Khát vọng & Giới hạn - Đã đến lúc tư
duy lại doanh nghiệp!
"Tác giả hy vọng bài viết này sẽ giúp lãnh đạo doanh nghiệp một số gợi
ý tư duy lại sứ mệnh của doanh nghiệp từ một góc nhìn...".
Trời Sài Gòn đã bắt đầu se lạnh đủ để cảm nhận không khí chuyển mùa,
đón chào một năm mới. Liếc qua các trang báo buổi sáng với nhiều
thông tin đan xen lẫn lộn, nhưng tựu trung là sự lo lắng và hỗn độn của
doanh nghiệp và nền kinh tế! Từ băn khoăn với chính sách lương thưởng
thế nào trong bối cảnh khó khăn, lạm phát, đến không khí ảm đạm của
đồng tiền châu Âu và bóng ma khủng hoảng kinh tế thế giới đang chập
chờn. Tách café buổi sáng lôi tôi trở lại với thực tế, chuẩn bị bài giảng
về chủ đề tư duy và sứ mệnh doanh nghiệp cho lớp học dành cho lãnh
đạo vào ngày mai. Mình sẽ nói với các học viên điều gì nhỉ?
Khi mà các công ty đang vật lộn với chuyện có tồn tại nổi không trong
năm 2012 này? Giúp họ tư duy thế nào để không chỉ vượt khó mà còn
phát triển bền vững trong tiềm lực hạn chế của các doanh nghiệp Việt,
mà hầu hết họ đều là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) nhưng tràn đầy
nhiệt huyết! Những thông tin kinh tế ảm đạm không cho tôi một ý tưởng
và cảm hứng nào để háo hức lên lớp, tôi đành điểm lại những câu
chuyện của một vài chủ doanh nghiệp đầy tâm huyết và niềm tin mà tôi
có dịp trò chuyện qua.
Câu chuyện thứ nhất bắt đầu từ một buổi giảng về chủ đề quản trị chiến
lược, chúng tôi bắt đầu bàn luận về sứ mệnh (mission) của doanh nghiệp
từ khái niệm ý thuyết đến thực tế Việt Nam. Học viên là giám đốc một
công ty xây dựng khá thành công có tuổi đời hơn 10 năm, anh thuộc thế
hệ đầu của 7x, đã từng làm việc và tích lũy kinh nghiệm ớ các tập đoàn
nước ngoài trước khi khởi nghiệp với nhiều hoài bão, tuy nhiên anh đã
trầm ngâm khi được yêu cầu chia sẽ về sứ mệnh của doanh nghiệp!
“Đơn giản bởi vì chưa bao giờ tôi nghĩ về nó, mặc dù công ty tôi đã,
đang hoạt động mà chưa bao giờ tôi nghĩ và viết về sứ mệnh… nhưng
nay tôi cảm thấy cần phải nghiêm túc để xác định lại sứ mệnh của cá
nhân mình và doanh nghiệp mình” anh suy nghĩ và phát biểu.
Chúng tôi bắt đầu thảo luận về ý nghĩa tồn tại của doanh nghiệp, tại sao
doanh nghiệp của anh lại ra đời? phải chăng vì mục đích kiếm tiền? hơn
10 doanh nhân đủ lứa tuổi, đa văn hóa, đủ trình độ cùng trao đổi sôi nổi.
Rất nhiều ý kiến khác nhau, tuy nhiên mọi người dường như đông thuận
với đúc kết của anh “hạnh phúc lớn nhất của tôi là đi ngang qua những
công trình lớn mà công ty tôi đã góp phần xây dựng, tự hào một doanh
nghiệp Việt vẫn có thể cùng các nhà thầu Quốc tế cùng hoàn thiện
những công trình lớn cho xã hội”.
Câu chuyện thứ hai đến từ một công ty phân phối hóa chất, công ty anh
vừa kỷ niệm 20 năm thành lập với mức doanh số đã vượt chuẩn của mô
hình “tổng công ty”. Xuất thân từ một cán bộ vật tư của doanh nghiệp
nhà nước, anh có nhiều kinh nghiệm trong thương mại và cảm thấy kiến
thức của mình có thể phát huy được nhiều hơn nếu được tự do vùng vẫy
trong thương trường. Anh đã lập công ty riêng và điều hành dẫn dắt một
công ty thương mại uy tín trên thị trường Việt Nam và quốc tế. Tôi hỏi
anh công ty vẫn đang tốt tại sao cần thay đổi? anh trả lời “tôi mong
muốn công ty cần chuyên nghiệp hóa hơn nữa, nâng tầm để có thể trở
thành tập đoàn thương mại hàng đầu khu vực”.
Cả hai câu chuyện đều có một điểm chung rằng họ xây dựng và phát
triển doanh nghiệp từ những năng lực cốt lõi mà người sáng lập học hỏi
và tích lũy được. Trong bối cảnh kinh tế đầy rẫy những cơ hội đầu tư
như bất động sản, họ vẫn tập trung vào phát triển sản phẩm và dịch vụ
cốt lõi của mình, có thể họ đã đánh mất một số cơ hội đầu tư? Nhưng họ
vẫn trụ vững trong thời kinh tế khó khăn và vẫn tiềm kiếm giải pháp tối
ưu, không phải để vượt khó mà để vươn xa hơn nữa.
Lòng tham hay khát vọng?
Ngược lại với hai câu chuyện trên là hiện tượng “tái cấu trúc doanh
nghiệp” mà báo chí ngày nào cũng nêu, từ doanh nghiệp nhà nước đến
tập đoàn tư nhân, họ đã đầu tư dàn trải đến mức không thể trả lời được
câu hỏi sản phẩm và dịch vụ chính của công ty bạn là gì? Đành rằng đầu
tư, đa dạng hóa là những hoạt động bình thường của chiến lược tăng
trưởng, tuy nhiên tham vọng tăng trưởng và lòng tham lợi nhuận dường
như khó phân biệt! Các chủ doanh nghiệp này đã quên mất sản phẩm cốt
lõi từ ngày doanh nghiệp khai sinh, mà cùng theo đuổi động cơ kinh
doanh: tham vọng lợi nhuận + nắm bắt cơ hội bên ngoài.Cơ hội bên
ngoài có thể là chứng khoán, bất động sản, khoán sản, nguồn vốn vay dể
dãi từ ngân hàng, quan hệ...nói tóm lại là những thứ mà doanh nghiệp
không tạo ra và vì lý do gì đó có thể có được, nhưng không kiểm soát
được. Tham vọng lợi nhuận chỉ quan tâm đến làm sao sinh lãi càng
nhiều càng tốt, càng nhanh càng tốt…từ bất cứ nguồn thu gì và có sản
phẩm cốt lõi hay không đã không còn quan trọng. Khát vọng tăng trưởng
hay lòng tham lợi nhuận? Dường như ranh giới này đã không được các
doanh nghiệp nhận rõ và vô hình chung đã trở thành một.
Sự cộng hưởng của hai yếu tố này đã dẫn đến rất nhiều doanh nghiệp rơi
vào cùng một cảnh ngộ giống nhau: đều ít nhiều có đầu tư chứng khoán,