Hiệu quả của một số công thức thức ăn lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá
lăng chấm nuôi thương phẩm
Cá lăng chấm Hemibagrus guttatus (Lacépède, 1803) là loài cá hoang dã có giá trị
kinh tế cao của hệ thống sông Hồng [6]. Thịt cá lăng chấm mềm, ít xương dăm,
giá bán cao (200.000-250.000đ/kg), được coi là loài cá đặc sản nước ngọt hàng
đầu của miền Bắc [6]. Trong những năm 2002-2008, Viện nghiên cứu nuôi trồng
thuỷ sản I đã nghiên cứu thành công công nghệ sản xuất cá giống và quy trình nuôi
thương phẩm cá lăng chấm trong ao, đồng thời chuyển giao thành công cho các
tỉnh Nam Định, Bắc Giang, Hòa Bình... Đến nay, cá lăng chấm đã được nuôi rộng
rãi ở nhiều tỉnh, trong đó có Nghệ An.
I. Đặt vấn đề
Cá lăng chấm Hemibagrus guttatus (Lacépède, 1803) là loài cá hoang dã có
giá trị kinh tế cao của hệ thống sông Hồng [6]. Thịt cá lăng chấm mềm, ít xương
dăm, giá bán cao (200.000-250.000đ/kg), được coi là loài cá đặc sản nước ngọt
hàng đầu của miền Bắc [6]. Trong những năm 2002-2008, Viện nghiên cứu nuôi
trồng thuỷ sản I đã nghiên cứu thành công công nghệ sản xuất cá giống và quy
trình nuôi thương phẩm cá lăng chấm trong ao, đồng thời chuyển giao thành
công cho các tỉnh Nam Định, Bắc Giang, Hòa Bình... Đến nay, cá lăng chấm đã
được nuôi rộng rãi ở nhiều tỉnh, trong đó có Nghệ An.
Xã Hưng Hòa - Nghệ An đã đưa vào nuôi thử nghiệm cá lăng chấm nhưng
năng suất chưa cao (8-10 tấn/ha/vụ 2 năm). Một trong những nguyên nhân là do
loại thức ăn hay khẩu phần ăn chưa phù hợp. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài:
“Đánh giá hiệu quả của một số công thức thức ăn khi nuôi cá lăng chấm
Hemibagrus guttatus (Lacépède 1803) thương phẩm tại xã Hưng Hòa - tỉnh
Nghệ An” đã được tiến hành nghiên cứu nhằm xác định công thức thức ăn phù
hợp nhất cho nuôi thương phẩm cá lăng chấm, góp phần hoàn thiện quy trình
nuôi loài cá có giá trị kinh tế cao này.
II. Kết quả nghiên cứu
Thí nghiệm sử dụng 3 công thức (CT) thức ăn: CT1: 100% thức ăn chế biến;
CT2: 50% thức ăn chế biến + 50% cá tạp; CT3: 100% cá tạp. Mỗi công thức lặp
lại 2 lần. Thí nghiệm được tiến hành trong các giai, với thể tích 48m2. Hệ thống
giai nuôi thí nghiệm được đặt trong các ao nước tĩnh với diện tích ao 0,5ha. Mỗi
giai thả 30 con cá có khối lượng là 409,79 g/con, cá thí nghiệm đồng đều về kích
cỡ.
1. Kết quả biến động một số yếu tố môi trường
Bảng 1: Một số yếu tố môi trường trong quá trình thí nghiệm
Các chỉ tiêu theo dõi Sáng Chiều Trung bình
Nhiệt độ (0C) 24,5 26,0 25,25 ± 1,06
pH 7,0 7,5
DO 4,8 5,3 5,05 ± 0,51
NH3 0,09 0,09 ± 0,01
Trong quá trình thí nghiệm, các yếu tố: nhiệt độ trung bình 25,25 ± 1,06 (oC); pH
7-8; DO 4-6mg/l; NH3 0,09-0,01mg NH3/l ở các nghiệm thức thí nghiệm không
có sự sai khác và đều nằm trong khoảng thích hợp cho cá lăng chấm phát triển.
2. Ảnh hưởng của các công thức thức ăn đến tỷ lệ sống của cá lăng chấm
thương phẩm
Qua đồ thị có thể thấy, nhìn chung tỷ lệ sống của cá tại các công thức thí
nghiệm khá cao, dao động từ 90-96,6%. Trong đó, sau thời gian nuôi thương
phẩm 90 ngày, tỷ lệ sống cao nhất ở CT2 đạt 96,6%, tiếp theo là CT1 đạt 93,3%
và thấp nhất ở CT3 đạt 90% (p<0,05). Song CT1 không có sự sai khác với CT3
(p> 0,05). Điều này cho thấy, khi nuôi cá lăng chấm giai đoạn này nên sử dụng
thức ăn là CT2 để đạt được tỷ lệ sống cao.
3. Tăng trưởng của cá lăng chấm trong quá trình thí nghiệm
3.1. Tăng trưởng theo khối lượng (W, g)
Bảng 2: Tăng trưởng khối lượng của cá lăng chấm ở các công thức thí nghiệm
Chỉ tiêu CT1 CT2 CT3
W cá lúc thả (g/con) 410,14a±9,94 408,45a±0,11 410a,77±7,70
W cá lúc thu (g/con) 511,46b±5,33 552,99a±4,18 509,72c±0,69
W cá tăng thêm
(g/con) 101,32 144,54 98,95
SGRW (%/ngày) 0,753b±0,04 1,009a±0,01 0,719b±0,06
(Ghi chú: Số liệu ở cùng một hàng có kí hiệu số mũ khác nhau là khác nhau ở
mức sai khác có ý nghĩa thống kê p<0,05)
Theo kết quả trình bày ở bảng 2 cho thấy, tại thời điểm bắt đầu thí nghiệm,
khối lượng trung bình của cá không có sự khác nhau (p>0,05), nhưng có sự
sai khác giữa các công thức thí nghiệm trong quá trình thí nghiệm. Sự tăng
trưởng theo khối lượng trung bình của cá lăng chấm trong quá trình thí
nghiệm đạt cao nhất ở CT2 (552,99g), tiếp đến là CT1 (511,46g) và thấp
nhất ở CT3 (509,72g). Điều này cho thấy sự sai khác giữa các CT1, CT2,
CT3 có ý nghĩa về mặt thống kê (p<0,05).
3.2. Tăng trưởng theo chiều dài tiêu chuẩn (SL, cm)
Bảng 3: Tăng trưởng chiều dài của cá lăng chấm trong quá trình thí nghiệm
Chỉ tiêu CT1 CT2 CT3
Số lượng cá lúc thả
(cm/con) 24,3a±0,00 24,4a±0,14 24,3a±0,14
Số lượng cá lúc thu
(cm/con) 27,4b±0,14 28,7a±0,14 26,8c±0,07
Số lượng tăng thêm 3,1 4,3 2,5
SGRSL (%/con) 0,49b±0,01 0,54a±0,02 0,33b±0,02
(Ghi chú: Số liệu ở cùng một hàng có kí hiệu số mũ khác nhau là khác nhau ở
mức sai khác có ý nghĩa thống kê p<0,05)
Kết quả theo dõi tăng trưởng chiều dài trung bình được trình bày tại bảng
3 cho thấy, tại thời điểm bắt đầu thí nghiệm, chiều dài trung bình của cá
không có sự khác nhau (p>0,05). Tại thời điểm kết thúc thí nghiệm, chiều
dài của cá ở CT2 so với CT1 và CT3 là có sự sai khác về chiều dài trung
bình cũng như tốc độ tăng trưởng tương đối theo ngày (p<0,05). Trong đó,
cá lăng chấm ở CT2 luôn thể hiện ưu thế hơn ở cả chiều dài trung bình
(28,7cm) và tăng trưởng tương đối chiều dài theo ngày (0,541%/ngày). Bên
cạnh đó, cá ở CT3 có tốc độ tăng trưởng thấp nhất về chiều dài trung bình
(26,8cm) và tăng trưởng tương đối về chiều dài theo ngày (0,326 %/ngày)
(p<0,05).
4. Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) khi nuôi thương phẩm
Bảng 4: Hệ số chuyển đổi thức ăn khi nuôi cá lăng chấm thương phẩm
Công thức CT1 CT2 CT3
FCR 2,6 2,3 2,7