TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
ẢNH HƯỞNG CỦA CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH
HIỆN NAY ĐẾN VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ
NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN
Họ và tên sinh viên
Lớp
Khoá
Giáo viên hướng dẫn
: NguyÔn ThÞ Hoµng YÕn
: NhËt 6
: 44 H
: ThS. TrÇn Minh NguyÖt
Hà Nội, tháng 5 năm 2009
Nguyễn Thị Hoàng Yến Nhật 6 K44 H
LỜI NÓI ĐẦU
Nếu năm 2007 đƣợc gọi là năm của những bất ổn, thì năm 2008 sẽ có tên
năm của những cuộc khủng hoảng. Khủng hoảng từ nguồn lƣơng thực đến
nhiên liệu, từ tài chính đến chính trị, từ môi trƣờng đến an ninh, ảnh hƣởng
trực tiếp đến sự sống còn của nhân loại. Trong các cuộc khủng hoảng thì có
lẽ cụm từ đƣợc thế giới nhắc đến nhiều nhất là “khủng hoảng tài chính”.
Cuộc khủng hoảng tài chính bắt nguồn từ Mỹ và nó nhanh chóng lan ra toàn
thế giới. Không chỉ dừng lại ở một lĩnh vực là tài chính, mà nó còn ảnh
hƣởng sâu sắc đến các lĩnh vực khác. Nhiều nhà phân tích tài chính, kinh tế
nổi tiếng thế giới đã ví nó là cuộc khủng hoảng lớn nhất từ trƣớc đến nay,
hơn cả cuộc khủng hoảng những năm 30 của thế kỉ trƣớc. Điều này cũng
hoàn toàn đúng, vì thế giới đã thay đổi rất nhiều, nhiều ngành nghề mới, lĩnh
vực mới xuất hiện, nhiều quốc gia trên thế giới đã ra nhập vào thị trƣờng
toàn cầu và khi khủng hoảng xảy ra thì nền kinh tế thế giới sẽ càng bị ảnh
hƣởng theo cả chiều sâu và chiều rộng hơn. Các nƣớc phát triển bị ảnh
hƣởng nghiêm trọng – đó là một điều tất yếu, vậy các nƣớc đang phát triển
nói chung và Việt Nam nói riêng bị ảnh hƣởng nhƣ thế nào? Có nghiêm
trọng hay không? Và những lĩnh vực nào là chịu ảnh hƣởng nhất. Chính vì
vậy, em xin chọn nghiên cứu đề tài “ ảnh hƣởng của cuộc khủng hoảng tài
chính hiện nay đến Việt Nam và một số nƣớc đang phát triển” để có thể
phân tích rõ hơn những ảnh hƣởng này, và từ đó có thể đƣa ra các giải pháp
để ứng phó với khủng hoảng, giúp Việt Nam nói riêng, và một số nƣớc đang
phát triển nói chung nhanh chóng thoát ra khỏi vòng xoáy của cuộc khủng
hoảng này. Trong thời gian viết do trình độ hiểu biết còn hạn chế nên không
thể tránh đƣợc các sơ xuất, vì vậy mong các thầy cô đóng góp ý kiến và giúp
đỡ cho em. Em xin chân thành cảm ơn!
Nguyễn Thị Hoàng Yến Nhật 6 K44 H
CHƢƠNG I: CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH HIỆN NAY VÀ
NHỮNG NGUYÊN NHÂN
Khủng hoảng kinh tế thế giới hiện nay bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng tài
chính thế giới, vì vậy để nghiên cứu về ảnh hƣởng của cuộc khủng hoảng
kinh tế đến Việt Nam và một số nƣớc đang phát triển thì em xin nghiên cứu
về ảnh hƣởng của cuộc khủng hoảng tài chính thế giới đến Việt Nam và các
một số nƣớc đang phát triển để từ đó có cái nhìn toàn diện và bao quát hơn
về cuộc khủng hoảng này.
I. Tổng quan về cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay và những nguyên
nhân:
1. Diễn biến của cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay:
“Khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008-2009” là cụm từ đƣợc giới báo
chí sử dụng để chỉ tình trạng bất ổn định tài chính nhƣ đói tín dụng và thu
hồi nợ, mất giá tiền tệ, sụt giá chứng khoán diễn ra đồng thời nhiều nơi trên
thế giới từ tháng 8 năm 2008. Cuộc khủng hoảng này là sự phát triển và lan
tỏa của cuộc khủng hoảng tài chính Hoa Kỳ năm 2007 và nó tiếp tục diễn ra
cho đến năm 2009, và không biết bao giờ nó mới thực sự kết thúc. Cuộc
khủng hoảng tài chính đã ảnh hƣởng tiêu cực đến nền kinh tế các nƣớc, gây
ra suy thoái kinh tế ở nhiều nơi và tăng trƣởng kinh tế chậm lại ở hầu hết các
nƣớc.
Diễn biến của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu có thể đƣợc nêu rõ qua
các mốc thời gian sau:
Tháng 3-4/2007: Tập đoàn tài chính New Century(1) ngừng cho vay vốn sau
thời gian dài thực hiện chính sách cho vay bằng tài sản thế chấp với độ rủi ro
cao đối dành cho những khách hàng vay vốn nhiều và thƣờng xuyên từ ngân
hàng.
Nguyễn Thị Hoàng Yến Nhật 6 K44 H
Trong thời gian này, quỹ Tiền tệ quốc tế IMF đã phải lên tiếng cảnh báo về
mức độ rủi ro đối với thị trƣờng tài chính toàn cầu khi nhận thấy những dấu
hiệu suy yếu từ thị trƣờng cầm cố bất động sản Mỹ.
Tháng 6-2007: Hồi chuông cảnh báo của phố Wall vang lên khi hai quỹ bảo
đảm tại ngân hàng đầu tƣ Bear Stearns(2) của New York đang trên bờ vực
phá sản vì lƣợng tiền đầu tƣ vào chứng khoán có thể chấp là quá lớn.
Tháng 7-8/2007: Các ngân hàng tại Đức với những khoản đầu tƣ không sinh
lợi tại thị trƣờng bất động sản Mỹ cũng bị cuốn vào cuộc khủng hoảng này,
bao gồm: Ngân hàng công nghiệp Đức IKB(3), Ngân hàng bang Saxony
(Sachsen LB) và ngân hàng bang Bavaria (Bayern LB).
Với phát biểu "Thị trƣờng phải tự vận động để cứu mình", Tổng thống Mỹ
George Bush vẫn kiên quyết từ chối những yêu cầu hỗ trợ từ Chính phủ
nƣớc này nhằm xoa dịu tình hình thị trƣờng cầm cố nhà đang khủng hoảng
nghiêm trọng. Nhƣng sau đó, khi không có đƣợc những dấu hiệu khả quan
hơn, tổng thống Mỹ đã hứa sẽ giúp đỡ các chủ bất động sản đang phải vật
lộn với cuộc khủng hoảng để xoa dịu tình hình.
Tính tới thời điểm tháng 7/2007: Số lƣợng tài sản thế chấp bị tịch thu tại Mỹ
đã lên tới 180,000 bất động sản, tăng 93% so với thời điểm cách đó một
năm.
Tháng 9/2007: Ngân hàng Northern Rock của Anh(4) bị bao vây bởi nỗi lo
lắng của các khách hàng đang gửi tiết kiệm tại đây. Trƣớc tình hình đó,
Chính phủ cũng nhƣ Ngân hàng Anh buộc phải đứng ra bảo lãnh cho các
khoản tiền gửi của khách hàng bằng cách quốc hữu hóa Northern Rock.
Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) bắt đầu áp dụng một loạt mức giảm lãi suất
để xoa dịu ảnh hƣởng từ cuộc khủng hoảng cầm cố tài sản và thị trƣờng bất
động sản đang rớt giá mạnh.
Nguyễn Thị Hoàng Yến Nhật 6 K44 H
Tháng 10/2007: Lợi nhuận của "Ngƣời khổng lồ Mỹ" Citigroup(5) cũng
giảm rõ rệt.
Qũy tiền tệ quốc tế IMF đã phải đánh giá lại dự đoán mức tăng trƣởng của
đồng euro trong năm 2008 từ 2,5% xuống còn 2,1%(6), nguyên nhân một
phần là do ảnh hƣởng kéo theo từ cuộc khủng hoảng nợ dƣới chuẩn tại Mỹ
và thị trƣờng tín dụng nƣớc này.
Tháng 12/2007: Tổng thống Mỹ George Bush tuyên bố kế hoạch giúp đỡ
cho thêm 1,2 triệu chủ sở hữu bất động sản trong việc thanh toán các khoản
nợ tại ngân hàng.
Tháng 1/2008: Ngân hàng khổng lồ của Thụy Sỹ UBS(7) thông báo cắt giảm
18 tỉ USD vào thị trƣờng bất động sản Mỹ.
Còn tại Mỹ, ngân hàng Mỹ (Bank of American) tiến hành mua lại
Countrywide Financial, ngân hàng cho vay có thế chấp lớn nhất nƣớc này.
Trong 3 quý liên tiếp, Cục dự trữ liên bang (Fed) đã phải giảm mức lãi suất
điểm % lên tới 3,5% theo xu hƣớng bán hạ giá của thị trƣờng thế giới.
Tháng 2/2008: Fannie Mae(8), nguồn tiền lớn nhất rót vào các khoản vay bất
động sản Mỹ thông báo chỉ trong quý 4 của năm 2007, hãng đã thua lỗ
3,35(9) tỉ USD, khoản thua lỗ cao gấp 3 so với dự đoán, cho thị trƣờng này.
Tháng 3/2008: Trên bờ vực phá sản cùng sức ép từ Cục dự trữ liên bang
(Fed), Bear Stearns buộc phải chấp nhận bị mua lại bởi ngân hàng đầu tƣ Mỹ
JP Morgan Chase(10). Số tiền dành cho thƣơng vụ này lên tới 30 tỉ USD sẽ
dùng để chi trả cho các khoản nợ mà ngân hàng này đã vay của Fed.
Tại Đức, Ngân hàng Đức thông báo thua lỗ 141 triệu euro(11) trong quý 1
năm 2008, trong 5 năm liên tiếp đây là lần đầu tiên ngân hàng này làm ăn
thua lỗ. Fed nhắm tới sự hợp tác giữa các ngân hàng trung tâm thế giới nhằm
bình ổn nền kinh tế toàn cầu bằng cách thông báo rót 200 tỉ USD tiền mặt
vào các thị trƣờng đang khủng hoảng.