s làm tt hơn nếu h tr ln nhau. Cuc đua bt đầu, Th
cõng Rùa chy đến bên b sông. Rùa li xung sông và cõng Th bơi qua bên kia
b sông. Lên đến b, Th li cõng Rùa đưa c hai cùng v đích. Và chúng cùng
nhn ra rng đã v đích sm hơn rt nhiu so vi các ln đua trước.
Triết lý ca câu chuyn này tht tuyt vi nếu mi người đều thông minh và đều có
ưu đim riêng, nhưng tr khi các bn cùng làm vic vi nhau trong mt đội và cùng
chia s, cng hiến ưu thế ca tng người, nếu làm mt mình, bn s không bao gi
thc hin công vic được hoàn ho bi vì luôn luôn có nhng trường hp bn không
th làm tt hơn người khác. Và do đó, tinh thn đồng đội là yếu t quyết định thành
công trong công vic. Điu quan trng ca làm vic theo nhóm là phi chn được
người trưởng nhóm trong tng trường hp c th. Phi chn được người có ưu thế
v lĩnh vc mà h có kh năng lãnh đạo nhóm.
Ngun: http://www.hocmai.com
5.3. Các yếu t nh hưởng đến hành vi cá nhân trong nhóm
Nhóm không phi là mt đám đông vô t chc. Nhóm được t chc theo nhng
nguyên tc nht định và có nh hưởng đến hành vi ca các thành viên.
5.3.1. Vai trò ca cá nhân
Vai trò là tp hp các chun mc hành vi mà mt người nm gi mt v trí nht định
trong mt nhóm phi tuân th.
Vai trò nh hưởng đến hành vi cá nhân. Mi người đều có mt s vai trò nht định, và
hành vi ca nào người đó thay đổi theo vai trò ca h trong nhóm. Để hiu được hành