M t vài kinh nghi m d y tác ph m th hi n đi b ng s đ t duy - - - Nguy n Đình Hà Năm h c 2013-2014ộ ệ ạ ẩ ơ ệ ạ ằ ơ ồ ư ễ ọ
M T VÀI KINH NGHI MỘ Ệ
D Y TÁC PH M TH HI N ĐI B NG S Đ T DUYẠ Ẩ Ơ Ệ Ạ Ằ Ơ Ồ Ư
I. Ph n m đu:ầ ở ầ
1. Lí do ch n đ tàiọ ề
Trong nh ng năm g n đây, cùng v i vi c th c hi n m t cách đng b điữ ầ ớ ệ ự ệ ộ ồ ộ ổ
m i n i dung, ch ng trình, sách giáo khoa, v n đ đi m i ph ng pháp d y h cớ ộ ươ ấ ề ổ ớ ươ ạ ọ
(PPDH) nói chung, thì đi m i PPDH môn Ng văn luôn đc các nhà khoa h c-giáoổ ớ ữ ượ ọ
d c hàng đu quan tâm, nghiên c u và tìm cách c i ti n. Có th nói đây là m t b cụ ầ ứ ả ế ể ộ ướ
đt phá c a ngành giáo d c n c ta. Đng và Nhà n c đã đc bi t chú tr ng đnộ ủ ụ ướ ả ướ ặ ệ ọ ế
vi c b i d ng cho đi ngũ giáo viên t ng b c nâng cao trình đ, đi m i PPDH,ệ ồ ưỡ ộ ừ ướ ộ ổ ớ
phát huy tính tích c c, ch đng, sáng t o c a h c sinh. Trong đó, yêu c u giáo viênự ủ ộ ạ ủ ọ ầ
tăng c ng t ch c các ho t đng nh n th c cho h c sinh, h ng d n ph ng phápườ ổ ứ ạ ộ ậ ứ ọ ướ ẫ ươ
t h c cho các em, xem đây là m t nhi m v v a b c thi t l i v a tr ng tâm xuyênự ọ ộ ệ ụ ừ ứ ế ạ ừ ọ
su t c quá trình đi m i. Vì v y, đòi h i m i giáo viên ph i tri t đ th c hi n theoố ả ổ ớ ậ ỏ ỗ ả ệ ể ự ệ
nguyên t c l y h c sinh làm trung tâm nh m phát huy tính ch đng, tích c c, t giácắ ấ ọ ằ ủ ộ ự ự
và sáng t o c a h c sinh trong ho t đng d y h c.ạ ủ ọ ạ ộ ạ ọ
S đ t duy (SĐTD) k th a, m r ng hình th c ghi chép, s d ng b ng bi u,ơ ồ ư ế ừ ở ộ ứ ử ụ ả ể
s đ nh ng m c cao h n. Nó là m t công c t ch c t duy đc tác gi Tonyơ ồ ư ở ứ ơ ộ ụ ổ ứ ư ượ ả
buzan (ng i Anh) nghiên c u và ph bi n r ng kh p trên th gi i. Có th kh ng đnhườ ứ ổ ế ộ ắ ế ớ ể ẳ ị
r ng PPDH b ng SĐTD là m t trong nh ng PPDH hi n đi. Nó giúp h c sinh d ghiằ ằ ộ ữ ệ ạ ọ ễ
nh , phát tri n nh n th c, kh năng t duy, óc t ng t ng và kh năng sáng t o…ớ ể ậ ứ ả ư ưở ưở ả ạ
Trong th i gian qua, tôi đã nghiên c u và áp d ng d y h c b ng SĐTD cho cácờ ứ ụ ạ ọ ằ
tác ph m th hi n đi (Ng văn 9 HKI, năm h c 2013-2014) và đã mang l i hi u quẩ ơ ệ ạ ữ ọ ạ ệ ả
đáng k . Vì v y tôi m nh d n h n khi ch n đ tài ể ậ ạ ạ ơ ọ ề “ M t vài kinh nghi m d y tácộ ệ ạ
ph m th hi n đi b ng s đ t duy”ẩ ơ ệ ạ ằ ơ ồ ư đ cùng trao đi, chia s kinh nghi m v iể ổ ẻ ệ ớ
đng nghi p góp ph n nâng cao ch t l ng giáo d c c a n c nhà.ồ ệ ầ ấ ượ ụ ủ ướ
2. Th c tr ng c a v n đự ạ ủ ấ ề
Năm h c 2013 – 2014 là năm h c mà toàn ngành GD&ĐT đã và đang ti p t c nọ ọ ế ụ ỗ
l c đi m i ph ng pháp gi ng d y, đ đào t o ra nh ng con ng i năng đng, s mự ổ ớ ươ ả ạ ể ạ ữ ườ ộ ớ
thích ng v i đi s ng xã h i. Tr c tình hình đó, đòi h i đi ngũ giáo viên chúng taứ ớ ờ ố ộ ướ ỏ ộ
ph i không ng ng đi m i, c i thi n ph ng pháp so n gi ng đ trong m i ti t d yả ừ ổ ớ ả ệ ươ ạ ả ể ỗ ế ạ
M t vài kinh nghi m d y tác ph m th hi n đi b ng s đ t duy - - - Nguy n Đình Hà Năm h c 2013-2014ộ ệ ạ ẩ ơ ệ ạ ằ ơ ồ ư ễ ọ
h c sinh s ho t đng nhi u h n, th o lu n nhi u h n và quan tr ng là đc suy nghĩọ ẽ ạ ộ ề ơ ả ậ ề ơ ọ ượ
nhi u h n trên con đng ch đng chi m lĩnh ki n th c. ề ơ ườ ủ ộ ế ế ứ
Trong ch ng trình giáo d c ph thông, Ng văn là m t môn h c có v trí quanươ ụ ổ ữ ộ ọ ị
tr ng. Vì đây là môn h c v a mang tính công c , v a là môn h c mang tính nghọ ọ ừ ụ ừ ọ ệ
thu t, l i là môn h c mang tính nhân văn r t cao. B i v y, đ h c sinh h c t t b mônậ ạ ọ ấ ở ậ ể ọ ọ ố ộ
này thì ng i giáo viên ph i chú tr ng đn PPDH, ph i tìm tòi, sáng t o nghiên c u vàườ ả ọ ế ả ạ ứ
áp d ng nh ng hình th c, bi n pháp t ch c d y h c m i, hi n đi, sinh đng, đaụ ữ ứ ệ ổ ứ ạ ọ ớ ệ ạ ộ ư
h c sinh đn v i môn h c này m t cách t giác, b ng ni m say mê th t s .ọ ế ớ ọ ộ ự ằ ề ậ ự
Tuy nhiên, hi n nay vi c đa SĐTD vào ng d ng trong quá trình d y h c điệ ệ ư ứ ụ ạ ọ ố
v i môn Ng văn còn là v n đ g p không ít khó khăn, tr ng i đi v i giáo viên. Quaớ ữ ấ ề ặ ở ạ ố ớ
d gi , trao đi kinh nghi m chuyên môn đi v i đng nghi p trong t , trong tr ng,ự ờ ổ ệ ố ớ ồ ệ ổ ườ
tôi nh n th y, h u h t giáo viên cũng nh b n thân tôi m i ch d ng l i vi c sậ ấ ầ ế ư ả ớ ỉ ừ ạ ở ệ ử
d ng SĐTD đ h th ng hóa ki n th c sau m i bài h c, hay m i bài ôn t p, t ng k tụ ể ệ ố ế ứ ỗ ọ ỗ ậ ổ ế
m t phân môn, m t m ng ki n th c nào đó mà thôi. Mà ch a m nh d n đa SĐTDộ ộ ả ế ứ ư ạ ạ ư
vào t t c các khâu trong quá trình d y h c, ch a phát huy đc h t tính ph bi n vàấ ả ạ ọ ư ượ ế ổ ế
công d ng c a SĐTD trong quá trình d y h c môn Ng văn. Do đó ch a phát huy h tụ ủ ạ ọ ữ ư ế
kh năng t duy và trí t ng t ng sáng t o c a h c sinh qua m i bài h c. Đi u nàyả ư ưở ượ ạ ủ ọ ỗ ọ ề
làm cho gi h c bu n t tr m l ng, thi u sinh đng và h ng thú h c t p h c sinh.ờ ọ ồ ẻ ầ ắ ế ộ ứ ọ ậ ở ọ
Đây cũng là m t trong nh ng nguyên nhân khi n cho h c sinh chán h c, k t qu h cộ ữ ế ọ ọ ế ả ọ
t p sa sút. C th m t bài ki m tra v th và truy n hi n đi (Ti t 73) c a năm h cậ ụ ể ộ ể ề ơ ệ ệ ạ ế ủ ọ
2012-2013 nh sau:ư
L p – sĩ sớ ố Đi m 9-10ểĐi m 7-8ểĐi m 5-6ểD i TBướ
SL TL% SL TL% SL TL% SL TL%
9b-23 0 014,3 13 56,6 939,1
Chính vì th l i càng thôi thúc tôi dành nhi u th i gian đ tìm ra PPDH b ng sế ạ ề ờ ể ằ ơ
đ t duy hi u qu nh t tác ph m th hi n đi đ v n d ng vào quá trình d y h c.ồ ư ệ ả ấ ở ẩ ơ ệ ạ ể ậ ụ ạ ọ
M t vài kinh nghi m d y tác ph m th hi n đi b ng s đ t duy - - - Nguy n Đình Hà Năm h c 2013-2014ộ ệ ạ ẩ ơ ệ ạ ằ ơ ồ ư ễ ọ
II. Gi i phápả.
1. Ph m vi ch n đ tàiạ ọ ề :
Ch ng trình Ng văn l p 9 H c kì I có t t c năm tác ph m th hi n đi đcươ ữ ớ ọ ấ ả ẩ ơ ệ ạ ượ
đa vào h c chính th c: ư ọ ứ Đng chí – Chính H u, Bài th v ti u đi xe không kính –ồ ữ ơ ề ể ộ
Ph m Ti n Du t, Đoàn thuy n đánh cá – Huy C n, B p l a – B ng Vi t, Ánhạ ế ậ ề ậ ế ử ằ ệ
trăng – Nguy n Duy.ễ
Các tác ph m th ca Vi t Nam t sau Cách m ng tháng Tám 1945 r t hay, h pẩ ơ ệ ừ ạ ấ ấ
d n. V a tái hi n cu c s ng, đt n c và hình nh con ng i Vi t Nam su t m tẫ ừ ệ ộ ố ấ ướ ả ườ ệ ố ộ
th i kì l ch s nhi u giai đo n v a th hi n tâm h n – tình c m – t t ng c a conờ ị ử ề ạ ừ ể ệ ồ ả ư ưở ủ
ng i Vi t Nam trong m t th i kì l ch s có nhi u bi n đng, thay đi l n: tình yêuườ ệ ộ ờ ị ử ề ế ộ ổ ớ
n c, yêu quê h ng, tình đng chí, s g n bó v i cách m ng, tình m con, bà cháu…ướ ươ ồ ự ắ ớ ạ ẹ
trong s th ng nh t v i nh ng tình c m chung r ng l n.ự ố ấ ớ ữ ả ộ ớ
Tôi ch n vi t kinh nghi m v ọ ế ệ ề d y tác ph m th hi n đi ạ ẩ ơ ệ ạ v i mong mu n traoớ ố
đi v i đng nghi p g n xa m t vài suy nghĩ, cũng nh kinh nghi m khi d y các tácổ ớ ồ ệ ầ ộ ư ệ ạ
ph m này b ng b n đ t duy.ẩ ằ ả ồ ư
M c đích c a tôi giúp h c sinh ti p c n tác ph m, nhìn nh n đánh giá tác ph mụ ủ ọ ế ậ ẩ ậ ẩ
nhi u góc đ khác nhau, đ các em hi u sâu tác ph m h n. Vì v y tôi đã v n d ngở ề ộ ể ể ẩ ơ ậ ậ ụ
kinh nghi m c a mình vào d y l p 9 tr ng THCS Thu n Quý năm h c 2013-2014.ệ ủ ạ ớ ườ ậ ọ
2. Quá trình th c hi nự ệ :
H u h t các tác ph m th hi n đi đu có th v n d ng r t t t ph ngầ ế ẩ ơ ệ ạ ề ể ậ ụ ấ ố ươ
pháp d y h c b ng s đ t duy. H c sinh đã quen v i vi c v SĐTD các tác ph mạ ọ ằ ơ ồ ư ọ ớ ệ ẽ ở ẩ
văn h c Trung đi và m t s ti t h c khác cho nên vi c d y các tác ph m th hi n điọ ạ ộ ố ế ọ ệ ạ ẩ ơ ệ ạ
b ng SĐTD cũng khá thu n l i. Giáo viên cũng không ph i m t th i gian nhi u đằ ậ ợ ả ấ ờ ề ể
h ng d n h c sinh cách v , các em theo n i dung bài h c v t do theo ý thích, sángướ ẫ ọ ẽ ộ ọ ẽ ự
t o riêng có th v tr c ti p vào v bài h c ho c vào gi y A4 r i k p vào trong v .ạ ể ẽ ự ế ở ọ ặ ấ ố ẹ ở
D i đây là vi c làm c th cho t ng n i dung ti t d y:ướ ệ ụ ể ừ ộ ế ạ
Tr c khi d y giáo viên(GV) ph i n m v ng m c tiêu bài v ki n th c, kĩ năngướ ạ ả ắ ữ ụ ề ế ứ
và thái đ đ d n dò h c sinh(HS) khâu chu n b bài tr c nhà. H c sinh s d ngộ ể ặ ọ ầ ị ướ ở ọ ử ụ
bút nhi u màu và v ngay trên l p h c.ề ẽ ớ ọ
M t vài kinh nghi m d y tác ph m th hi n đi b ng s đ t duy - - - Nguy n Đình Hà Năm h c 2013-2014ộ ệ ạ ẩ ơ ệ ạ ằ ơ ồ ư ễ ọ
* Ti t 47+48ế: ĐNG CHÍ – CHÍNH H UỒ Ữ
a. Giao nhi m v v nhà cho h c sinh chu n bệ ụ ề ọ ẩ ị:
-Tìm hi u tác gi Chính H u và hoàn c nh sáng tác bài thể ả ữ ả ơ
-Phân chia b c c, tìm hi u n i dung t ng ph nố ụ ể ộ ừ ầ
-Tìm hi u c s hình thành tình đng chí, bi u hi n tình đng chíể ơ ở ồ ể ệ ồ
-Chu n b bút nhi u màu.ẩ ị ề
b. Ti n hành th c hi nế ự ệ
Ho t đng c a th y và tròạ ộ ủ ầ Yêu c u ki n th c c n đtầ ế ứ ầ ạ
1.GV h ng d n HS tìm hi u tác giướ ẫ ể ả
Chính H u và hoàn c nh sáng tác bàiữ ả
th .ơ
GV cho HS tìm hi u ph n tác gi vàể ầ ả
hoàn c nh sáng tác bài th trong ph nả ơ ầ
chú thích * sau đó GV b sung thêmổ
thông tin v tác gi và bài th , sau đó sề ả ơ ẽ
ch t nh ng ý chính.ố ữ
-Chính H u t ng i lính Trunh đoànữ ừ ườ
th đô tr thành nhà th quân đi. Thủ ở ơ ộ ơ
c a ông h u nh ch vi t v ng i línhủ ầ ư ỉ ế ề ườ
và 2 cu c kháng chi n, đc bi t làộ ế ặ ệ
nh ng tình c m cao đp c a ng i línhữ ả ẹ ủ ườ
nh tình đng chí đng đi , tình quêư ồ ồ ộ
h ng, s g n bó gi a ti n tuy n vàươ ự ắ ữ ề ế
h u ph ng…ậ ươ
-Hoàn c nh sáng tác bài th : Chính H uả ơ ữ
cùng đn v tham gia chi n đu trongơ ị ế ấ
chi n d ch Vi t B c. Bài th là s thế ị ệ ắ ơ ự ể
hi n nh ng tình c m tha thi t, sâu s cệ ữ ả ế ắ
c a TG v i nh ng ng i đng chí đngủ ớ ữ ườ ồ ồ
đi c a mình.ộ ủ
2.GV h ng d n HS tìm hi u b c cướ ẫ ể ố ụ
* GV cho HS đc và phân chia b c cọ ố ụ
1.Tác gi và hoàn c nh sáng tácả ả
a. Tác gi Chính H uả ữ
-Tên Tr n Đình Đc (1926)ầ ắ
-Vi t v đ tài ng i lính và chi nế ề ề ườ ế
tranh.
b. Hoàn c nh sáng tácả:
-Tham gia chi n d ch Vi t B c (1947)ế ị ệ ắ
-Bài th ra đi 1948.ơ ờ
2. B c c:ố ụ 3 ph nầ
-Ph n 1: ầ7 dòng đuầ: c s hình thànhơ ở
tình đng chíồ
-Ph n 2: ầ10 dòng ti p theoế: Bi u hi nể ệ
c a tình đng chíủ ồ
-Ph n 3: ầ3 dòng cu iố: B c tranh vứ ề
tình đng chíồ
3.Tìm hi u văn b nể ả :
M t vài kinh nghi m d y tác ph m th hi n đi b ng s đ t duy - - - Nguy n Đình Hà Năm h c 2013-2014ộ ệ ạ ẩ ơ ệ ạ ằ ơ ồ ư ễ ọ
3.GV h ng d n HS tìm hi u vănướ ẫ ể
b n.ả
a.Tìm hi u c s hình thành tình đngể ơ ở ồ
chí.
*Qua sáu câu th đu GV cho HS th yơ ầ ấ
đc tình đng chí đng đi đc hìnhượ ồ ồ ộ ượ
thành trên c s đó là: ơ ở
-S t ng đng v c nh ng xu t thânự ươ ồ ề ả ộ ấ
nghèo khó, đó chính là c s cùng chungơ ở
giai c p xu t thân “ấ ấ n c m n đngướ ặ ồ
chua, đt cày lên s i đá”.ấ ỏ
-Cùng chung nhi m v sát cánh bên nhauệ ụ
trong chi n đu ế ấ “Súng bên súng, đu sátầ
bên đu”ầ
-Chan hòa, chia s m i gian lao cũng nhẻ ọ ư
ni m vui, đó là m i tình tri k c a nh ngề ố ỉ ủ ữ
ng i b n chí c t ườ ạ ố “Đêm rét chung chăn
thành đôi tri k ”.ỉ
*GV h ng d n HS tìm hi u ý nghĩa c aướ ẫ ể ủ
dòng th b y qua ph n th o lu n nhóm. ứ ả ầ ả ậ
*GV ch t và bìnhố
b.Phân tích bi u hi n c a tình đngể ệ ủ ồ
chí.
*GV cho HS th y đc tác gi đa raấ ượ ả ư
thêm nh ng bi u hi n c th c a tìnhữ ể ệ ụ ể ủ
đng chí, đng đi c a nh ng ng iồ ồ ộ ủ ữ ườ
lính:
-Đó là s c m thông sâu xa nh ng tâmự ả ữ
t , n i lòng c a nhauư ỗ ủ
-Đó là cùng nhau chia s nh ng gian lao,ẻ ữ
thi u th n c a cu c đi ng i lính vàế ố ủ ộ ờ ườ
nh t là cùng tr i qua nh ng c n s t rétấ ả ữ ơ ố
hành h ng i lính s ng r ng.ạ ườ ố ở ừ
-Đó là tình c m g n bó sâu n ng thả ắ ặ ể
hi n s c m nh c a tình đng chí giúp hệ ứ ạ ủ ồ ọ
v t qua m i gian kh .ượ ọ ổ
c.Phân tích b c tranh v tình đng chí,ứ ề ồ
đng đi.ồ ộ
*GV cho HS th y đc đây là b c tranhấ ượ ứ
v tình đng chí, đng đi c a ng iề ồ ồ ộ ủ ườ
a. C s hình thành tình đng chí.ơ ở ồ
-Cùng hoàn c nh xu t thân.ả ấ
-Cùng nhi m v sát cánh bên nhau.ệ ụ
-Cùng chan hòa, chia s m i gian lao,ẻ ọ
ni m vui.ề
b.Bi u hi n c a tình đng chíể ệ ủ ồ .
-C m thông tâm t , n i lòng c aả ư ỗ ủ
nhau.
-Cùng chia s nh ng gian lao, thi uẻ ữ ế
th n, b nh t t.ố ệ ậ
-G n bó sâu n ng, v t qua m i gianắ ặ ượ ọ
kh .ổ
c.B c tranh v tình đng chí, đngứ ề ồ ồ
điộ.
-Đp và lãng m n.ẹ ạ
