Kinh nghiệm làm kính
thiên văn
Cơ sở lí thuyết.
Để làm một chiếc kính thiên văn đơn giản, trước hết bạn cần nắm
được nguyên tắc vật lí của việc lắp kính.
1- Độ phóng đại: độ phóng đại của một chiếc kính có giá trị bằng
thương số chiều dài tiêu cự của vật kính và thị kính. G= f1/f2.
2- Vị trí tương đối của 2 kính: nguyên tắc cơ bản là phải đặt sao cho
tiêu điểm của 2 kính trùng nhau (cái này chỉ là tương đối nhưng cố gắng
càng chính xác càng tốt), có nghĩa là bạn sẽ phải có một ống kính có chiều
dài bằng tiêu cự của vật kính - do tiêu cự của thị kính khá ngắn và sẽ còn có
thêm bộ phận chỉnh khoảng cách của vật kính so với thị kính nên độ dài ống
kính chỉ cần đúng bằng độ dài của tiêu cự vật kính. Thứ hai nữa là 2 kính
phải đặt đồng trục, tức là trục chính của 2 thấu kính (vật kinh + thị kính)
phải trùng nhau. Điều này cũng chỉ là tương đối, bạn nên cố gắng hết sức để
2 trục càng gần nhau càng tốt.
Chuẩn bị vật liệu:
Vật liệu cơ bản nhất tất nhiên là thị kính và vật kính rồi. Tùy vào mục
đích sử dụng và các tính toán của riêng bạn về độ sai số của việc điều chỉnh,
bạn có thể có các cách chọn thị kính và vật kính khác nhau, ở đây tôi sử
dụng 2 vật kính có tiêu cự là 100 và 50cm và các thị kính có tiêu cự trong
khoảng 1-3cm.
Như vậy các vật liệu cần chuẩn bị gồm:
1- 2 vật kính tiêu cự 100 và 50 cm, để đơn giản, bạn có thể ra một
hiệu kính thuốc nào đó mua 2 mắt kính của kĩnh viên thị. Nói với cửa hàng
là muốn mua 2 mắt kính viễn chưa mài đường kính (phi) 65 (mm), một cái
số 1 và 1 cái số 2. Số ở đây chính là điốp, tiêu cự của kính có giá trị là
f=1/D, tức là kính số 1 sẽ có tiêu cự 100cm và số 2 là 50cm. Giá của mỗi
chiếc kính này là 10 nghìn đồng.
2- Thị kính: bạn có thể có nhiều cách mua thị kính, tuy nhiên kinh
nghiệm mua thị kính của tôi, tôi đã học được của một anh bạn tôi cùng trong
CLB Thiên văn học. Được chỉ dẫn, tôi đã ra chợ trời (Hà Nội) tìm đến mấy
hàng bán linh kiện điện tử hỏi và được cho xem một số các thấu kính (có lẽ
là thị kính hoặc vật kính của kính hiển vi hay một số dụng cụ quang học cũ
tháo ra), tôi đã chọn được một số kính thích hợp. Lưu ý các bạn là chọn các
kính này các bạn nên để ý tiêu cự của kính và chất lượng kính. Cách xác
định tiêu cự của một thấu kính nhỏ như vậy rất dễ. Bạn có thể ước lượng
tương đối chính xác bằng cách đưa thấu kính lên tay bạn hay một vật gì đó,
đath sát kính vào và di chuyển dần ra xa. Bạn sẽ thấy hình ảnh to dần và khi
nào hình ảnh biến mất trước khi nó bị lộn ngược thì cái điểm mà hình ảnh
biến mất đó chính là lúc khoảng cách từ vật bạn quan sát đến mặt kính đúng
bằng tiêu cự. Tiếp đó bạn chỉ việc kiểm tra xem kính có bị xước không
(không nên lấy các kính đã xước nhé). Giá của mỗi chiếc kính này khoảng
15- 10 nghìn đồng (cũng có cái đắt hơn hay rẻ hơn tùy vào chất lượng của
chúng), bạn nhớ chọn mua tiêu cự từ 1-3cm thôi, không nên chọn những
kính tiêu cự <1cm vì sẽ khó chỉnh cho nó đồng trục với vật kính và khoảng
cách thích hợp lắm.
3- Ống kính, chân kính và các bộ phẩn nối:
Các phần này tôi sử dụng các ống nhựa dẫn nước PVC bán rất nhiều
trên thị trường Hà Nội. Để làm ống kính và chân kính cho chiếc kính này, tôi
cankhoangr 3m ống nhựa. Để chắc ăn, tôi mua 4m ống nhựa PVC đường
kính 60mm (họ bán cả cây 4m), mỗi mét này giá 12 nghìn đồng (loại rẻ hơn
- 6000 rất dễ vỡ và bị uốn cong do quá mỏng nên sẽ làm độ chính xác bị sai
lệch, bạn cũng không nên tham mua ống loại đắt quá, nó có thể sẽ nặng, rất
khó sử dụng)
Ngoài ra tôi chuân bị thêm các bộ phận sau (cũng thuộc hệ thống ống
PVC):
- 2 cái chuyển bậc 76-60 (mm)
- 2 ống nối chữ T (có 3 đầu nối) đường kính 60mm
- 3 ống nối vuông góc và một ống nối thẳng 60
- Mấy cái chuyển bậc 60 - 48 hay 60-42 tùy theo số lượng thị kính
- Khoảng 40cm ống nhựa đườg kính tuy` theo thi kinh' da~ mua.
- (các chuyển bậc ở trên và ống nhựa loại nhỏ bạn có thể mua linh
động tùy theo các thikính bạn có)
Toàn bộ số ống nước này tôi mưa hết 70 nghìn đồng.
4- Các dụng cụ khác: Để thực hiện việc làm kính này bạn cần có thêm
một số dụng cụ khác để thực hiện:
- 1 cái thước dây
- băng dính (đừng mua lọai 500đ/cuộn nhé, không ăn thua đâu)
- cưa sắt (bạn có thể mua ngay tại cửa hàng ống nước)
- Đất sét (để gắn các kính vào ống nước, dùng keo hay băng dính rất
khó), bạn có thể vào cửa hàng dụng cụ học sinh và mua một hộp đất nặn với
giá 4000đ.
- bút dạ để đánh dấu các đoạn ống nước khi sử dụng.
Như vậy là bạn đã có đầy đủ các dụng cụ và vật liệu cần thiết để làm
một chiếc kính thiên văn đơn giản cho riêng mình rồi đấy. Khi thực hiện
việc mua vật liệu này, tôi cũng mất đến 1 buổi để mua được đầy đủ, do đó
bạn cũng nên kiên nhẫn một chút nhé.
Bây giờ xin được nói qua một chút về các bước lắp một chiếc kính
đơn giản với các vật liệu như trên theo kinh nghiệm của tôi, rất mong được