1
Khóa Luận Tốt nghiệp
“Tìm hiểu văn hóa thưởng trà của
người Hà Nội”
2
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...................................................................................................................4
1. Lý do chọn đề tài...................................................................................................4
1.1 Thưởng trà - nét ẩm thực độc đáo của văn hoá Việt.........................................4
1.2 Thưởng trà – tinh hoa ẩm thực đất Hà thành...................................................4
1.3 Thưởng trà - những giá trị văn hoá truyền thống của Hà Nội cần được bảo
tồn..............................................................................................................................6
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề....................................................................................7
3. Đối tượng nghiên cứu...........................................................................................9
4. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................ 10
5. Nhiệm vụ nghiên cứu.......................................................................................... 10
6. Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu....................................................... 10
6.1 Nguồn tài liệu.................................................................................................... 10
6.2 Phương pháp nghiên cứu.................................................................................. 10
7. Đóng góp của khóa luận ..................................................................................... 11
8. Bố cục của khóa luận.......................................................................................... 12
NỘI DUNG ............................................................................................................. 13
CHƯƠNG 1 ............................................................................................................ 13
VĂN HÓA THƯỞNG TRÀ CỦA NGƯỜI HÀ NỘI XƯA................................... 13
1.1 Quá trình chuẩn bị ........................................................................................... 15
1.1.1 Chuẩn bị nguyên liệu...................................................................................... 16
1.1.2 Chuẩn bị trà cụ............................................................................................... 20
1.1.3 Chuẩn bị không gian và tâm thế thưởng trà.................................................. 24
1.2 Tiến hành pha chế............................................................................................. 26
1.2.1 Trà, nước, trà cụ............................................................................................. 26
1.2.2 Pha trà ............................................................................................................ 27
1.2.3 Rót trà ............................................................................................................. 28
1.3 Bắt đầu thưởng thức......................................................................................... 28
1.3.1 Thưởng trà độc ẩm ......................................................................................... 29
1.3.2 Thưởng trà đối ẩm.......................................................................................... 29
1.3.3 Thưởng trà quần ẩm....................................................................................... 30
3
Tiểu kết chương 1.................................................................................................... 31
CHƯƠNG 2 ............................................................................................................ 32
VĂN HÓA THƯỞNG TRÀ CỦA NGƯỜI HÀ NỘI NAY................................... 32
2.1 Chuẩn bị............................................................................................................ 36
2.1.1 Chuẩn bị nguyên liệu...................................................................................... 37
2.1.2 Chuẩn bị trà cụ............................................................................................... 41
2.1.3 Chuẩn bị không gian, tâm thế thưởng trà...................................................... 43
2.2 Pha chế.............................................................................................................. 46
2.2.1 Trà, nước, trà cụ............................................................................................. 47
2.2.2 Pha trà ............................................................................................................ 47
2.2.3 Rót trà ............................................................................................................. 48
2.3 Thưởng trà........................................................................................................ 49
2.3.1 Đối tượng thưởng trà...................................................................................... 49
2.3.2 Không gian thưởng trà................................................................................... 51
2.3.3 Phương thức thưởng trà................................................................................. 53
Tiểu kết chương 2.................................................................................................... 54
CHƯƠNG 3 ............................................................................................................ 56
NHỮNG GIÁ TRỊ ĐẶC SẮC TRONG VĂN HÓA THƯỞNG TRÀ CỦA
NGƯỜI HÀ NỘI..................................................................................................... 56
3.1 Những giá trị văn hóa vật chất......................................................................... 56
3.1.1 Nguyên liệu..................................................................................................... 57
3.1.2 Trà cụ.............................................................................................................. 59
3.1.3 Pha chế........................................................................................................... 61
3.2 Những giá trị văn hóa tinh thần....................................................................... 61
3.2.1 Thưởng trà để tận hưởng tinh hoa trời đất .................................................... 63
3.2.2 Thưởng trà để kết nối tâm giao....................................................................... 65
3.2.2 Thưởng trà để sống với thế giới tâm linh, chiêm nghiệm về cuộc sống nhân
sinh .......................................................................................................................... 68
Tiểu kết chương 3.................................................................................................... 72
KẾT LUẬN............................................................................................................. 73
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................... 76
4
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Xuất phát từ 3 lý do sau mà chúng tôi đã lựa chọn đề tài này để nghiên cứu:
1.1 Thưởng trà - nét ẩm thực độc đáo của văn hoá Việt
Trà là quốc thủy của người Việt, là tinh chất của nền văn minh lúa
nước, trà đi vào tâm hồn Việt một cách tự nhiên, tĩnh lặng. Văn hóa trà Việt
không chỉ thể hiện là một thứ thức uống phổ biến trong đời sống sinh hoạt của
con người mà còn trở thành một thứ quan trọng và thiêng liêng trong phong
tục tập quán, là thú vui thanh cao, niềm tự hào của người Việt.
Người Việt Nam đã có thói quen dùng trà tự bao đời nay, không một
gia đình nào dù ở nông thôn hay thành thị, dù giàu có hay bần hàn mà lại
không có trong nhà một bộ ấm chén pha trà. Một thói quen không biết có từ
bao giờ và đã tạo thành một nếp sống văn hóa của gia đình người Việt, mỗi
khi nhà có khách đến chơi bao giờ việc đầu tiên cũng là pha một ấm trà mới,
mời khách rồi sau đó vừa uống trà vừa bàn chuyện. Trà đã là một thứ thức
uống quen thuộc, góp phần tạo nên điểm nhấn “vị ẩm” trong nghệ thuật ẩm
thực của người Việt, một thứ nghệ thuật chất chứa tính triết lý và nhân sinh
sâu sắc.
1.2 Thưởng trà – tinh hoa ẩm thực đất Hà thành
Hà Nội là mảnh đất ngàn năm văn hiến, là nơi tụ hội của nhân tài cả
nước, là trung tâm kinh tế - chính trị - văn hóa của toàn dân tộc. Văn hóa
thưởng trà của người Hà Nội là hội tụ đỉnh cao của nền văn hóa trà Việt. Đặt
trong nhịp sống hiện đại ngày hôm nay, văn hóa thưởng trà của người Hà Nội
đã có những thay đổi, chuyển biến. Bên cạnh việc lưu giữ được những nét văn
hóa của cha ông thì cũng đã có sự du nhập của phong cách thưởng trà mới.
Điều này đã khiến cho bức tranh văn hóa thưởng trà của người Hà Nội thêm
sinh động.
5
