Khóa luận tốt nghiệp ngành Dược học: Xây dựng quy trình định lượng citral trong tinh dầu sả chanh bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao ghép đầu dò dãy DIOD

Tinh dầu sả chanh (Cymbopogon citratus) được công nhận rộng rãi với nhiều ứng dụng, từ ẩm thực đến y học cổ truyền và công nghiệp nước hoa, nhờ vào các đặc tính kháng khuẩn và dược lý quan trọng của nó. Citral, bao gồm các đồng phân geranial và neral, là thành phần hoạt chất chính mang lại những lợi ích này. Tuy nhiên, việc kiểm soát chất lượng hiệu quả đối với tinh dầu sả chanh, đặc biệt là hàm lượng citral, thường chưa được đảm bảo, nhất là tại các thị trường như Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm mục đích giải quyết vấn đề cấp bách này bằng cách xây dựng và thẩm định một quy trình định lượng đáng tin cậy. Mục tiêu chính là thiết lập một phương pháp xác định hàm lượng citral trong tinh dầu sả chanh bằng Sắc ký lỏng hiệu năng cao ghép đầu dò dãy diod (HPLC-DAD), tuân thủ các hướng dẫn quốc tế của Hội nghị Quốc tế về Hài hòa (ICH). Phương pháp này đóng vai trò thiết yếu trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm và an toàn cho người tiêu dùng.

Nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực dược học, hóa học phân tích, công nghiệp dược phẩm, sản xuất tinh dầu, và các cơ quan quản lý chất lượng sản phẩm tự nhiên.

Nghiên cứu này tập trung vào việc thiết lập một phương pháp phân tích chính xác và đáng tin cậy để định lượng citral, cụ thể là các đồng phân hình học neral và geranial, trong tinh dầu sả chanh (Cymbopogon citratus). Nhận thức được việc sử dụng rộng rãi và tiềm năng trị liệu của tinh dầu sả chanh cùng với những thiếu sót hiện có trong kiểm soát chất lượng, việc phát triển một quy trình thẩm định là rất cần thiết. Phương pháp được áp dụng là Sắc ký lỏng hiệu năng cao ghép đầu dò dãy diod (HPLC-DAD), được chọn vì tính đặc hiệu và độ nhạy cao của nó đối với các mẫu phức tạp. Nghiên cứu đã tối ưu hóa tỉ mỉ các điều kiện sắc ký, bao gồm lựa chọn cột silica gel C18 và pha động gồm acetonitril, nước và methanol, cùng với bước sóng phát hiện DAD 242 nm để đảm bảo tách và phát hiện tối ưu cả neral và geranial. Quy trình thẩm định toàn diện đã được thực hiện theo hướng dẫn của Hội nghị Quốc tế về Hài hòa (ICH). Quá trình này bao gồm các thông số phân tích quan trọng như tính đặc hiệu, tính tuyến tính trong khoảng nồng độ xác định (5-50 µg/ml cho cả hai đồng phân), giới hạn phát hiện (LOD), giới hạn định lượng (LOQ), độ đúng (được chứng minh bằng tỷ lệ phục hồi tuyệt vời) và độ chính xác (được đánh giá thông qua độ lặp lại và độ chính xác trung gian). Kết quả đã xác nhận rằng phương pháp HPLC-DAD được phát triển đáp ứng tất cả các yêu cầu nghiêm ngặt của ICH, chứng tỏ tính phù hợp của nó cho phân tích định kỳ. Hơn nữa, phương pháp này đã được ứng dụng thành công để định lượng hàm lượng citral trong một số mẫu tinh dầu sả chanh thương mại. Kết quả cho thấy sự biến động đáng kể về nồng độ citral giữa các sản phẩm này, với một số mẫu có hàm lượng citral thấp hơn tiêu chuẩn chất lượng kỳ vọng. Những phát hiện này nhấn mạnh giá trị thực tiễn của phương pháp đã phát triển để nâng cao đảm bảo chất lượng sản phẩm. Nó cung cấp một công cụ mạnh mẽ cho các cơ quan quản lý, nhà sản xuất và nhà nghiên cứu để đánh giá chính xác mức độ citral, từ đó góp phần kiểm soát chất lượng tốt hơn đối với tinh dầu sả chanh và cung cấp thông tin cho việc lựa chọn nguyên liệu thô cho các ứng dụng khác nhau, bao gồm cả các công thức dược phẩm và thuốc đuổi côn trùng.