Mục lục
Lêi më ®Çu ...................................................................................................................... 1
Ch!¬ng I mét sè vÊn ®Ò vÒ th!¬ng hiÖu trong giao dÞch
th!¬ng m¹i quèc tÕ ................................................................................................. 3
I.Kh¸i niÖm vÒ th!¬ng hiÖu ............................................................................ 3
1.Giíi thiÖu chung vÒ Së h÷u trÝ tuÖ ............................................................ 3
2. Th!¬ng hiÖu ............................................................................................. 4
II. X©y dùng vµ b¶o vÖ th!¬ng hiÖu ............................................................... 9
1. Lîi Ých do th!¬ng hiÖu ®em l¹i ................................................................ 9
2.X©y dùng th!¬ng hiÖu ............................................................................ 13
3. B¶o vÖ th!¬ng hiÖu ................................................................................ 22
a.T¹i sao ph¶i b¶o vÖ th!¬ng hiÖu ............................................................. 22
b. C¸c nguån luËt ®iÒu chØnh th!¬ng hiÖu ................................................. 24
c. Thñ tôc ®¨ng ký th!¬ng hiÖu ................................................................ 27
III. Th!¬ng hiÖu trong th!¬ng m¹i ®iÖn tö ................................................... 33
1. Mèi quan hÖ gi÷a tªn miÒn th!¬ng hiÖu ............................................... 33
2. B¶o b¶o vÖ th!¬ng hiÖu trªn internet ..................................................... 34
Ch!¬ng II Thùc tr¹ng X©y dùng vµ b¶o vÖ th!¬ng hiÖu hµng
ViÖt Nam xuÊt khÈu ................................................................................................ 36
I. NhËn thøc vÒ th!¬ng hiÖu ë ViÖt Nam ...................................................... 36
II. Th!¬ng hiÖu hµng ViÖt Nam trªn thÞ tr!êng quèc tÕ ............................... 38
1. §¸nh gi¸ n¨ng lùc c¹nh tranh cña hµng xuÊt khÈu ViÖt Nam ................. 38
2. Nh÷ng c¶n trî vÒ mÆt th!¬ng hiÖu ¶nh h!ëng tíi môc tiªu xuÊt khÈu cña
ViÖt Nam ...................................................................................................... 40
1. Nhãm mÆt hµng n«ng s¶n .................................................................... 41
2. Hµng may mÆc vµ giµy dÐp ................................................................ 43
3. Hµng thñ c«ng mü nghÖ ...................................................................... 44
4. MÆt hµng thñy s¶n ............................................................................... 45
5. §¸nh gi¸ chung ................................................................................... 40
III.Nh÷ng tån t¹i trong vÊn ®Ò x©y dùng vµ b¶o vÖ th!¬ng hiÖu .................. 46
5. Ch!a nhËn thøc ®Çy ®ñ vÒ së h÷u trÝ tuÖ ............................................... 46
1. Ch!a x©y dùng chiÕn l!îc th!¬ng hiÖu ................................................. 47
2. Ch!a chó träng ®Çu t! kü thuËt c«ng nghÖ hiÖn ®¹i-¸p dông c¸c biÖn
ph¸p qu¶n lý chÊt l!îng ®¹t tiªu chuÈn quèc tÕ ........................................ 48
3. Ch!a chó träng ®Çu t! ph¸t triÓn nguån nh©n lùc-n©ng cao ý thøc vµ
cam kÕt cña tÊt c¶ c¸c thµnh viªn trong c«ng ty vÒ viÖc x©y dùng th!¬ng
hiÖu ............................................................................................................ 50
4. Ch!a chó träng c«ng t¸c thÞ tr!êng ....................................................... 51
IV. Môc tiªu ®Æt ra ....................................................................................... 54
Ch!¬ng III KiÕn nghÞ c¸c gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh x©y dùng th!¬ng
hiÖu hµng ViÖt Nam xuÊt khÈu ....................................................................... 54
I.Giíi thiÖu ch!¬ng tr×nh “ViÖt Nam value inside” cña Côc xóc tiÕn th!¬ng
m¹i-bé th!¬ng m¹i ....................................................................................... 55
II. Gi¶i ph¸p tõ phÝa chÝnh phñ ..................................................................... 56
1. X©y dùng hÖ thèng ph¸p luËt vÒ quyÒn së h÷u trÝ tuÖ thèng nhÊt víi
TRIPS, c¬ së cho viÖc thùc thi ®Çy ®ñ quyÒn së h÷u trÝ tuÖ ...................... 56
2. LuËt th!¬ng hiÖu riªng .......................................................................... 57
3. Ph¸t triÓn ®ång bé c¸c ngµnh s¶n xuÊt .................................................. 59
4. T¨ng c!êng ho¹t ®éng ph¸t triÓn th!¬ng m¹i nãi chung vµ x©y dùng-
qu¶ng b¸ th!¬ng hiÖu nãi riªng ................................................................. 60
5. MÆt hµng cô thÓ vµ thÞ tr!êng träng t©m ............................................... 58
6. Trung t©m th«ng tin t! vÊn vÒ th!¬ng hiÖu ........................................... 61
7.§iÒu chØnh qui ®Þnh vÒ h¹n chÕ chi phÝ qu¶ng c¸o ................................. 62
III. Gi¶i ph¸p ®èi víi c¸c doanh nghiÖp c¸c héi ngµnh ................................ 63
1. N©ng cao ý thøc cña tÊt c¶ thµnh viªn trong c«ng ty vÒ th!¬ng hiÖu .... 63
2. X©y dùng chiÕn l!îc th!¬ng hiÖu dµi h¹n phï hîp víi kh¶ n¨ng cña
doanh nghiÖp ............................................................................................. 64
3. M¹nh d¹n ®Çu t! cho ph¸t triÓn th!¬ng hiÖu ......................................... 65
4. Tham gia th!¬ng m¹i ®iÖn tö ................................................................. 67
5. Liªn kÕt ®Ó x©y dùng th!¬ng hiÖu ......................................................... 65
6. Yªu cÇu ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cô thÓ .............................................. 68
Lêi kÕt ............................................................................................................................. 72
Tµi liÖu tham kh¶o ................................................................................................. 73
1
Lêi më ®Çu
NÒn kinh tÕ ViÖt Nam gÊp rót chuÈn bÞ c¸c b!íc cho héi nhËp, mµ
tr!íc m¾t khu vùc kinh tÕ tù do ASEAN-AFTA ngay tõ ®Çu n¨m 2003 vµ
®ang tham gia c¸c vßng ®µm ph¸n gia nhËp WTO. Tr!íc thÒm héi nhËp, c¸c
doanh nghiÖp ViÖt Nam liÖu ®· s½n sµng, coi ®©y c¬ héi tèt ®Ó më réng thÞ
tr!êng tiªu thô, c¹nh tranh víi c¸c doanh nghiÖp n!íc ngoµi lín m¹nh, häc
hái kinh nghiÖm. MÆc dï c¸c th¸ch thøc cã thÓ ph¸t sinh trong qua tr×nh héi
nhËp ®· ®!îc nhËn diÖn tõ tr!íc nh!ng cã thÓ nhËn ®Þnh r»ng giíi doanh
nghiÖp còng nh! c¸c bé ngµnh chøc n¨ng cña ViÖt Nam ch!a chuÈn bÞ ®Ó héi
nhËp mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ ®ång bé. HiÖp ®Þnh th!¬ng m¹i ViÖt Mü cã hiÖu lùc
lµ lÇn thö löa thùc sù ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam, c¸c doanh nghiÖp
còng nh! c¸c bé ngµnh ph¶i ®èi diÖn víi mét lo¹t c¸c vÊn ®Ò vÒ tranh chÊp
th!¬ng m¹i nh! b¸n ph¸ gi¸, vi ph¹m quyÒn së h÷u trÝ tuÖ…trong ®ã th!¬ng
hiÖu lµ vÊn ®Ò næi cém.
Cïng víi sù ph¸t triÓn kh«ng ngõng cña khoa häc c«ng nghÖ th× tÝnh v«
h×nh trong c¸c ho¹t ®éng cña con ng!êi ngµy cµng cao, th!¬ng m¹i còng
kh«ng n»m ngoµi xu h!íng ®ã. Danh tiÕng, uy tÝn cña mét doanh nghiÖp ®ãng
vai trß quyÕt ®Þnh ®èi víi sù ph¸t triÓn cña mçi doanh nghiÖp vµ sù næi tiÕng
cña th!¬ng hiÖu chÝnh lµ th!íc ®o ®Ó ®¸nh gi¸, th!¬ng hiÖu trë thµnh tµi s¶n
v« gi¸ cña mçi doanh nghiÖp. V× vËy, muèn ®Þnh vÞ trªn thÞ tr!êng thÕ giíi c¸c
doanh nghiÖp ViÖt Nam kh«ng thÓ kh«ng tÝnh ®Õn vÊn ®Ò th!¬ng hiÖu. Tuy
nhiªn hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®Òu trong t×nh tr¹ng khã kh¨n vÒ c¶
x©y dùng vµ b¶o vÖ th!¬ng hiÖu do thiÕu kinh nghiÖp thùc tÕ, nh÷ng h¹n chÕ
vÒ nguån lùc ®Çu t! cho th!¬ng hiÖu, ch!a ®!îc trang bÞ c¸c kiÕn thøc vÒ luËt
ph¸p quèc tÕ còng nh! tËp qu¸n th!¬ng m¹i, ngoµi ra th× lý do chÝnh lµ chñ
quan c¸c doanh nghiÖp ch!a chñ ®éng ®Ó chuÈn bÞ s½n sµng cho héi nhËp. C¸c
c¬ chÕ chÝnh s¸ch cña nhµ n!íc ch!a t¹o ra ®éng lùc, khuyÕn khÝch c¸c doanh
nghiÖp chñ ®éng trong kinh doanh, cßn nh÷ng yÕu tè g©y c¶n trë ®èi víi
th!¬ng hiÖu.
ChÝnh v× vËy, em ®· lùa chän ®Ò tµi “X©y dùng vµ b¶o vÖ th!¬ng hiÖu
hµng xuÊt khÈu ViÖt Nam” ®Ó lµm ®Ò tµi nghiªn cøu cho kho¸ luËn tèt nghiÖp
víi môc ®Ých sÏ vËn dông nh÷ng kiÕn thøc ®· ®!îc c¸c thÇy c« truyÒn ®¹t,
tham kh¶o tõ tµi liÖu vµ t×m hiÓu c¸c tr!êng hîp thùc tÕ ®Ó lý gi¶i ®!îc phÇn
nµo t×nh tr¹ng khã kh¨n cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam hiÖn nay vµ t×m ra
®!îc gi¶i ph¸p t×m ra h!íng ph¸t triÓn phï hîp cho th!¬ng hiÖu hµng ho¸ ViÖt
Nam trªn thÞ tr!êng thÕ giíi .
2
3
Ch!¬ng I
Vai trß cña th!¬ng hiÖu trong giao dÞch th!¬ng
m¹i quèc tÕ
I.Kh¸i niÖm vÒ th!¬ng hiÖu
1.Giíi thiÖu chung vÒ Së h÷u trÝ tuÖ
Ngµy nay cïng víi sù tiÕn bé kh«ng ngõng cña khoa häc kü thuËt, tû
träng trÝ tuÖ trong s¶n phÈm c«ng nghiÖp, dÞch vô vµ th!¬ng m¹i ngµy cµng
t¨ng th× së h÷u trÝ tuÖ ®ãng vai trß ngµy cµng quan träng. Së h÷u trÝ tuÖ trë
thµnh mét ®èi t!îng tho¶ thuËn chÝnh trong c¸c quan hÖ hîp t¸c trªn b×nh diÖn
quèc gia, khu vùc vµ toµn cÇu, vËy së h÷u trÝ tuÖ lµ g×? Së h÷u trÝ tuÖ
(intellectual property) cã thÓ ®!îc ®Þnh nghÜa nh! c¸c ý t!ëng s¸ng t¹o vµ
c¸nh diÔn t¶ suy nghÜ cña con ng!êi cã gi¸ trÞ th!¬ng m¹i vµ ®!îc b¶o hé
ph¸p lý vÒ quyÒn së h÷u trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh. QuyÒn së h÷u
trÝ tuÖ cho phÐp chñ së h÷u quyÒn lùa trän ai cã thÓ tiÕp cËn, chuyÓn nh!îng
quyÒn sö dông cña m×nh vµ b¶o vÖ nã tr!íc viÖc sö dông kh«ng ®!îc phÐp.
Së h÷u trÝ tuÖ cã nhiÒu ®Æc ®iÓm cña bÊt ®éng s¶n vµ tµi s¶n c¸ nh©n, së
h÷u trÝ tuÖ lµ mét tµi s¶n cã thÓ mua, b¸n, cho phÐp sö dông hoÆc trao ®æi hoÆc
biÕu tÆng gièng nh! bÊt k× lo¹i h×nh tµi s¶n nµo kh¸c. Tuy nhiªn, sù kh¸c biÖt
®¸ng chó ý nhÊt gi÷a së h÷u trÝ tuÖ vµ c¸c lo¹i së h÷u kh¸c (tµi s¶n h÷u h×nh)
lµ tÝnh v« h×nh cña nã, tøc lµ së h÷u trÝ tuÖ kh«ng thÓ x¸c ®Þnh ®!îc b»ng c¸c
®Æc ®iÓm vËt chÊt cña chÝnh nã. V× vËy, nã ph¶i thùc hiÖn b»ng mét c¸ch thøc
cô thÓ nµo ®ã ®Ó cã thÓ b¶o vÖ ®!îc. NhËn thøc ®!îc vÊn ®Ò nµy, mét sè n!íc
T©y ¢u ®· tiÕn hµnh c¸c h×nh thøc c«ng nhËn quyÒn së h÷u trÝ tuÖ nh! cÊp
b»ng ®éc quyÒn tõ rÊt sím, viÖc nhµ n!íc trao ®éc quyÒn vÒ s¸ng chÕ cho c¸c
t¸c gi¶ d!íi mét sè h×nh thøc ®· cã tõ thÕ kû 15 t¹i Venice.
QuyÒn cña c¸c chñ së h÷u trÝ tuÖ ®!îc b¶o vÖ theo c¸c luËt ®iÒu chØnh
bèn tµi s¶n v« h×nh: quyÒn t¸c gi¶, b»ng ph¸t minh s¸ng chÕ, th!¬ng hiÖu vµ
c¸c bÝ mËt th!¬ng m¹i (gi¶i ph¸p h÷u Ých). QuyÒn t¸c gi¶ lµ quyÒn cña c¸c t¸c
gi¶ ®èi víi t¸c phÈm vµ c¸c c«ng tr×nh khoa häc. Ba tµi s¶n cßn l¹i lµ c¸c ®èi
t!îng s¸ng t¹o cho tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt nªn ®!îc gäi chung lµ quyÒn
së h÷u c«ng nghiÖp. §iÓm kh¸c nhau c¬ b¶n gi÷a quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp
gi÷a vµ quyÒn t¸c gi¶ lµ quyÒn t¸c gi¶ th!êng tù x¸c lËp khi t¸c phÈm ®!îc t¹o
ra, cßn quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp chØ ®!îc x¸c lËp sau khi ®!îc cÊp v¨n b»ng
b¶o hé. QuyÒn së h÷u c«ng nghiÖp cã thÓ hiÓu lµ kh¶ n¨ng cña chñ së h÷u tù
m×nh thùc hiÖn nh÷ng hµnh vi nhÊt ®Þnh ®Ó tho¶ m·n lîi Ých cña b¶n th©n vµ