Kinh Nghiệm Trồng Chuối Cho Năng
Suất Cao
Cây chuối có tên khoa học là Musa sapientum L., thuộc họ Musaceae. Chuối
là loại cây ăn quả nhiệt đới, ngắn ngày, dễ trồng và cho sản lượng khá cao,
trung bình có thể đạt năng suất 20-30 tấn/ha. Hiện nay, trên thế giới, nước
đạt năng suất chuối cao nhất là Goatemala 100 tấn/ha. Chuối có giá trị kinh
tế khá lớn và là mặt hàng xuất khẩu của nhiều nước.
Ở nước ta, khí hậu bốn mùa đều phù hợp cho chuối phát triển, từ Bắc đến
Nam, đồng bằng cũng như miền núi, ở đâu và mùa nào cũng có chuối. Chuối
đối với người Việt Nam là rau, là quả, là lương thực, thực phẩm. Sản lượng
chuối ở ta hàng năm cũng khá, ngoài việc tiêu thụ nội địa, chúng ta còn xuất
khẩu một lượng khá lớn. Tuy vậy, so với nhiều nước xuất khẩu chuối thì
năng suất trồng chuối nước ta còn thấp. Vì vậy, việc giúp bà con nông dân
nắm được những kinh nghiệm trong kỹ thuật trồng chuối, nhằm nâng cao
năng suất là hết sức cần thiết.
* Điều kiện sinh thái của cây chuối:
- Nhu cầu về nhiệt độ: Chuối sinh trưởng và phát triển thuận lợi trong phạm
vi 25-350C. Khi nhiệt độ giảm đến 100C thì quả chuối nhỏ, phẩm chất kém,
sinh trưởng chậm. Chuối sợ rét và sương muối, khi gặp sương muối kéo dài
lá chuối sẽ xám lại và héo khô. Như vậy, ở nước ta, nhất là các tỉnh miền
Nam, Nam Trung bộ, bình quân nhiệt độ hàng năm lớn hơn 240C, nên có
lượng nhiệt rất tốt cho chuối phát triển.
- Nhu cầu về nước: Hàm lượng nước trong các bộ phận cây chuối rất cao,
trong thân già 92,4%, trong rễ 96%, trong lá 82,6% và trong quả 96%. Độ
bốc hơi của lá rất lớn, dưới ánh nắng mặt trời, sức tiêu hao nước của chuối
từ 40-50mg/dm2/phút. Với giống chuối tiêu lùn, cần từ 15-20 lít nước/ngày
tuỳ theo trời râm hay trời nắng. Chú ý vào mùa đông ở nước ta thường khô
hanh, ít mưa nên cần có biện pháp tưới ẩm để cung cấp đủ nước cho chuối.
- Nhu cầu về ánh sáng: Chuối có khả năng thích ứng trong phạm vi cường
độ ánh sáng tương đối rộng. Cho nên lượng ánh sáng ở điều kiện nước ta
cũng cho phép cây chuối sinh trưởng và phát triển tốt.
* Nên trồng chuối từ loại chồi nào:
Hình thức nhân giống chuối chủ yếu là nhân giống vô tính. Người ta thường
dùng loại chồi con để trồng. Chồi con được hình thành từ những mầm ngủ
mọc trên thân ngầm của chuối, thường có 2 loại chồi con: chồi con đuôi
chiên và chồi con lá rộng. Theo nhiều kinh nghiệm, loại chồi con đuôi chiên
được sử dụng trồng tốt nhất. Nó được sinh ra khoảng tháng 4 đến tháng 6.
Trong điều kiện đầy đủ ánh sáng, nhiệt độ thích hợp, loại chồi non này sinh
ra rất nhanh, tốc độ sinh trưởng rất mạnh. Chồi này rất sung sức, khi trồng
mau bén rễ, tốc độ hồi sinh nhanh, sinh trưởng mạnh và mau ra buồng, sản
lượng cao.
Ngoài chồi con, ở một số nơi đã chọn củ chuối (thân ngầm) để nhân giống, ở
nước ta chưa áp dụng nhiều nhưng ở Trung Quốc, các nước châu Phi, châu
Mỹ đã áp dụng nhiều phương pháp trồng bằng củ chuối. Theo họ, phương
pháp này có lợi ở những mặt: dễ vận chuyển, con giống mọc ra từ củ tương
đối đồng đều nên khi trồng dễ chăm sóc và thu hoạch, hệ số nhân giống cũng
tương đối cao vì khi ta bổ một củ ra đem trồng có thể đạt được từ 4 đến 6
cây con.
* Yêu cầu về loại đất trồng chuối:
Chuối là loại cây dễ trồng, yêu cầu về đất không quá nghiêm khắc. Tốt nhất
đối với chuối là đất thịt nhẹ, đất pha cát, đất phù sa (tốt hơn cả), đất thoáng
có cấu tượng tốt và độ xốp cao. Về hóa tính đất, chuối rất cần các chất
khoáng trong đất như N, P, K, Ca, Mg, trong đó hai yếu tố chính là N và K.
Kết quả phân tích hàm lượng các chất khoáng trong giống chuối tiêu lùn cho
thấy:
Chất khoáng Hàm lượng (kg/tấn quả tươi)
N 1,0 - 2,0
P 0,18 - 0,22
K 4,3 - 4,9
Ca 0,09 - 0,21
Mg 0,11 - 0,32
Chuối mọc bình thường trong đất có pH từ 4,5-8, tốt nhất trong khoảng 6-
7,5. Trường hợp đất quá chua hoặc quá kiềm có thể gây ra hiện tượng thiếu
vi lượng trong đất, ảnh hưởng đến sinh trưởng của chuối.
* Mật độ trồng chuối thích hợp:
Mật độ trồng dày hay thưa phụ thuộc vào giống chuối. Đối với giống càng
thấp cây, tán lá hẹp như chuối tiêu lùn, chuối ngự có thể trồng dày, còn các
loại như chuối tiêu vừa, chuối tiêu cao, chuối lá, chuối gòn,…lại trồng thưa
hơn. Ở các vườn chuối nước ta, mật độ trồng phổ biến khoảng trên dưới
1.000 cây/ha (với chuối tiêu vừa và lùn), khoảng cách trồng: 3m x 3m (1100
cây/ha) hoặc 3m x 2,5m (1.300 cây/ha). Tuy nhiên, so với các nước khác,
mật độ trồng nước ta quá thưa nên năng suất thấp hơn nhiều. Theo nhiều
kinh nghiệm cho biết, ở nước ta đối với giống chuối tiêu lùn, có thể trồng
20.00-2.500 cây/ha. Tuy nhiên, khi trồng mật độ dày cần phải chú ý: Chọn
cây con thật đồng đều nhằm tránh hiện tượng lấn át, tranh giành dinh dưỡng
và ánh sáng giữa các cây; chú ý bón phân đúng mức và phòng tránh kịp thời
bệnh đốm lá cho cây; trồng dày hợp lý có tác dụng tốt cho vườn chuối, vườn
sớm được che bóng, ít cỏ dại, tạo điều kiện nóng ẩm phù hợp với cây chuối
và tốt hơn cả là tăng năng suất chuối.
* Mùa vụ trồng chuối phù hợp:
Đối với khí hậu nước ta, chuối có thể trồng quanh năm đều sống được, vì
vậy về mặt thời vụ không yêu cầu nghiêm ngặt lắm. Tuy nhiên, nếu để đạt
đến năng suất cao và phẩm chất chuối tốt, bà con cũng cần chú ý đến thời vụ.
“Giêng trúc lục tiêu” tức là kinh nghiệm về mùa vụ trồng tre và chuối hợp lý,
tức tháng giêng (ÂL) trồng tre, tháng sáu (ÂL) trồng chuối. Đối với các
giống chuối gòn, chuối lá mật, chuối ngự,… có thể trồng được vụ xuân