Kiến thức về thuốc và sức khỏe (Kỳ 10):
Chỉ dùng tôi khi các thuốc tại chỗ không đáp ứng
Tôi là Griseofulvin. Trong chuyên khoa da liễu, tôi là một vũ khí đắc lực
của các bác sĩ trong điều trị các bệnh nấm da, tóc và móng. Nếu kể ra thì nó bao
gồm nhiều loại, nôm na là nấm da thân, nấm da chân, da đùi, nấm râu, nấm móng
và nấm da đầu...
Khi vào cơ thể, tôi lập tức phá vỡ cấu trúc thoi gián phân tế bào nên làm
ngừng pha giữa của phân bào. Ngoài ra tôi còn tạo ra DNA khiếm khuyết không
có khả năng sao chép vì thế mà nấm không phát triển được. Tôi tích luỹ vào các tế
bào tiền thân keratin và có ái lực cao với các mô nhiễm bệnh, tạo ra môi trường
bất lợi cho nấm xâm nhập. Da, tóc và móng bị nhiễm bệnh sẽ được thay thế bằng
các mô lành không bị nhiễm nấm. Vì thế tôi chỉ được dùng theo đường uống vì
nếu dùng dạng bôi trên da, tôi sẽ không thấm vào được lớp mô keratin này nên
hiệu quả kém hơn. Nhưng các bạn cần nhớ rằng tôi chỉ có tác dụng ức chế phát
triển các nấm da mà không có tác dụng trên vi khuẩn (vì thế không dùng tôi điều
trị các bệnh do vi khuẩn gây ra đâu nhé).
Biết được tác dụng chữa bệnh của tôi nhưng các bạn không nên tự ý sử
dụng. Bởi khi dùng không hợp lý, không đúng bệnh, bệnh sẽ không khỏi mà các
bạn có thể gặp thêm nhiều rắc rối do tác dụng không mong muốn của tôi gây ra
đấy. Hay gặp nhất là đau đầu (có khoảng 50% người bệnh khi dùng tôi gặp triệu
chứng này). Ngoài ra có thể cảm thấy biếng ăn, hơi buồn nôn... Trường hợp nhức
đầu rối loạn hệ tuần hoàn trung ương và rối loạn tiêu hóa nặng cần phải ngừng
thuốc điều trị và xin ý kiến của thầy thuốc chuyên khoa. Trong quá trình dùng tôi
mà các bạn phơi nắng (ngay cả trong một thời gian ngắn) có thể sẽ bị phát ban,
ngứa, đỏ hoặc biến màu da hoặc bị bỏng nắng nặng (là do đôi khi tôi gây phản ứng
mẫn cảm với ánh sáng) nên trong thời gian dùng thuốc các bạn cần tránh phơi
nắng (tránh ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp), nên mặc quần áo bảo vệ, đội mũ,
đeo kính râm, bôi kem chống nắng khi ra đường nhé.
Không dùng tôi đồng thời với rượu (vì nếu dùng đồng thời có thể làm cho
tim đập nhanh, đỏ bừng, vã mồ hôi), với phenobarbital (sẽ làm giảm tác dụng của
tôi), thuốc tránh thai dạng uống (giảm hiệu quả của thuốc tránh thai)...và các bạn
nên nhớ, do có nhiều tác dụng phụ không mong muốn và có khả năng gây độc
nặng nên phải thận trọng khi dùng. Đối với những trường hợp nhiễm nấm nhẹ,
hoặc đáp ứng với các thuốc chống nấm bôi tại chỗ thì không nên sử dụng đến tôi.
Cần chú ý tương tác của haloperidol với thuốc khác
Haloperidol là thuốc an thần kinh và được sử dụng chủ yếu trong chuyên
khoa tâm thần như trạng thái hưng cảm, cơn hoang tưởng cấp, mê sảng, run do
rượu, các trạng thái loạn thần mạn tính (hoang tưởng mạn tính, hội chứng
paranoid, hội chứng paraphrenia, bệnh tâm thần phân liệt, trạng thái mê sảng, lú
lẫn kèm theo kích động, hành vi gây gổ, tấn công, các bệnh tâm căn và cơ thể tâm
sinh có biểu hiện lo âu (dùng liều thấp). Ngoài ra thuốc còn được dùng để chống
nôn, gây mê, làm dịu các phản ứng sau liệu pháp tia xạ và hóa trị liệu bệnh ung
thư...
Tuy nhiên khi dùng thuốc này cần chú ý: do thuốc chuyển hóa chủ yếu qua
cytocrom P450 của microsom gan (bằng cách khử ankyl ôxy hóa). Vì vậy có sự
tương tác khi thuốc được điều trị đồng thời với những thuốc gây cảm ứng hoặc ức
chế những enzym ôxy hóa thuốc ở gan. Ví dụ như carbamazepin, rifampicin - các
thuốc này gây cảm ứng enzym ôxy hóa thuốc ở gan (cytocrom P450) và dẫn đến
giảm nồng độ haloperidol trong huyết tương.
Đối với người đang dùng thuốc an thần nói chung và haloperidol nói riêng
nếu dùng đồng thời với rượu có thể xảy ra chứng nằm ngồi không yên và loạn
trương lực (vì rượu có thể hạ thấp ngưỡng kháng lại tác dụng phụ gây độc thần
kinh).
Dùng đồng thời haloperidol với các thuốc chống trầm cảm có thể kéo dài và
làm tăng tác dụng an thần, kháng acetylcholin của mỗi thuốc đó hoặc của
haloperidol, với lithi có thể gây độc với thần kinh hoặc triệu chứng ngoại tháp, với
methyldopa có thể gây tác dụng tâm thần không mong muốn như mất khả năng
định hướng, chậm suy nghĩ, với levodopa có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm
triệu chứng rối loạn tâm thần và haloperidol có thể làm giảm tác dụng điều trị của
levodopa, với cocain người nghiện cocain có thể tăng nguy cơ phản ứng loạn
trương lực cấp sau khi uống haloperidol và với thuốc chống viêm không steroid có
thể gây ngủ gà và lú lẫn nặng...
Vì vậy, cần tránh dùng hoặc thận trọng dùng haloperidol đồng thời với các
thuốc trên.