Bài giảng Hành vi tổ chức: Chương 9 - ThS. Nguyễn Ngọc Duy

Trong bối cảnh môi trường kinh doanh đầy biến động, việc thiết kế một cơ cấu tổ chức hiệu quả là yếu tố then chốt quyết định sự thành công và bền vững của mọi doanh nghiệp. Tài liệu này tập trung đi sâu vào phân tích cơ cấu tổ chức, một phần không thể thiếu của hành vi tổ chức, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về vai trò và tầm quan trọng của nó. Mục tiêu là làm rõ khái niệm cơ bản, những yếu tố then chốt cần được xem xét khi thiết kế, cũng như các mô hình phổ biến và nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn cơ cấu tổ chức. Việc nắm vững các nguyên lý này giúp các nhà quản lý xây dựng một hệ thống vận hành linh hoạt, thích ứng, góp phần tối ưu hóa hiệu suất và nâng cao năng lực cạnh tranh của tổ chức.

Sinh viên các ngành quản trị kinh doanh, quản trị nhân lực, quản lý tổ chức; các nhà quản lý cấp trung và cấp cao; và những chuyên gia quan tâm đến việc tối ưu hóa hiệu suất tổ chức thông qua thiết kế cơ cấu.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về cơ cấu tổ chức, bắt đầu bằng việc định nghĩa nó như một hệ thống các nhiệm vụ, mối quan hệ báo cáo và quyền lực được thiết lập để duy trì hoạt động và đạt được mục tiêu của tổ chức. Sơ đồ cơ cấu tổ chức được giới thiệu như một công cụ trực quan hóa các mối quan hệ này. Tầm quan trọng của cơ cấu tổ chức được nhấn mạnh qua khả năng giúp người lao động hiểu rõ vị trí và quy trình, ảnh hưởng đến tinh thần và sự hài lòng công việc, hỗ trợ tổ chức thích nghi với môi trường, và là công cụ quản lý hành vi của người lao động. Các yêu cầu đối với một cơ cấu tổ chức hiệu quả bao gồm tính mục tiêu, tối ưu, tin cậy, linh hoạt và hiệu quả. Phần tiếp theo đi sâu vào các yếu tố then chốt cần quan tâm khi thiết kế cơ cấu tổ chức, đặc biệt là khái niệm chuyên môn hóa công việc hay phân công lao động. Tài liệu giải thích rằng chuyên môn hóa giúp phân chia công việc thành các bước hoặc nhiệm vụ nhỏ hơn, cho phép mỗi cá nhân tập trung vào một phần cụ thể. Phương pháp này mang lại lợi ích về hiệu quả sử dụng lao động và giảm chi phí đào tạo. Tuy nhiên, nó cũng tiềm ẩn nhược điểm như sự đơn điệu, căng thẳng, giảm sự thỏa mãn công việc, tăng tỷ lệ vắng mặt và luân chuyển lao động, cũng như thiếu sự phối hợp giữa các bộ phận nếu chuyên môn hóa quá cao. Việc hiểu rõ những yếu tố này là cần thiết để thiết kế một cơ cấu tổ chức cân bằng, nhằm tối đa hóa hiệu suất đồng thời duy trì sự gắn kết và động lực cho nhân viên.