Kinh nghi m phân tích d ng toán tính s h ng n; tính t ng, tích n s h ng đu tiênệ ạ ố ạ ổ ố ạ ầ
c a dãy s truy h i khi gi i toán trên máy tính c m tayủ ố ồ ả ầ
M C L CỤ Ụ
M C L CỤ Ụ ............................................................................................................................................. 1
I. PH N M ĐUẦ Ở Ầ
1. Lý do ch n đ tài:ọ ề
Vi c d y và h c toán có s h tr c a máy tính đã tr nên r t ph bi n trênệ ạ ọ ự ỗ ợ ủ ở ấ ổ ế
toàn th gi i. Trong các tài li u giáo khoa c a các n c có n n giáo d c tiên ti nế ớ ệ ủ ướ ề ụ ế
luôn có thêm chuyên m c s d ng máy tính đ gi i toán.ụ ử ụ ể ả
n c ta, k t năm 2001, B Giáo d c và Đào t o đã t ch c các kì thiỞ ướ ể ừ ộ ụ ạ ổ ứ
h c sinh gi i “Gi i toán trên máy tính c m tay” cho h c sinh ph thông các c p,ọ ỏ ả ầ ọ ổ ở ấ
b c h c. Đi tuy n h c sinh gi i “Gi i toán trên máy tính c m tay” huy n Krôngậ ọ ộ ể ọ ỏ ả ầ ệ
Ana nh ng năm g n đây luôn đt k t qu cao trong các k thi c p t nh, c p qu cữ ầ ạ ế ả ỳ ấ ỉ ấ ố
gia.
Tuy nhiên, khi t ch c k thi c p huy n thì nh ng h c sinh đt gi i cao chổ ứ ỳ ấ ệ ữ ọ ạ ả ủ
y u t p trung m t s tr ng nh tr ng THCS Buôn Tr p, THCS L ng Thế ậ ở ộ ố ườ ư ườ ấ ươ ế
Vinh, … M t s tr ng trong huy n, nhi u năm v n ch a có h c sinh tham giaộ ố ườ ệ ề ẫ ư ọ
ho c có tham gia nh ng k t qu đt đc ch a cao, nguyên nhân do ki n th c vặ ư ế ả ạ ượ ư ế ứ ề
s d ng máy tính b túi còn m i m nên b c đu giáo viên còn b ng , g pử ụ ỏ ớ ẻ ướ ầ ỡ ỡ ặ
nhi u khó khăn trong vi c nghiên c u và tìm tòi tài li u. Do đó mà nhi u giáo viênề ệ ứ ệ ề
còn ng i khi đc giao nhi m v b i d ng đi tuy n h c sinh gi i gi i toán trênạ ượ ệ ụ ồ ưỡ ộ ể ọ ỏ ả
máy tính đi n t . M t khác các tài li u đ giáo viên tham kh o còn ít và ch a th cệ ử ặ ệ ể ả ư ự
s có tính h th ng.ự ệ ố
Ngô Trí Hi p – Giáo viên tr ng THCS Dur Kmăn, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăkệ ườ ệ ỉ
1
Kinh nghi m phân tích d ng toán tính s h ng n; tính t ng, tích n s h ng đu tiênệ ạ ố ạ ổ ố ạ ầ
c a dãy s truy h i khi gi i toán trên máy tính c m tayủ ố ồ ả ầ
Trong khi đó nhu c u h c h i c a h c sinh ngày càng cao, các em thích tìmầ ọ ỏ ủ ọ
hi u ham h c h i, khám phá nh ng ki n th c m i l trên máy tính đi n t . Còn vể ọ ỏ ữ ế ứ ớ ạ ệ ử ề
phía giáo viên l i không đc đào t o c b n v n i dung này, h u h t giáo viên tạ ượ ạ ơ ả ề ộ ầ ế ự
tìm hi u, nghiên c u các ki n th c v máy tính đi n t .ể ứ ế ứ ề ệ ử
Trong các d ng toán v máy tính c m tay thì d ng toán v dãy s truy h i làạ ề ầ ạ ề ố ồ
d ng toán khá ph bi n nh ng nhi u giáo viên và h c sinh còn g p nhi u khó khănạ ổ ế ư ề ọ ặ ề
trong vi c tìm l i gi i, cách trình bày bài gi i. V i kinh nghi m nhi u năm b iệ ờ ả ả ớ ệ ề ồ
d ng h c sinh gi i gi i toán trên máy tính c m tay tôi xin m nh d n vi t sángưỡ ọ ỏ ả ầ ạ ạ ế
ki n kinh nghi mế ệ “Kinh nghi m phân tích d ng toán tính s h ng n; tính t ng,ệ ạ ố ạ ổ
tích n s h ng đu tiên c a dãy s truy h i khi gi i toán trên máy tính c m tay”ố ạ ầ ủ ố ồ ả ầ .
2. M c tiêu, nhi m v c a đ tài:ụ ệ ụ ủ ề
Đ tài đa ra các d ng toán v dãy s truy h i và các ph ng pháp phân tíchề ư ạ ề ố ồ ươ
bài toán. B ng các ph ng pháp nghiên c u đ tìm bi n pháp, gi i pháp t i uằ ươ ứ ể ệ ả ố ư
nh t, hi u qu nh t. ấ ệ ả ấ
Nâng cao ch t l ng giáo d c, đc bi t là ch t l ng b i d ng đi tuy nấ ượ ụ ặ ệ ấ ượ ồ ưỡ ộ ể
h c sinh gi i gi i toán trên máy tính c m tay v i d ng toán dãy s truy h i. Đ raọ ỏ ả ầ ớ ạ ố ồ ề
gi i pháp khi làm các bài toán v dãy s , t phân tích bài toán đ tìm l i gi i đnả ề ố ừ ể ờ ả ế
cách trình bài bài gi i m t cách th ng nh t và h p lý nh t. Đ tài là ngu n tài li uả ộ ố ấ ợ ấ ề ồ ệ
cho giáo viên và h c sinh khi nghiên c u, gi i toán trên máy tính c m tay. T đóọ ứ ả ầ ừ
giúp các giáo viên và h c sinh có h ng thú, say mê h n v i d ng toán dãy s .ọ ứ ơ ớ ạ ố
3. Đi t ng nghiên c u:ố ượ ứ
- M t s bài toán v dãy s truy h i.ộ ố ề ố ồ
Ngô Trí Hi p – Giáo viên tr ng THCS Dur Kmăn, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăkệ ườ ệ ỉ
2
Kinh nghi m phân tích d ng toán tính s h ng n; tính t ng, tích n s h ng đu tiênệ ạ ố ạ ổ ố ạ ầ
c a dãy s truy h i khi gi i toán trên máy tính c m tayủ ố ồ ả ầ
- M t s ph ng pháp phân tích d ng toán truy h i.ộ ố ươ ạ ồ
4. Gi i h n, ph m vi nghiên c u:ớ ạ ạ ứ
- M t s d ng toán dãy s truy h i đi v i n i dung gi i toán trên máy tínhộ ố ạ ố ồ ố ớ ộ ả
c m tay.ầ
- Đi t ng kh o sát là h c sinh khá, gi i kh i 8, 9 tr ng THCS Dur Kmăn.ố ượ ả ọ ỏ ố ườ
- Th i gian nghiên c u: Các năm h c 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016.ờ ứ ọ
5. Ph ng pháp nghiên c u:ươ ứ
- Ph ng pháp thu th p, x lý thông tin.ươ ậ ử
- Ph ng pháp nghiên c u tài li u.ươ ứ ệ
- Ph ng pháp th c nghi m.ươ ự ệ
- Ph ng pháp trao đi.ươ ổ
II. PH N N I DUNG:Ầ Ộ
1. C s lý lu n:ơ ở ậ
Chúng ta đã bi t r ng môn h c gi i toán trên máy tính c m tay là môn h cế ằ ọ ả ầ ọ
m i đi v i h c sinh THCS, vì v y đ h c sinh ti p c n và v n d ng đc máyớ ố ớ ọ ậ ể ọ ế ậ ậ ụ ượ
tính b tay vào gi i Toán thì giáo viên không ph i c h ng d n h c sinh làm bàiỏ ả ả ứ ướ ẫ ọ
t p theo ki u d y nh i nhét, th đng. D y nh v y thì h c sinh h c đâu quên đó,ậ ể ạ ồ ụ ộ ạ ư ậ ọ ọ
làm bài t p nào bi t bài t p đó, gi i h t bài này đn bài khác, t n r t nhi u côngậ ế ậ ả ế ế ố ấ ề
s c mà không đng l i trong đu h c sinh đi u gì đáng k . Ngay c nh ng h cứ ọ ạ ầ ọ ề ể ả ữ ọ
sinh khá gi i cũng v y, m i ch đu t vào gi i h t bài toán khó này đn bài toánỏ ậ ớ ỉ ầ ư ả ế ế
Ngô Trí Hi p – Giáo viên tr ng THCS Dur Kmăn, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăkệ ườ ệ ỉ
3
Kinh nghi m phân tích d ng toán tính s h ng n; tính t ng, tích n s h ng đu tiênệ ạ ố ạ ổ ố ạ ầ
c a dãy s truy h i khi gi i toán trên máy tính c m tayủ ố ồ ả ầ
khó khác mà v n ch a phát huy đc tính t duy sáng t o, ch a có ph ng phápẫ ư ượ ư ạ ư ươ
làm bài. Đc bi t là đi v i d ng toán dãy s , m t d ng toán đòi h i kh năng tặ ệ ố ớ ạ ố ộ ạ ỏ ả ư
duy, l p lu n cao. ậ ậ
Qua m t s năm th c hi n h ng d n h c sinh gi i toán trên máy tính b túiộ ố ự ệ ướ ẫ ọ ả ỏ
và b i d ng đi tuy n h c sinh gi i cho b môn này, tôi xin đa ra m t s gi iồ ưỡ ộ ể ọ ỏ ộ ư ộ ố ả
pháp c a b n thân v vi c: Phân tích tìm l i gi i và cách trình bày bài toán v dãyủ ả ề ệ ờ ả ề
s .ố
2. Th c tr ng:ự ạ
2.1. Thu n l i, khó khăn:ậ ợ
a) Thu n l i: ậ ợ
Đc s quan tâm giúp đ c a Phòng Giáo d c huy n Krông Ana, Ban giámượ ự ỡ ủ ụ ệ
hi u, t chuyên môn tr ng THCS Dur Kmăn. Đc s t v n, giúp đ c a m tệ ổ ườ ượ ự ư ấ ỡ ủ ộ
s giáo viên có nhi u kinh nghi m d y b i d ng “Gi i toán trên máy tính c mố ề ệ ạ ồ ưỡ ả ầ
tay” trong huy n. B n thân cũng là m t giáo viên nhi u năm d y b i d ng h cệ ả ộ ề ạ ồ ưỡ ọ
sinh, tham gia ch m bài thi c a h c sinh nên cũng phát hi n ra nh ng m t m nh,ấ ủ ọ ệ ữ ặ ạ
m t y u, nh ng thi u sót hay m c ph i c a h c sinh khi làm d ng toán dãy s .ặ ế ữ ế ắ ả ủ ọ ạ ố
Do nhu c u h c h i c a h c sinh ngày càng cao, các em h c sinh thích tìmầ ọ ỏ ủ ọ ọ
hi u, ham h c h i, khám phá nh ng ki n th c m i l trên máy tính đi n t . Các emể ọ ỏ ữ ế ứ ớ ạ ệ ử
th y ngay đc s h u d ng khi v n d ng máy tính vào gi i toán nói riêng và cácấ ượ ự ữ ụ ậ ụ ả
môn h c khác nói chung, vì v y môn h c d gây h ng thú h c t p cho h c sinh,ọ ậ ọ ễ ứ ọ ậ ọ
kích thích các em tìm tòi và v n d ng máy tính vào gi i toán.ậ ụ ả
Ngô Trí Hi p – Giáo viên tr ng THCS Dur Kmăn, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăkệ ườ ệ ỉ
4
Kinh nghi m phân tích d ng toán tính s h ng n; tính t ng, tích n s h ng đu tiênệ ạ ố ạ ổ ố ạ ầ
c a dãy s truy h i khi gi i toán trên máy tính c m tayủ ố ồ ả ầ
Trong ch ng trình d y h c môn Toán c p THCS, đã có nh ng ti t d y,ươ ạ ọ ấ ữ ế ạ
luy n t p, bài đc thêm l ng ghép h ng d n s d ng máy tính c m tay (máy tínhệ ậ ọ ồ ướ ẫ ử ụ ầ
CASIO). H ng năm, cũng có nhi u đt t p hu n các ki n th c gi i toán trên máyằ ề ợ ậ ấ ế ứ ả
tính c m tay cho giáo viên các c p, b c h c.ầ ở ấ ậ ọ
Tài nguyên h c t p d ki m tìm t các nhà s n xu t máy tính đn nh ng tàiọ ậ ễ ế ừ ả ấ ế ữ
li u t m ng internet.ệ ừ ạ
b) Khó khăn:
Giá thành c a máy tính c m tay t ng đi cao so v i nh ng h c sinh ủ ầ ươ ố ớ ữ ọ ở
nh ng gia đình có hoàn c nh khó khăn.ữ ả
Trình đ c a h c sinh không đng đu, tính t giác, kh năng t duy còn h nộ ủ ọ ồ ề ự ả ư ạ
ch , m t s h c sinh ch a chăm h c. Môn h c này c n s c n cù, vi c t h c làế ộ ố ọ ư ọ ọ ầ ự ầ ệ ự ọ
r t quan tr ng, song r t ít h c sinh có tinh th n t h c, t tìm hi u thêm qua m ng.ấ ọ ấ ọ ầ ự ọ ự ể ạ
M c dù n i dung gi i toán trên máy tính c m tay đã đc l ng ghép vàoặ ộ ả ầ ượ ồ
ch ng trình d y h c b môn Toán nh ng nhi u giáo viên v n ch a th c s quanươ ạ ọ ộ ư ề ẫ ư ự ự
tâm, gi ng d y cho h c sinh, t đó h c sinh thi u nh ng k năng c b n, d n đnả ạ ọ ừ ọ ế ữ ỹ ơ ả ẫ ế
g p nhi u khó khăn khi làm d ng toán dãy s . M t s giáo viên ch a th c s đamặ ề ạ ố ộ ố ư ự ự
mê v i n i dung gi i toán trên máy tính c m tay.ớ ộ ả ầ
2.2. Thành công, h n ch :ạ ế
a) Thành công:
Đi t ng nghiên c u trong đ tài đã đc m t s giáo viên nhi u năm d yố ượ ứ ề ượ ộ ố ề ạ
b i d ng “Gi i toán trên máy tính c m tay” trong huy n nghiên c u, áp d ng vàồ ưỡ ả ầ ệ ứ ụ
cho th y nh ng thành công nh t đnh. Bên c ch đó có nhi u ngu n thông tin t tàiấ ữ ấ ị ạ ề ồ ừ
Ngô Trí Hi p – Giáo viên tr ng THCS Dur Kmăn, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăkệ ườ ệ ỉ
5