Kinh nghi m làm kính thiên vănệ
Tác gi : Đ ng Vũ Tu n S n ả ặ ấ ơ
31/08/2007
Tac gia: Đăng Vu Tuân S n ơ
Tôi ch a có nhi u kinh nghi m l m trong vi c l p kính thiên văn. Tuy nhiên đây xin trao đ i cùng m i ng iư ề ệ ắ ệ ắ ở ổ ọ ườ
m t chút kinh nghi m th c t c a tôi trong vi c làm m t chi c kính thiên văn đ n gi n. Chính xác h n là môộ ệ ự ế ủ ệ ộ ế ơ ả ơ
t l i c u t o và quá trình tôi làm chi c kính thiên văn cá nhân này. ả ạ ấ ạ ế
C s lí thuy t.ơ ở ế
Đ làm m t chi c kính thiên văn đ n gi n, tr c h t b n c n n m đ c nguyên t c v t lí c a vi c l p kính. ể ộ ế ơ ả ướ ế ạ ầ ắ ượ ắ ậ ủ ệ ắ
1- Đ phóng đ i: đ phóng đ i c a m t chi c kính có giá tr b ng th ng s chi u dài tiêu c c a v t kínhộ ạ ộ ạ ủ ộ ế ị ằ ươ ố ề ự ủ ậ
và th kính. G= f1/f2. ị
2- V trí t ng đ i c a 2 kính: nguyên t c c b n là ph i đ t sao cho tiêu đi m c a 2 kính trùng nhau (cái nàyị ươ ố ủ ắ ơ ả ả ặ ể ủ
ch là t ng đ i nh ng c g ng càng chính xác càng t t), có nghĩa là b n s ph i có m t ng kính có chi uỉ ươ ố ư ố ắ ố ạ ẽ ả ộ ố ề
dài b ng tiêu c c a v t kính - do tiêu c c a th kính khá ng n và s còn có thêm b ph n ch nh kho ngằ ự ủ ậ ự ủ ị ắ ẽ ộ ậ ỉ ả
cách c a v t kính so v i th kính nên đ dài ng kính ch c n đúng b ng đ dài c a tiêu c v t kính. Th haiủ ậ ớ ị ộ ố ỉ ầ ằ ộ ủ ự ậ ứ
n a là 2 kính ph i đ t đ ng tr c, t c là tr c chính c a 2 th u kính (v t kinh + th kính) ph i trùng nhau. Đi uữ ả ặ ồ ụ ứ ụ ủ ấ ậ ị ả ề
này cũng ch là t ng đ i, b n nên c g ng h t s c đ 2 tr c càng g n nhau càng t t. ỉ ươ ố ạ ố ắ ế ứ ể ụ ầ ố
Chu n b v t li u:ẩ ị ậ ệ
V t li u c b n nh t t t nhiên là th kính và v t kính r i. Tùy vào m c đích s d ng và các tính toán c aậ ệ ơ ả ấ ấ ị ậ ồ ụ ử ụ ủ
riêng b n v đ sai s c a vi c đi u ch nh, b n có th có các cách ch n th kính và v t kính khác nhau, ạ ề ộ ố ủ ệ ề ỉ ạ ể ọ ị ậ ở
đây tôi s d ng 2 v t kính có tiêu c là 100 và 50cm và các th kính có tiêu c trong kho ng 1-3cm. ử ụ ậ ự ị ự ả
Nh v y các v t li u c n chu n b g m: ư ậ ậ ệ ầ ẩ ị ồ
1- 2 v t kính tiêu c 100 và 50 cm, đ đ n gi n, b n có th ra m t hi u kính thu c nào đó mua 2 m t kínhậ ự ể ơ ả ạ ể ộ ệ ố ắ
c a kĩnh viên th . Nói v i c a hàng là mu n mua 2 m t kính vi n ch a mài đ ng kính (phi) 65 (mm), m t cáiủ ị ớ ử ố ắ ễ ư ườ ộ
s 1 và 1 cái s 2. S đây chính là đi p, tiêu c c a kính có giá tr là f=1/D, t c là kính s 1 s có tiêu cố ố ố ở ố ự ủ ị ứ ố ẽ ự
100cm và s 2 là 50cm. Giá c a m i chi c kính này là 10 nghìn đ ng. ố ủ ỗ ế ồ
2- Th kính: b n có th có nhi u cách mua th kính, tuy nhiên kinh nghi m mua th kính c a tôi, tôi đã h cị ạ ể ề ị ệ ị ủ ọ
đ c c a m t anh b n tôi cùng trong CLB Thiên văn h c. Đ c ch d n, tôi đã ra ch tr i (Hà N i) tìm đ nượ ủ ộ ạ ọ ượ ỉ ẫ ợ ờ ộ ế
m y hàng bán linh ki n đi n t h i và đ c cho xem m t s các th u kính (có l là th kính ho c v t kínhấ ệ ệ ử ỏ ượ ộ ố ấ ẽ ị ặ ậ
c a kính hi n vi hay m t s d ng c quang h c cũ tháo ra), tôi đã ch n đ c m t s kính thích h p. L u ýủ ể ộ ố ụ ụ ọ ọ ượ ộ ố ợ ư
các b n là ch n các kính này các b n nên đ ý tiêu c c a kính và ch t l ng kính. Cách xác đ nh tiêu cạ ọ ạ ể ự ủ ấ ượ ị ự
c a m t th u kính nh nh v y r t d . B n có th c l ng t ng đ i chính xác b ng cách đ a th u kínhủ ộ ấ ỏ ư ậ ấ ễ ạ ể ướ ượ ươ ố ằ ư ấ
lên tay b n hay m t v t gì đó, đath sát kính vào và di chuy n d n ra xa. B n s th y hình nh to d n và khiạ ộ ậ ể ầ ạ ẽ ấ ả ầ
nào hình nh bi n m t tr c khi nó b l n ng c thì cái đi m mà hình nh bi n m t đó chính là lúc kho ngả ế ấ ướ ị ộ ượ ể ả ế ấ ả
cách t v t b n quan sát đ n m t kính đúng b ng tiêu c . Ti p đó b n ch vi c ki m tra xem kính có b x cừ ậ ạ ế ặ ằ ự ế ạ ỉ ệ ể ị ướ
không (không nên l y các kính đã x c nhé). Giá c a m i chi c kính này kho ng 15- 10 nghìn đ ng (cũng cóấ ướ ủ ỗ ế ả ồ
cái đ t h n hay r h n tùy vào ch t l ng c a chúng), b n nh ch n mua tiêu c t 1-3cm thôi, không nênắ ơ ẻ ơ ấ ượ ủ ạ ớ ọ ự ừ
ch n nh ng kính tiêu c <1cm vì s khó ch nh cho nó đ ng tr c v i v t kính và kho ng cách thích h p l m. ọ ữ ự ẽ ỉ ồ ụ ớ ậ ả ợ ắ
3- ng kính, chân kính và các b ph n n i: Ố ộ ẩ ố
Các ph n này tôi s d ng các ng nh a d n n c PVC bán r t nhi u trên th tr ng Hà N i. Đ làm ngầ ử ụ ố ự ẫ ướ ấ ề ị ườ ộ ể ố
kính và chân kính cho chi c kính này, tôi cankhoangr 3m ng nh a. Đ ch c ăn, tôi mua 4m ng nh a PVCế ố ự ể ắ ố ự
đ ng kính 60mm (h bán c cây 4m), m i mét này giá 12 nghìn đ ng (lo i r h n - 6000 r t d v và bườ ọ ả ỗ ồ ạ ẻ ơ ấ ễ ỡ ị
u n cong do quá m ng nên s làm đ chính xác b sai l ch, b n cũng không nên tham mua ng lo i đ t quá,ố ỏ ẽ ộ ị ệ ạ ố ạ ắ
nó có th s n ng, r t khó s d ng) ể ẽ ặ ấ ử ụ
V i chi c kính t làm có đ phóng đ i t 20x - 100x, b n có th nhìn khá rõ các mi ng núi và các bi n c aớ ế ự ộ ạ ừ ạ ể ệ ể ủ
M t Trăng, nhìn sao Th , sao M c, sao H a rõ h n (còn có th y các v tinh c a sao M c hay vành đai c aặ ổ ộ ỏ ơ ấ ệ ủ ộ ủ
sao Th hay không thì tùy vào ch t l ng kính àv kh năng l p vf đi u ch nh c a b n n a ổ ấ ượ ả ắ ề ỉ ủ ạ ữ
Chúc các b n may m nạ ắ