§Ò ¸n m«n häc
NguyÔn ThÞ Thuú D¬ng- Líp: Kinh tÕ Lao ®éng 44
LêI Më §ÇU
B¶o hiÓm x· héi lµ mét chÝnh s¸ch lín cña §ng vµ Nhµ níc ta ®èi víi
ngêi lao ®éng. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn, chÕ ®é BHXH kh«ng ngõng ®îc
bæ sung, söa ®æi cho phï hîp víi tõng thêi kú ph¸t triÓn nh»m ®¶m b¶o quyÒn
lîi ®èi víi ngêi lao ®éng .
Trong c¸c chÕ ®é cña hÖ thèng BHXH cã chÕ ®é b¶o hiÓm thÊt nghiÖp.
Môc ®Ých cña chÕ ®é nµy lµ trî gióp vÒ mÆt tµi chÝnh cho ngêi thÊt nghiÖp ®Ó
hä æn ®Þnh cuéc sèng c¸ nh©n vµ gia ®×nh trong mét chõng mùc nhÊt ®Þnh, tõ
®ã t¹o ®iÒu kiÖn cho hä tham gia vµo thÞ trêng lao ®éng ®Ó hä cã nh÷ng c¬
héi míi vÒ viÖc lµm.
Tõ khi chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ trêng, nÒn kinh tÕ níc ta ®· ®¹t ®îc
nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ.Tuy nhiªn nh÷ng mÆt tr¸i cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng
®· béc lé kh¸ râ, ®Æc biÖt lµ t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp. Nhµ níc ®· gi¶i quyÕt vÊn
®Ò nµy b»ng nhiÒu biÖn ph¸p nh chÝnh s¸ch d©n sè, kinh tÕ, …
MÆc dï hiÖn nay níc ta cha triÓn khai BHTN song nh÷ng n¨m võa qua
Nhµ níc, ngµnh lao ®éng- th¬ng binh x· héi ®· cã nhiÒu ®Ò ¸n vµ ®Ò tµi
nghiªn cøu khoa häc ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò nµy ®Ó chuÈn bÞ triÓn khai trong nh÷ng
n¨m s¾p tíi. §©y lµ vÊn ®Ò bøc xóc vµ tÊt yÕu, lµ tr¸ch nhiÖm cña c¶ Nhµ
níc, ngêi lao ®éng vµ ngêi sö dông lao ®éng.
§Ó triÓn khai BHTN, ph¶i x©y dùng ®îc chÝnh s¸ch hay ph¸p lÖnh vÒ
BHTN, t¹o hµnh trang ph¸p lý trong qu¸ tr×nh tæ chøc thùc hiÖn. Hy väng r»ng
BHTN sÏ sím ®îc triÓn khai ë ViÖt Nam gãp phÇn gi¶i quyÕt c¨n bÖnh cè
h÷u do c¬ chÕ thÞ trêng ®Î ra, ®ã lµ thÊt nghiÖp.
Môc tiªu ®Ò tµi lµ hÖ thèng hãa c¬ së lý luËn , thùc tiÔn ThÊt nghiÖp ,
c¸c chÝnh s¸ch BHTN trªn c¬ së tèng hîp th«ng tin.
KÕt cÊu cña ®Ò tµi : Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, néi dung ®Ò tµi
gåm 3 phÇn chÝnh :
I. Mét sè vÊn ®Ò vÒ thÊt nghiÖp.
II. B¶o hiÓm ThÊt nghiÖp vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ.
III. ChÝnh s¸ch B¶o hiÓm ThÊt nghiÖp cña ViÖt Nam hiÖn t¹i vµ t¬ng lai.
Bµi viÕt cña em cßn nhiÒu thiÕu sãt, mong sù chØ b¶o cña c«.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n!
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
§Ò ¸n m«n häc
NguyÔn ThÞ Thuú D¬ng- Líp: Kinh tÕ Lao ®éng 44
NéI DUNG
i. Mét sè vÊn ®Ò vÒ thÊt nghiÖp
1.Kh¸i niÖm vÒ thÊt nghiÖp
VÊn ®Ò thÊt nghiÖp ®· ®îc nhiÒu tæ chøc,nhiÒu nhµ khoa häc bµn
luËn.Song còng cßn nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau nhÊt lµ vÒ thÊt nghiÖp.LuËt B¶o
hiÓm thÊt nghiÖp (viÕt t¾t BHTN)céng hßa liªn bang §øc ®Þnh nghÜa: “ThÊt
nghiÖp lµ ngêi lao ®éng t¹m thêi kh«ng cã quan hÖ lao ®éng hoÆc chØ thùc
hiÖn c«ng viÖc ng¾n h¹n”.
T¹i Ph¸p ngêi ta cho r»ng,thÊt nghiÖp lµ kh«ng cã viÖc lµm, cã ®iÒu
kiÖn lµm viÖc, ®ang ®i t×m viÖc lµm.
Th¸i Lan, ®Þnh nghÜa vÒ thÊt nghiÖp kh¼ng ®Þnh: “ThÊt nghiÖp lµ kh«ng
cã viÖc lµm, muèn lµm viÖc, cã n¨ng lùc lµm viÖc”.
Trung Quèc ®Þnh nghÜa vÒ thÊt nghiÖp nhsau: “ThÊt nghiÖp lµ ngêi
trong tuæi lao ®éng (d©n thµnh thÞ) cã kh¶ n¨ng lao ®éng, cha cã viÖc lµm,
®ang ®i t×m viÖc lµm, ®¨ng ký t¹i c¬ quan gi¶i quyÕt viÖc lµm”.
Theo tæ chøc Lao ®éng quèc tÕ (ILO) ,”ThÊt nghiÖp lµ t×nh tr¹ng tån t¹i
mét sè ngêi trong lùc lîng lao ®éng muèn lµm viÖc nhng kh«ng thÓ t×m
®îc viÖc lµm ë møc tiÒn l¬ng thÞnh hµnh”.
Héi nghÞ Thèng kª Lao ®éng Quèc tÕ lÇn thø t¸m n¨m 1954 t¹i Gi¬nev¬
®a ra ®Þnh nghÜa:”ThÊt nghiÖp lµ ngêi ®· qua mét ®é tuæi x¸c ®Þnh mµ trong
mét ngµnh hoÆc mét tuÇn x¸c ®Þnh, thuéc nh÷ng lo¹i sau ®©y:
- Ngêi lao ®éng cã thÓ ®i lµm nhng hÕt h¹n hîp ®ång hoÆc bÞ t¹m
ngõng hîp ®ång, ®ang kh«ng cã viÖc lµm vµ ®ang t×m viÖc lµm.
- Ngêi lao ®éng cã thÓ ®i lµm trong mét thêi gian x¸c ®Þnh vµ ®ang t×m
viÖc lµm cã l¬ng mµ tríc ®ã cha hÒ cã viÖc lµm, hoÆc vÞ trÝ hµnh nghÒ cuèi
cïng tríc ®ã kh«ng ph¶i lµ ngêi lµm c«ng ¨n l¬ng (vÝ dô ngêi sö dông lao
®éng ch¼ng h¹n ) hoÆc ®· th«i viÖc.
- Ngêi lao ®éng kh«ng cã viÖc lµm vµ cã thÓ ®i lµm ngay vµ ®· cã sù
chuÈn bÞ cuèi cïng ®Ó lµm mét c«ng viÖc míi vµo mét ngµy nhÊt ®Þnh sau mét
thêi kú ®· ®îc x¸c ®Þnh.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
§Ò ¸n m«n häc
NguyÔn ThÞ Thuú D¬ng- Líp: Kinh tÕ Lao ®éng 44
- Ngêi ph¶i nghØ viÖc t¹m thêi hoÆc kh«ng thêi h¹n mµ kh«ng cã l¬ng.
C¸c ®Þnh nghÜa tuy cã kh¸c nhau vÒ møc ®é, giíi h¹n (tuæi, thêi gian mÊt
viÖc) nhng ®Òu thèng nhÊt ngêi thÊt nghiÖp Ýt nhÊt ph¶i cã 3 ®Æc trng:
+ Cã kh¶ n¨ng lao ®éng.
+ §ang kh«ng cã viÖc lµm
+ §ang ®i t×m viÖc lµm.
ë ViÖt Nam, thÊt nghiÖp lµ vÊn ®Ò míi n¶y sinh trong thêi kú chuyÓn ®åi
nÒn kinh tÕ c¬ chÕ kÕ ho¹ch hãa tËp trung sang c¬ chÕ thÞ trêng.V× vËy, tuy
cha cã v¨n b¶n ph¸p qui vÒ thÊt nghiÖp còng nh c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn
thÊt nghiÖp, nhng cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu nhÊt ®Þnh.
Nh÷ng nghiªn cøu bíc ®Çu kh¼ng ®Þnh thÊt nghiÖp lµ nh÷ng ngêi
kh«ng cã viÖc lµm, ®ang ®i t×m viÖc vµ s½n sµng lµm viÖc.
§Þnh nghÜa thÊt nghiÖp ë ViÖt Nam : “ThÊt nghiÖp lµ nh÷ng ngêi trong
®é tuæi lao ®éng, cã kh¶ n¨ng lao ®éng, cã nhu cÇu viÖc lµm, ®ang kh«ng cã
viÖc lµm”.
2. C¸c nguyªn nh©n g©y thÊt nghiÖp
Cã 3 nguyªn nh©n g©y thÊt nghiÖp
- Do chu kú s¶n xuÊt kinh doanh thay ®æi:
Theo chu kú ph¸t triÓn kinh tÕ , sau hng thÞnh ®Õn suy tho¸im khñng
ho¶ng. ë thêi kú ®îc më réng, nguån nh©n lùc x· héi ®îc huy ®éng vµo s¶n
xuÊt, nhu cÇu vÒ søc lao ®éng t¨ng nhanh nªn thu hót nhiÒu lao ®éng.Ngîc
l¹i thêi kú suy tho¸i s¶n xuÊt ®×nh trÖ , cÇu lao ®éng gi¶m kh«ng nh÷ng kh«ng
tuyÓn thªm lao ®éng mµ cßn mét sè lao ®éng bÞ d«i d g©y nªn t×nh tr¹ng thÊt
nghiÖp. Theo kinh nghiÖm cña c¸c nhµ kinh tÕ nÕu n¨ng lùc s¶n xuÊt x· héi
gi¶m 1% so víi kh¶ n¨ng , thÊt nghiÖp sÏ t¨ng lªn 2%.
- Do sù tiÕn bé cña khoa häc kü thuËt:
§Æc biÖt qu¸ tr×nh tù ®éng hãa qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.Sù tiÕn bé cña khoa häc
kü thuËt, tù ®éng hãa qu¸ tr×nh s¶n xuÊt sÏ tiÕt kiÖm ®îc chi phÝ, n¨ng suÊt
lao ®éng t¨ng cao , chÊt lîng s¶n phÈm tèt h¬n, gi¸ thµnh l¹i rÎ lµm t¨ng kh¶
n¨ng c¹nh tranh cña s¶n phÈm. ChÝnh v× thÕ, c¸c nhµ s¶n xuÊt lu«n t×m c¸ch
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
§Ò ¸n m«n häc
NguyÔn ThÞ Thuú D¬ng- Líp: Kinh tÕ Lao ®éng 44
®æi míi c«ng nghÖ, sö dông nh÷ng d©y truyÒn tù ®éng vµo s¶n xuÊt, m¸y mãc
®îc sö dông nhiÒu, lao ®éng sÏ d«i d. Sè lao ®éng nµy sÏ bæ sung vµo ®éi
qu©n thÊt nghiÖp.
- Sù gia t¨ng d©n sè vµ nhuån lùc lµ ¸p lùc ®èi víi viÖc gi¶i quyÕt viÖc
lµm. §iÒu nµy thêng x¶y ra ®èi víi c¸c níc cã nÒn kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn
hoÆc ®ang ph¸t triÓn. ë ®©y, nguån lùc dåi dµo nhng do kinh tÕ h¹n chÕ nªn
kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®µo t¹o vµ sö dông hÕt nguån lao ®éng hiÖn cã.
3. Ph©n lo¹i thÊt nghiÖp
ThÊt nghiÖp lµ mét hiÖn tîng phøc t¹p cÇn ph¶i ®îc ph©n lo¹i ®Ó hiÓu
râ vÒ nã. C¨n cø vµo tõng chØ tiªu ®¸nh gi¸, ta cã thÓ chia thÊt nghiÖp thµnh
c¸c lo¹i sau:
a.Ph©n theo ®Æc trng cña ngêi thÊt nghiÖp.
ThÊt nghiÖp lµ mét g¸nh nÆng, nhng g¸nh nÆng ®ã r¬i vµo ®©u, bé phËn
d©n c nµo, ngµnh nghÒ nµo…CÇn biÕt ®îc ®iÒu ®ã ®Ó hiÓu ®îc ®Æc ®iÓm,
tÝnh chÊt, møc ®é t¸c h¹i… cña thÊt nghiÖp trong thùc tÕ. Víi môc ®Ých ®ã cã
thÓ dïng nh÷ng tiªu thøc ph©n lo¹i díi ®©y:
- ThÊt nghiÖp theo giíi tÝnh.
- ThÊt nghiÖp theo løa tuæi.
- ThÊt nghiÖp chia theo vïng, l·nh thæ.
- ThÊt nghiÖp chia theo ngµnh nghÒ.
- ThÊt nghiÖp chia theo d©n téc, chñng téc.
b. Ph©n lo¹i theo lý do thÊt nghiÖp .
Trong kh¸i niÖm thÊt nghiÖp , cÇn phi ph©n biÖt râ thÊt nghiÖp tù
nguyÖn vµ thÊt nghiÖp kh«ng tù nguyÖn. Nãi kh¸c ®i lµ nh÷ng ngêi lao ®éng
tù nguyÖn xin th«i viÖc vµ nh÷ng ngêi lao ®éng buéc ph¶i th«i viÖc.Trong
nÒn kinh tÕ thÞ trêng n¨ng ®éng, lao ®éng ë c¸c nhãm, c¸c ngµnh, c¸c c«ng
ty ®îc tr¶ tiÒn c«ng lao ®éng kh¸c nhau (møc l¬ng kh«ng thèng nhÊt trong
c¸c ngµnh nghÒ , cÊp bËc). ViÖc ®i lµm hay nghØ viÖc lµ quyÒn cña mçi ngêi.
Cho nªn, ngêi lao ®éng cã sù so s¸nh, chç nµo l¬ng cao th× lµm, chç nµo
l¬ng thÊp (kh«ng phï hîp) th× nghØ. V× thÕ x¶y ra hiÖn tîng:
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
§Ò ¸n m«n häc
NguyÔn ThÞ Thuú D¬ng- Líp: Kinh tÕ Lao ®éng 44
ThÊt nghiÖp tù nguyÖn :Lµ lo¹i thÊt nghiÖp mµ ë mét møc tiÒn c«ng nµo
®ã ngêi lao ®éng kh«ng muèn lµm viÖc hoÆc v× lý do c¸ nh©n nµo ®ã (di
chuyÓn, sinh con…).ThÊt nghiÖp lo¹i nµy thêng t¹m thêi.
ThÊt nghiÖp kh«ng tù nguyÖn lµ: ThÊt nghiÖp mµ ë møc tiÒn c«ng nµo ®ã
ngêi lao ®éng chÊp nhËn nhng vÉn kh«ng ®îc lµm viÖc do kinh tÕ suy
tho¸i , cung lín h¬n cÇu vÒ lao ®éng…
ThÊt nghiÖp tr¸ h×nh (cßn gäi lµ hiÖn tîng khiÕm dông lao ®éng) lµ hiÖn
tîng xuÊt hiÖn khi ngêi lao ®éng ®îc sö dông díi møc kh¶ n¨ng mµ b×nh
thêng g¾n víi viÖc sö dông kh«ng hÕt thêi gian lao ®éng.
KÕt côc cña nh÷ng ngêi thÊt nghiÖp kh«ng ph¶i lµ vÜnh viÔn . Cã nh÷ng
ngêi ( bá viÖc, mÊt viÖc…) sau mét thêi gian nµo ®ã sÏ ®îc trë l¹i lµm viÖc .
Nhng còng cã mét sè ngêi kh«ng cã kh¶ n¨ng ®ã vµ hä ph¶i ra khái lùc
lîng lao ®éng do kh«ng cã ®iÒu kiÖn b¶n th©n phï hîp víi yªu cÇu cña thÞ
trêng lao ®éng hoÆc do mÊt kh¶ n¨ng høng thó lµm viÖc ( hay cßn cã thÓ cã
nh÷ng nguyªn nh©n kh¸c).
Nh vËy, con sè thÊt nghiÖp lµ con sè mang tÝnh thêi ®iÓm . Nã lu«n biÕn
®éng theo thêi gian. ThÊt nghiÖp xuÊt ph¸t tõ nhu cÇu cÇn viÖc lµm, cã viÖc råi
l¹i mÊt viÖc, tõ kh«ng thÊt nghiÖp trë lªn thÊt nghiÖp råi ra khái tr¹ng th¸i ®ã.
V× thÕ viÖc nghiªn cøu dßng lu chuyÓn thÊt nghiÖp lµ rÊt cã ý nghÜa.
c. Ph©n lo¹i theo nguån gèc thÊt nghiÖp.
T×m hiÓu nguån gèc thÊt cã ý nghÜa ph©n tÝch s©u s¾c vÒ thùc tr¹ng thÊt
nghiÖp , tõ ®ã t×m ta híng gi¶i quyÕt. Cã thÓ chia thµnh 4 lo¹i:
ThÊt nghiÖp t¹m thêi lµ lo¹i thÊt nghiÖp ph¸t sinh do sù di chuyÓn kh«ng
ngõng cña ngêi lao ®éng gi÷a c¸c vïng, c¸c lo¹i c«ng viÖc hoÆc gi÷a c¸c giai
®o¹n kh¸c nhau cña cuéc sèng.ThËm chÝ trong mét nÒn kinh tÕ cã ®ñ viÖc lµm
vÉn lu«n cã sù chuyÓn ®éng nµo ®ã nh mét sè ngêi t×m viÖc lµm sau khi tèt
nghiÖp hoÆc di chuyÓn chç ë tõ n¬i nµy ®Õn n¬i kh¸c ; phô n÷ cã thÓ quay l¹i
lùc lîng lao ®éng sau khi sinh con…
ThÊt nghiÖp cã tÝnh c¬ cÊu : Xy ra khi cã sù mÊt c©n ®èi gi÷a cung –
cÇu lao ®éng ( gi÷a c¸c ngµnh nghÒ , khu vùc…). Lo¹i nµy g¾n liÒn víi sù
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.