HỘI NGHỊ KHOA HỌC THƯỜNG NIÊN NĂM 2025 – HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
414
KHẢO SÁT VAI TRÒ CỦA LIPOPROTEIN (A) TRONG CHẨN ĐOÁN SỚM
VÀ THEO DÕI BỆNH LÝ XƠ VỮA MẠCH MÁU TRÊN ĐỐI TƯỢNG
BỆNH NHÂN TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2023-2024
Ngô Minh Quân1, Trần Thị Thanh Nga1, Nguyễn Văn Tân Minh1,
Nguyễn Thanh Tài1, Nguyễn Thị Thúy Lợi1,
Trịnh Công Chí1, Phan Công Danh1
TÓM TẮT53
Đặt vấn đề
Hiện nay, bệnh tim mạch đã trở thành bệnh
lý gây tử vong số một trên thế giới. Theo thống
kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2016,
hàng năm ước tính có tới 17,9 triệu người trên
thế giới tử vong do bệnh tim mạch chiếm 31%
tổng số ca tử vong trên toàn cầu, trong số này,
85% là do nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Thông
điệp của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm
2016: Bệnh tim mạch hiện đã trở thành nguyên
nhân mắc bệnh và tử vong hàng đầu. Tại Việt
nam, năm 2016, theo thống kê của WHO, bệnh
tim mạch đã trở thành nguyên nhân gây tử vong
hàng đầu. Trong số 77% nguyên nhân tử vong do
bệnh không lây nhiễm ở Việt Nam thì có tới
khoảng gần 70% tử vong do bệnh tim mạch [6]
- Các nguyên nhân gây ra bệnh lý tim mạch
được nêu rõ hàng đầu gồm: rối loạn chuyển hóa
lipid, lười vận động/thừa cân, béo phì, sử dụng
thuốc lá.
1Trung tâm Xét nghiệm, Bệnh viện Đa khoa Tâm
Anh TP. Hồ Chí Minh
Chịu trách nhiệm chính: Ngô Minh Quân
SĐT: 0961249729
Email: ngominhquanyk35@gmail.com
Ngày nhận bài: 11/8/2025
Ngày phản biện khoa học: 15/8/2025
Ngày duyệt bài: 15/8/2025
Các rối loạn chuyển hóa lipid đóng vai trò
quan trọng trong phát hiện và theo dõi diễn tiến
các bệnh lý xơ vữa mạch.
Xét nghiệm định lượng Lipoprotein (a) là chỉ
số hỗ trợ bác sĩ lâm sàng phát hiện sớm các rối
loạn chuyển hóa lipid, nguy cơ phát triển bệnh lý
xơ vữa động mạch.
Lipoprotein (a) cao là có sự hiện diện của
yếu tố nguy cơ bổ sung, cho thấy sự cần thiết
phải điều trị tích cực các yếu tố nguy cơ khác, và
có thể điều trị sớm hơn. [4]
Mục tiêu
Khảo sát tương quan giữa tăng chỉ số định
lượng lipoprotein (a) với các chẩn đoán bệnh lý
xơ vữa mạch máu, rối loạn chuyển hóa lipid,
bệnh lý tim mạch đến khám bệnh tại bệnh viện
Tâm Anh TP.Hồ Chí Minh trong năm 2023-2024.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu hồi cứu cắt ngang mô tả. Phân
tích dữ liệu của bệnh nhân đến khám bệnh tại
bệnh viện Tâm Anh TP.Hồ Chí Minh trong năm
2023-2024. Các mẫu mẫu được xét nghiệm
Lipoprotein (a) trên máy COBAS PRO của hãng
ROCHE. Đơn vị mg/dl.
Kết quả
Trong nghiên cứu về Lipoprotein (a) năm
2023-2024, nghiên cứu có 5,943 trường hợp bệnh
nhân được theo dõi. Trong đó nam giới có 3,153
TH (53.1%), nữ giới 2,790 TH (46.9%).
Thống kê theo độ tuổi và giới tính nam: có
3,153 bệnh nhân nam có kết quả định lượng
Lipoprotein (a)
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 554 - THÁNG 9 - SỐ CHUYÊN ĐỀ - 2025
415
Định lượng Lipoprotein (a) ở Nam giới (N=3,153)
Định lượng Lipoprotein (a)
Số lượng
Tỷ lệ %
< 30.0mg/dl
2,438
77.3
30.0 – 50.0 mg/dl
253
8.0
> 50.0 mg/dl
462
14.7
Số bệnh nhân nam giới có kết quả định lượng
Lipoprotein (a) > 50 mg/dl tập trung ở độ tuối
47–76 tuổi có 306 ca chiếm tỷ lệ 5.1% tổng số
mẫu nghiên cứu, chiếm 9.7% tổng số nam giới
trong nghiên cứu.
Thống kê theo độ tuổi và giới tính nữ: có
2,790 bệnh nhân nữ có kết quả định lượng
Lipoprotein (a)
Định lượng Lipoprotein (a) ở Nữ giới (N=2,790)
Định lượng Lipoprotein (a)
Số lượng
Tỷ lệ %
< 30.0mg/dl
2,050
73.5
30.0 – 50.0 mg/dl
274
9.8
> 50.0 mg/dl
465
16.7
Số bệnh nhân nữ giới có kết quả định lượng
Lipoprotein (a) > 50 mg/dl tập trung ở độ tuối
52–75 tuổi có 297 ca chiếm tỷ lệ 5% tổng số mẫu
nghiên cứu, chiếm 10.6% tổng số nữ giới trong
nghiên cứu.
Trong nghiên cứu, các bệnh nhân được đối
chiếu với kết quả đo LDL–C >100mg/dL
(>2.59mmol/L), Triglyceride > 151 mg/dL
(>1.7mmol/L) và chẩn đoán lâm sàng cho thấy:
927 trường hợp nam (462 TH) và nữ (465 TH) có
định lượng Lipoprotein a > 50mg/dl, 901 TH
(97.2 %) đi kèm các triệu chứng rối loạn chuyển
hóa lipid, bệnh lý xơ vữa mạch máu, bệnh lý tim
mạch, tăng huyết áp. Trong đó rối loạn lipid máu
và bệnh lý xơ vữa mạch máu chiếm tỷ lệ cao nhất 97.2%.
Định lượng Lipoprotein a > 50mg/dl (N=927)
Bệnh lý khác
Rối loạn lipid máu
Số lượng
4
22
Tỷ lệ %
0.4
2.4
Kết luận: Trong nghiên cứu khảo sát vai trò
Lipoprotein (a), Chúng tôi nhận thấy các trường
hợp có mức định lượng >50mg/dl là yếu tố nguy
cơ đi cùng với các bệnh lý rối loạn Cholesterol,
xơ vữa mạch máu, tăng huyết áp chiếm 97.2%,
tương đồng với các nghiên cứu độc lập của các
đơn vị khác trong nước[1] và quốc tế[2][3][5]. Xét
nghiệm lipoprotein (a) đóng vai trò quan trọng
trong chẩn đoán và theo dõi bệnh lý xơ vữa
động mạch.
Từ khóa: Lipoprotein (a), xơ vữa động
mạch, bệnh động mạch vành do xơ vữa, rối loạn
lipid máu.
SUMMARY
A STUDY OF LIPOPROTEIN (A)
CONCENTRATIONS IN EARLY
DIAGNOSIS AND MONITORING OF
HỘI NGHỊ KHOA HỌC THƯỜNG NIÊN NĂM 2025 – HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
416
ATHEROSCLEROTIC DISEASE IN
PATIENTS AT TAM ANH HOSPITAL,
HO CHI MINH CITY, 2023–2024
Background:
Currently, cardiovascular diseases have
become the leading cause of death worldwide.
According to statistics from the World Health
Organization (WHO) in 2016, it is estimated that
up to 17.9 million people die from cardiovascular
diseases each year, accounting for 31% of total
deaths globally; among these, 85% are due to
myocardial infarction and stroke. The message
from the World Health Organization (WHO) in
2016: Cardiovascular diseases have become the
leading causes of morbidity and mortality. In
Vietnam, in 2016, according to WHO statistics,
cardiovascular diseases became the leading cause
of death. Among the 77% of deaths due to non-
communicable diseases in Vietnam, nearly 70%
are due to cardiovascular diseases. [6].
- These main causes cardiovascular diseases
are dyslipidemia, arteriosclerosis, obese,
smoking.
Dyslipidemia hold key role of diagnostic and
observed development of cardiovascular
diseases. Lipoprotein (a) is a specific test, which
helped physicans diagnosis dyslipidemia and
further emerge of cardiovascular diseases.
Objectives: study of lipoprotein (a)
concentrations in patients with arteriosclerosis ,
cardiovascular disease, hypertension,
dyslipidemia in Tam Anh hospital Ho Chi Minh
City from 2023 to 2024.
Methods: Retrostudy. Analysis lipoprotein
(a) concentrations in patients in Tam Anh
hospital Ho Chi Minh City from 2023 to 2024.
Specimens are tested in COBAS PRO system,
ROCHE. Lipoprotein (a) concentrations in
mg/dl.
Results: In this study, we have 5,943
patients, the gender distribution of the
population was 3,153 male (53.1%), female
2,790 (46.9%). In distribution of age and gender,
we have 3,153 male patients have lipoprotein (a)
concentration result.
Male patients, Lipoprotein (a) (N=3,153)
Lipoprotein (a) concentration
Number
%
< 30.0mg/dl
2,438
77.3
30.0 – 50.0 mg/dl
253
8.0
> 50.0 mg/dl
462
14.7
In male group, patients have lipoprotein (a) concentration results higher than 50.0mg/dl, mainly
from 47 yrs to 76 yrs with 306 cases comprise 5.1% of total cases and 9.7% of male patients.
In distribution of age and gender, we have 2,790 female patients have lipoprotein (a)
concentration result.
Female patients, Lipoprotein (a) (N=2,790)
Lipoprotein (a) concentration
Number
%
< 30.0mg/dl
2,050
73.5
30.0 – 50.0 mg/dl
274
9.8
> 50.0 mg/dl
465
16.7
In female group, patients have lipoprotein (a)
concentration results higher than 50.0mg/dl,
mainly from 52 yrs to 75 yrs with 297 cases
comprise 5.0% of total cases and 10.6% of
female patients.
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 554 - THÁNG 9 - SỐ CHUYÊN ĐỀ - 2025
417
In this study, patients have results LDL–C
>100mg/dL (>2.59mmol/L), Triglyceride > 151
mg/dL (>1.7mmol/L) and clinical status show
that 927 patients include 462 male patients and
465 female patients, who have lipoprotein (a)
concentration results higher than 50.0mg/dl, 901
patients (97.2%) have dyslipidemia,
arteriosclerosis, cardiovascular diseases.
Lipoprotein (a) concentration >50mg/dl (N=927)
Other diseases
Dyslipidemia
Dyslipidemia + arteriosclerosis
Number
4
22
901
%
0.4
2.4
97.2
Conclusions:
In this study, Lipoprotein (a) concentration,
we have detected that patients have lipoprotein
(a) concentration higher than 50mg/dl, develope
dyslipidemia, arteriosclerosis, cardiovascular
diseases comprise of 97.2%, which familiar with
other studies about lipoprotein (a) in Viet Nam
and worldwide. Lipoprotein (a) is effective tool
for diagnosis and monitoring arteriosclerosis,
dyslipidemia.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh tim mạch là nguyên nhân hàng đầu
gây tử vong trên toàn thế giới, chiếm hơn
31% tổng số ca tử vong toàn cầu theo Tổ
chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2016, hàng
năm ước tính có tới 17,9 triệu người trên thế
giới tử vong do bệnh tim mạch chiếm 31%
tổng số ca tử vong trên toàn cầu, trong số
này, 85% là do nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Thông điệp của Tổ chức Y tế Thế giới
(WHO) năm 2016: Bệnh tim mạch hiện đã
trở thành nguyên nhân mắc bệnh và tử vong
hàng đầu. Tại Việt nam, năm 2016, theo
thống kê của WHO, bệnh tim mạch đã trở
thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu.
Trong số 77% nguyên nhân tử vong do bệnh
không lây nhiễm ở Việt Nam thì có tới
khoảng gần 70% tử vong do bệnh tim mạch [6]
Các nguyên nhân gây ra bệnh lý tim
mạch được nêu rõ hàng đầu gồm: rối loạn
chuyển hóa lipid, lười vận động/thừa cân,
béo phì, sử dụng thuốc lá.
Các rối loạn chuyển hóa lipid đóng vai
trò quan trọng trong phát hiện và theo dõi
diễn tiến các bệnh lý xơ vữa mạch.
Xét nghiệm định lượng Lipoprotein (a) là
chỉ số hỗ trợ bác sĩ lâm sàng phát hiện sớm
các rối loạn chuyển hóa lipid, nguy cơ phát
triển bệnh lý xơ vữa động mạch.
Lipoprotein (a) cao là có sự hiện diện của
yếu tố nguy cơ bổ sung, cho thấy sự cần thiết
phải điều trị tích cực các yếu tố nguy cơ
khác, và có thể điều trị sớm hơn [4].
Mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát mối
liên quan giữa nồng độ Lipoprotein(a) và
bệnh lý xơ vữa động mạch, đồng thời đánh
giá sự phân bố chỉ số Lp(a) theo độ tuổi,
giới tính, và sự kết hợp với các yếu tố nguy
cơ như rối loạn lipid máu, tăng huyết áp tại
Bệnh viện Tâm Anh TP. Hồ Chí Minh trong
năm 2023-2024.
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng nghiên cứu: Bệnh nhân
được chẩn đoán xơ vữa mạch vành, có kết
quả siêu âm tim/chụp mạch được xét nghiệm
đến khám bệnh tại bệnh viện Tâm Anh TP.
Hồ Chí Minh trong năm 2023-2024. Các
mẫu mẫu được xét nghiệm Lipoprotein (a)
trên máy COBAS PRO của hãng ROCHE.
Đơn vị mg/dl.
HỘI NGHỊ KHOA HỌC THƯỜNG NIÊN NĂM 2025 – HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
418
2.2. Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu
hồi cứu cắt ngang mô tả.
2.3. Thu thập dữ liệu: Các thông tin về
tuổi, giới tính, nồng độ Lp(a), chỉ số LDL-C,
Triglyceride và chẩn đoán lâm sàng bệnh lý
tim mạch, xơ vữa động mạch được thu thập
từ hệ thống quản lý bệnh viện.
2.4. Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu
thuận tiện có đủ điều kiện được chẩn đoán
bệnh lý xơ vữa mạch máu, rối loạn chuyển
hóa lipid, bệnh lý mạch vành, có kết quả định
lượng lipoprotein(a), Cholestreol toàn phần,
LDL-C, Triglycerid.
2.5. Phương pháp phân tích: Dữ liệu
được xử lý và phân tích bằng phần mềm
SPSS 26.0. Các biến định tính được trình bày
dưới dạng tần suất, phần trăm; các biến định
lượng được mô tả bằng trung vị và khoảng tứ
phân vị (IQR). Kiểm định Mann-Whitney U
được sử dụng để so sánh chỉ số Lp(a) giữa
nhóm có và không có bệnh lý xơ vữa động
mạch; kiểm định Chi-Square được sử dụng
để phân tích mối liên quan giữa nhóm Lp(a)
>50 mg/dL với các yếu tố lâm sàng.
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Trong nghiên cứu về Lipoprotein (a) năm
2023-2024, nghiên cứu có 5,943 trường hợp
bệnh nhân được theo dõi. Trong đó nam giới
có 3,153 TH (53.1%), nữ giới 2,790 TH
(46.9%).
Thống kê theo độ tuổi và giới tính nam:
có 3,153 bệnh nhân nam có kết quả định
lượng Lipoprotein (a).
Định lượng Lipoprotein (a) ở Nam giới (N=3,153)
Định lượng Lipoprotein (a)
Số lượng
Tỷ lệ %
< 30.0mg/dl
2,438
77.3
30.0 – 50.0 mg/dl
253
8.0
> 50.0 mg/dl
462
14.7
Số bệnh nhân nam giới có kết quả định
lượng Lipoprotein (a) > 50.0mg/dl tập trung
ở độ tuối 47–76 tuổi có 306 ca chiếm tỷ lệ
5.1% tổng số mẫu nghiên cứu, chiếm 9.7%
tổng số nam giới trong nghiên cứu.
Thống kê theo độ tuổi và giới tính nữ: có
2,790 bệnh nhân nữ có kết quả định lượng
Lipoprotein (a).
Định lượng Lipoprotein (a) ở Nữ giới (N=2,790)
Định lượng Lipoprotein (a)
Số lượng
Tỷ lệ %
< 30.0mg/dl
2,050
73.5
30.0 – 50.0 mg/dl
274
9.8
> 50.0 mg/dl
465
16.7
Số bệnh nhân nữ giới có kết quả định
lượng Lipoprotein (a) > 50.0mg/dl tập trung
ở độ tuối 52–75 tuổi có 297 ca chiếm tỷ lệ
5.0% tổng số mẫu nghiên cứu, chiếm 10.6%
tổng số nữ giới trong nghiên cứu.
Phân tích bổ sung cho thấy tỷ lệ Lp(a)
>50 mg/dL cao nhất ở nhóm tuổi 56-65,
chiếm 21,4% ở nữ giới và 18,6% ở nam giới.