Kỹ thuật canh tác khoai lang ở đồng bằng sông Cửu Long: Báo cáo chi tiết

KỸ THUẬT CANH TÁC KHOAI LANG Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Giá trị dinh dưỡng trong khoai lang

- Là thực phẩm phổ biến hữu ích cho sức khỏe con người . - Giàu protein, vitamin B6, vitamin C, Vitamin D, Fe, Mg, K,

Carotene.

- Chất xơ là loại Pectin có tác dụng giúp tiêu hóa tốt, tăng thải

Cholesterol, chống táo bón…

- Batatoside có khả năng chống lại các đặc tính của vi khuẩn

và nấm.

- Chất cyanidins và peonidins trong khoai lang có khả năng giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của kim loại nặng tới sức khỏe con người.

NỘI DUNG

I. Giống II. Thời vụ III. Kỹ thuật canh tác IV. Sâu, bệnh hại V. Thu hoạch và bảo quản

I. Giống

Giống

Đặc điểm, phẩm chất

TGST (ngày)

Năng suất (tấn/ha)

85-95 15 – 27

HOÀNG LONG

Chất lượng củ khá, vỏ hồng sẫm, thịt vàng cam, dây xanh tím phủ luống gọn, mức độ nhiễm sùng và sâu đục dây trung bình.

85-95 18 – 33

HƯNG LỘC 4 (HL4)

Chất lượng củ khá, vỏ đỏ, thịt cam đậm, dây xanh phủ luống gọn, mức độ nhiễm sùng trung bình, nhiễm nhẹ sâu đục dây.

I. Giống

Giống

Đặc điểm, phẩm chất

TGST (ngày)

Năng suất (tấn/ha)

110-120 15-34

KOKEY14 (Nhật vàng)

95 -110

17-32

HL518 (Nhật đỏ)

Chất lượng củ ngon, vỏ đỏ đậm, thịt cam đậm, dây xanh tím, nhiễm nhẹ sùng, hà và sâu đục dây.

Chất lượng củ ngon, vỏ đỏ, thịt vàng cam, dây xanh, nhiễm nhẹ sùng, sâu đục dây, virus xoăn lá, bệnh đốm lá, bệnh ghẻ và hà khoai lang.

I. Giống

Giống

Đặc điểm, phẩm chất

TGST (ngày) 95 -110

Năng suất (tấn/ha) 15-27

HL491 (Nhật tím)

Chất lượng củ khá, vỏ màu tía, thịt tím đậm, dây xanh tím, nhiễm nhẹ sùng, hà và sâu đục dây.

105-110 10-22

MURASAKI -MASARI (Nhật tím 1)

Chất lượng củ khá ngon, vỏ tím sẫm, thịt tím đậm, dây tím xanh, nhiễm nhẹ sùng và sâu đục dây.

I. Giống

Giống

Đặc điểm, phẩm chất

Năng suất (tấn/ha)

TGST KB1 (ngày) 95 -100

22 – 32 KB1

Chất lượng củ khá, vỏ hồng cam, thịt cam đậm, dạng củ hơi tròn, dây xanh, ngọn tím, nhiễm sùng và sâu đục dây trung bình.

HL284 (Nhật trắng)

90-105 18 – 29

HL284 (Nhật trắng)

Chất lượng củ khá, độ bột nhiều hơn độ dẽo, vỏ củ màu trắng, thịt củ màu trắng kem, dây xanh, nhiễm sùng và sâu đục dây trung bình.

I. Giống

Giống

Đặc điểm, phẩm chất

TGST (ngày)

Năng suất (tấn/ha)

KL5 100-120 15-20

Củ thuôn dài, vỏ đỏ tươi, ruột củ màu vàng, chất lượng khá, tái sinh nhanh.

12-14

KLC266 -Vụ thu đông:115-220 - Vụ xuân: 145-150 ngày.

Sinh trưởng phát triển tốt, khả năng tái sinh cao, củ thuôn dài, vỏ củ màu đỏ KLC266 hồng, ruột màu vàng.

KL1 100-120 10-15

Củ thuôn dài, vỏ và ruột củ màu vàng, ăn ngon và bở, chịu rét khá.

KL1

II. Thời vụ

Mùa Khô

Mùa Mưa

Đông-Xuân Xuân-Hè

Hè-Thu

Thu-Đông

Tháng 1-2

Tháng 5

Đầu tháng 8

Thời gian trồng

Tháng 11- 12

Thu hoạch

Tháng 2-3

Tháng 4-5 Đầu tháng 8 Cuối tháng

III. Kỹ thuật canh tác

1. Chuẩn bị đất trồng - Cày bừa kỹ, làm sạch cỏ dại và làm phẳng mặt ruộng. - Lên luống rộng 1,2-1,5m, cao 35-40cm, rãnh luống rộng 20cm, sâu 25cm.

+ Đất sét nặng cần lên luống cao, trộn thêm phân hữu cơ

để cải thiện đất.

+ Đất cát chỉ cần lên luống thấp nhưng phải đảm bảo ẩm

độ đất.

III. Kỹ thuật canh tác

2. Chọn hom giống:

- Mập, mạnh, không sâu bệnh, có nhiều mắt. Hom dài trung bình khoảng 30-40 cm, phải có từ 6-8 mắt. - Vị trí chọn hom: Hom ngọn cho năng suất củ tốt nhất => giữa => gốc. - Chọn hom càng ít rễ phụ càng tốt và hom không bị ra hoa trước khi trồng. - Hom cắt xong phải để chỗ mát 1-2 ngày (không được chất đống) => giúp hom mọc mạnh hơn.

III. Kỹ thuật canh tác

3. Đặt hom

- Hom được trồng bằng thủ công hay bằng máy, nên đặt hom nằm ngang trên luống, chôn sâu 5-15cm với 2/3 hom được chôn sâu dưới đất.

- Phương pháp đặt hom hàng đơn thường cho củ to hơn

hàng kép.

- Mật độ trồng: 30.000 – 33.000 hom/ha với khoảng cách

(100-130cm) x (20-30cm).

- Chú ý: Trồng khi đất ẩm, thời tiết mát mẻ.

III. Kỹ thuật canh tác

4. Tưới nước - Thường xuyên giữ đất ẩm, độ ẩm thích hợp khoảng 65 – 80%. Nếu khoai gặp khô hạn thì cần phải tưới rãnh (cho nước ngập 1/2 - 2/3 luống). - Mùa nắng cần dẫn thủy cho khoai ít nhất 2 lần ( trừ lúc đặt hom):

+ Lần 1: 40 -45 ngày sau trồng, lúc củ đã phân hóa ổn

định.

+ Lần 2: 80-90 ngày sau trồng lúc củ phình to.

III. Kỹ thuật canh tác

 Lượng phân bón cho 1 ha: 60N-90K-70P

160kg super lân

120kg urea 150kg kali

1 ha

20kg HVP vi lượng ORGANIC 500kg phân hữu cơ vi sinh HVB 401B

500kg vôi 10 tấn phân chuồng

III. Kỹ thuật canh tác

Làm cỏ

Bấm ngọn, làm cỏ.

Nhấc dây lần 1.

Nhấc dây lần 2.

Trồng dặm hom chết.

90-120

5-10

20-25

60-75

40-45

30-35

Thu hoạch

Bón lót

Bón thúc lần 1: 50% đạm + 30% kali.

Bón thúc lần 2: 20% đạm + 50% kali.

Quy trình canh tác khoai lang.

III. Kỹ thuật canh tác

– Sử dụng phân bón lá: + Sau khi trồng 10 ngày sử dụng HVP 6-4-4 K- HUMAT phun lên lá hoặc tưới gốc 2 lần, mỗi lần cách nhau 7 ngày => mau bén rễ, sinh trưởng nhanh. Sau đó sử dụng HVP 1601 (21-21-21) phun định kỳ 7 – 10 ngày 1 lần giúp cây phát triển nhanh thân lá và rễ.

+ Khi cây bắt đầu tạo củ và nuôi củ (khoảng 45 – 50 ngày sau trồng) phun HVP 1001S (0 – 25 – 25) phun định kỳ 10 ngày lần đến trước thu hoạch 10 ngày thì ngưng giúp khoai nhiều củ,cân nặng, phẩm chất tốt.

IV. Sâu, bệnh hại

1. Sâu hại Bọ hà (sùng khoai lang) – Cylas formicarius Fabr - Gây hại nặng nhất trên cây khoai lang, nhiều nơi có thể bị thiệt hại 20 – 100%. - Sùng đẻ trứng ở thân và củ khoai, đục khoét củ tạo thành những đường ngầm, gây độc cho củ. Nơi bị sùng thường bị mất màu và có mùi hôi.

IV. Sâu, bệnh hại

- Phòng trị • Luân canh với cây trồng khác • Dọn sạch cỏ và tàn dư thực vật quanh ruộng khoai. • Xử lý hom giống bằng DD nấm Beauveria bassiana(như MUSKADIN) hoặc thuốc trừ sâu(Cazinon 50ND) trong 30 phút trước khi trồng.

• Dùng chất dẫn dụ bọ hà đực (C.formicarius). • Rải thuốc hạt (Cazinon 10H, Cagent 3G,…). • Sau thu hoạch cho nước ngập ruộng 1-2 ngày.

IV. Sâu, bệnh hại

Sâu đục dây - Omphisia anastomasalis - Sâu đục vào thân chính => cây bị héo và chết. - Cây bị sâu hại vào thời kỳ sinh trưởng sẽ ức chế sự hình thành củ, ảnh hưởng đến năng suất.

IV. Sâu, bệnh hại

Phòng trị • Làm đất kỹ, phơi đất hay ngâm nước để diệt ấu trùng

trong đất.

• Phun thuốc Treobon hoặc một số loại thuốc hóa học khác

khi sâu ở tuổi 1 – 2, phun vào chiều tối.

• Xử lý hom giống, diệt ấu trùng trước khi trồng. • Phun thuốc lưu dẫn như: Cazinon 50 ND, Fentox 25 EC,

Cahero 585 EC…

IV. Sâu, bệnh hại

Sâu sa – Agrius convolvuli Sâu ăn phiến lá tạo ra những lỗ thủng không đều và có khả năng ăn cả phiến lá chỉ để trơ cuống lá.

IV. Sâu, bệnh hại

Phòng trị

• Bắt sâu non bằng tay hoặc bằng kẹp tre. • Làm đất kỹ để diệt nhộng. • Mật số cao có thể sử dụng một số loại thuốc như:

Cagent 800 WG, Cazinon 50 ND, Fentox 25 EC…

IV. Sâu, bệnh hại

Sâu cuốn lá

Nhện Rầy mềm

Sâu xanh da láng

Rầy phấn trắng

Sâu khoang

IV. Sâu, bệnh hại

2. Một số loại bệnh và cách phòng trị Triệu chứng

Tác hại Tên bệnh Phòng trị

Ghẻ (Elsinoe batatas) Khoai không hình thành củ Sử dụng giống kháng

Các vết bần nổi màu nâu nhạt với tâm màu tím xuất hiện dọc theo dây.

Làm chết dây

Đốm vòng (Alternaria solani) Sử dụng giống kháng, vệ sinh đồng ruộng.

Vết bệnh màu nâu hình mắt bò xuất hiện trên lá (lá già), đốm đen xuất hiện trên cuốn lá.

Kém hình thành củ, chết dây Chưa có biện pháp phòng trừ cụ thể.

Gỉ trắng (Albugo ipomoea- panduratea) Xuất hiện những đám lồi màu trắng ở mặt dưới lá, cuốn lá và dây phình ra, xoắn lại.

IV. Sâu, bệnh hại

Héo, chết dây

Sử dụng giống kháng.

Lá xám lại và chuyển màu vàng, mạch dẫn biến màu.

Héo vàng (Fusarium oxysporum f. sp. Batatas)

Luân canh, hom phải được cắt từ cây khỏe

Thối tím củ (Helicobasidi um mompa) Chết dây, ảnh hưởng năng suất.

Củ thối từ đỉnh rồi thối hoàn toàn chuyển từ trắng sang hồng sang tím, tạo mùi cồn.

Héo, chết dây.

Thối đen (Ceratocystis fimbriata)

Xuất hiện sẹo lõm màu đen ở gốc dây, củ chuyển thành đen, ngửi thấy mùi rượu

Cắt hom giống cách mặt đất 2cm,xử lý củ 5 ngày sau thu hoạch ở 30-35º, 85-90% độ ẩm tương đối.

V. Thu hoạch, bảo quản

1) Thu hoạch - Thu hoạch dây (dùng cho chăn nuôi):

+ Nên cắt dây sau khi thân, lá đã phủ luống. + Chỉ cắt tỉa những nhánh dây ra trước và sát mặt đất, không tỉa dây chính, mỗi gốc khoai chỉ tỉa 1 - 2 dây nhánh.

V. Thu hoạch, bảo quản

- Xác định thời điểm thu hoạch (lấy củ), dựa vào: + Thời gian sinh trưởng của từng giống. + Kết hợp quan sát khi thấy cây khoai có biểu hiện ngừng sinh trưởng. • Các lá phần gốc ngã màu vàng. • Bới lên kiểm tra thấy vỏ củ nhẵn, ít nhựa.  Chú ý: thu hoạch lúc khô ráo, tránh làm xây xác,

ảnh hưởng đến giá trị thương phẩm.

V. Thu hoạch, bảo quản

– Đất nặng (đất thịt): thu hoạch bằng cào…

V. Thu hoạch, bảo quản

– Đất nhẹ (đất cát, cát pha thịt): Thu hoạch bằng máy

V. Thu hoạch, bảo quản

Vặt lấy củ ngay tại ruộng hoặc có thể chở về nơi tập kết rồi vặt lấy củ sau.

V. Thu hoạch, bảo quản

2. Bảo quản - Có thể áp dụng 3 cách bảo quản sau:

Bảo quản trong hầm đào sâu dưới đất

Bảo quản trong hầm bán lộ thiên

Bảo quản bằng cách ủ cát khô

V. Thu hoạch, bảo quản

- Có thể áp dụng quy trình bảo quản bằng công nghệ tiên

tiến: Thu hoạch, lựa chọn => hong khô => Xử lý chất chống nấm (CBZ 0,2%) => hong khô => Xử lý chất chống nảy mầm (NAA 0,2%) => Hong khô => Xử lý thuốc thảo mộc (Guchungjing 0,04%) => phủ cát => bảo quản (kiểm tra định kỳ) => tiêu thụ.

Tài liệu tham khảo

Giáo trình môn Hoa Màu, Dương Minh, 1999, Khoa NN – DHCT. http://phanbonlahvp.com/index.php/ky-thuat/337-k-thut- trng-khoai-lang http://text.123doc.org/document/1384681-cong-nghe-sau- thu-hoach-khoai-lang.htm http://udkhcnbinhduong.vn/index.php?mod=khcn&cpid=11 &nid=520&view=detail A.R.BRAUN và B.HARDY- Sâu bệnh chính hại cây khoai và cách phòng trừ.